Fiat G.91

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fiat (Aeritalia) G.91R/1
Samolot w barwach lotnictwa portugalskiego
Samolot w barwach lotnictwa portugalskiego
Dane podstawowe
Państwo  Włochy
Producent Fiat (Aeritalia)
Typ samolot myśliwsko-szturmowy
Załoga 1 pilot
Historia
Data oblotu 1 sierpnia 1956
Lata produkcji 1958-? (612 wszystkich wersji)
Wycofanie ze służby 1995
Egzemplarze kilka egzemplarzy w muzeach
Dane techniczne
Napęd 1 × Bristol-Siddeley Orpheus 803
Ciąg 22,2 kN
Wymiary
Rozpiętość 8,56 m
Długość 10,33 m
Wysokość 4,00 m
Powierzchnia nośna 16,4 m²
Masa
Własna 3100 kg
Startowa 5500 kg (maksymalna)
Osiągi
Prędkość maks. 1075 km/h
Prędkość wznoszenia 30 m/s
Pułap 13,100 m
Zasięg 1150 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
4*km M2 12,7 mm
454 kg bomb lub rakiet na zewnętrznych zaczepach
Użytkownicy
Włochy, Niemcy, Portugalia, Angola
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Fiat G.91, znany także jako Aeritalia G.91 i nieoficjalnie jako „Gina” to włoski samolot myśliwsko-szturmowy, zaprojektowany w latach 50., w odpowiedzi na konkurs rozpisany przez NATO. Pomimo znakomitych osiągów, był używany tylko przez siły powietrzne Włoch, Niemiec i Portugalii, pozostając w służbie przez ponad 35 lat.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1953 europejskie firmy lotnicze zostały zaproszone do konkursu NATO na nowy lekki samolot myśliwsko-szturmowy LWSF (Light Weight Strike Fighter). W odpowiedzi włoska firma Fiat zaprojektowała G.91, którego pierwszy lot odbył się 1 sierpnia 1956. Oprócz G.91 do konkursu zgłoszono samoloty Northrop N156, Dasault Etendard IV, Sud-Est Baroudeur i Breguet Taon. Pomimo że włoska konstrukcja miała najlepsze osiągi i najlepiej rokowała na przyszłość, rząd francuski zdecydował się na francuski samolot Etendard, a rząd angielski w ogóle zignorował konkurs, decydując się na adaptację do celów szturmowych angielskiego Hawker Hunter. Należy także wspomnieć, że i rząd włoski postawił interes narodowy nad jednością NATO i zamówił G.91 dla własnego lotnictwa jeszcze przed rozstrzygnięciem konkursu. Te pierwsze przedprodukcyjne maszyny służyły później przez długie lata we włoskim zespole akrobatycznym Frecce Tricolori.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze G.91 weszły do służby w 1958. Łącznie Fiat, który od 1969 wszedł w skład koncernu Aeritalia, zbudował 174 samoloty dla lotnictwa włoskiego i 144 dla lotnictwa niemieckiego (wliczając 50 samolotów oryginalnie zamówionych przez Grecję i Turcję, które później zrezygnowały z zakupu). W późniejszym czasie niemieckie konsorcjum Flugzeug-Union Süd (zakłady Messerschmitt, Heinkel i Dornier) zbudowało jeszcze 294 samoloty tego typu, głównie wersji G.91R/3. Były to pierwsze wojskowe samoloty o napędzie odrzutowym zbudowane w Niemczech po zakończeniu II wojny światowej, używane tam od 1962.

Kupno tego samolotu rozpatrywały także Austria, Norwegia i Szwajcaria, a nawet armia Stanów Zjednoczonych, zanim jej dowództwo zdecydowało się przekazać obsługę wszystkich samolotów do USAF.

W 1961 Portugalia kupiła pierwszą partię G.91 do użytku w jej byłych koloniach Mozambiku, Gwinei Bissau i Angoli jako samoloty szturmowe (bliskiego wsparcia). Pierwsze 40 zakupiono od Luftwaffe, były to modele oryginalnie przeznaczone dla Grecji, które na tyle znacząco różniły się od samolotów zbudowanych specjalnie dla Luftwaffe, że stwarzały problemy z utrzymaniem i częściami zamiennymi. G.91 zastąpiły używane wcześniej F-86 Sabre na skutek protestu Stanów Zjednoczonych, gdyż amerykańskie samoloty zostały sprzedane do Portugalii tylko pod warunkiem, że będą one używane do obrony, a nie do działań zaczepnych. Portugalskie G.91 służyły w tej roli do 1975.

Jako ostatnie, samoloty G.91 zostały wycofane z aktywnej służby przez lotnictwo portugalskie w 1993, a przez lotnictwo włoskie w 1995.

Modele produkcyjne[edytuj | edytuj kod]

Wersje treningowe i rozpoznawcze były produkowane już od początku. Oprócz drobnych zmian i użycia różnych silników, konstrukcja samolotu pozostała taka sama przez cały okres produkcyjny. Jedyną poważną różnicą było, że samoloty z serii „R” były jednomiejscowe, a z serii „T” dwumiejscowe i miały nieco dłuższy kadłub.

  • G.91PAN –
  • G.91R/1 – wersja da Włoch, pierwszy wariant samolotu szturmowo-rozpoznawczego, ze skróconym nosem kadłuba. Uzbrojenie stałe: 4 wkm 12,7 mm
  • G.91R/1A – modyfikacja z ulepszonym systemem nawigacyjnym
  • G.91R/1B – modyfikacja ze wzmocnionym podwoziem i innymi ulepszeniami
  • G.91R/3 – wersja dla Niemiec – wzmocniona konstrukcja, ulepszenia, 2 działka DEFA, radar
  • G.91R/4 – wzmocniona konstrukcja, ulepszenia, 4 wkm. Początkowo przewidziane dla Turcji i Grecji, ostatecznie 50 zakupiły Niemcy, a 40 Portugalia
  • G.91T/1 –
  • G.91T/3 –
  • G.91T/4 –

G.91Y[edytuj | edytuj kod]

67 z samolotów wyprodukowanych dla lotnictwa włoskiego od 1966, oznaczonych G91Y, zostało poważnie zmodyfikowanych znacznie poprawiając ich osiągi – prędkość maksymalną, zasięg, udźwig i manewrowość. Konstrukcję ich oparto na kadłubie G.91T. W tych samolotach brytyjski silnik Bristol-Siddeley Orpheus został zastąpiony przez dwa amerykańskie silniki General Electric J85, a 4 karabiny maszynowe zastąpiono dwoma działkami DEFA 553 30mm z zapasem amunicji 125 pocisków na działko. Długość samolotu wzrosła do 11,67 m, rozpiętość do 9 m, masa własna do 3900 kg, a maksymalna masa startowa do 8700 kg.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Dolnopłat konstrukcji całkowicie metalowej, w układzie klasycznym. Skrzydła skośne. Wlot powietrza w dolnej części nosa kadłuba, za nim kabina załogi. Usterzenie klasyczne, skośne. Silnik odrzutowy w tylnej części kadłuba.

Napęd:
(G.91/R) – 1 silnik turboodrzutowy Fiat Orpheus BOr.3 Mk.803 (licencja Rolls-Royce/Bristol Siddeley Orpheus) o ciągu 22,24 kN.
(G.91/Y) – 2 silniki turboodrzutowe General Electric J85 o ciągu po 12,1 kN.

Uzbrojenie:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]