Filaret (Drozdow)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Filaret
Филарет
Wasilij Drozdow
metropolita moskiewski
Filaret
Kraj działania  Rosja
Data i miejsce urodzenia 26 grudnia 1782?/6 stycznia 1783
Kołomna
Data śmierci 19 listopada?/1 grudnia 1867
metropolita moskiewski
Okres sprawowania 1821-1867
Wyznanie prawosławie
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Inkardynacja eparchia moskiewska
Śluby zakonne 16 listopada 1808
Diakonat 21 listopada 1808
Prezbiterat 28 marca 1809
Chirotonia biskupia 5 sierpnia 1817
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 5 sierpnia 1817
Miejscowość Petersburg
Miejsce Ławra Aleksandra Newskiego
Konsekrator Ambroży (Podobiedow)

Filaret, imię świeckie: Wasilij Michajłowicz Drozdow, (ur. 26 grudnia 1782?/6 stycznia 1783 w Kołomnie; zm. 19 listopada?/1 grudnia 1867) – rosyjski biskup prawosławny. Święty prawosławny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie prawosławnego diakona. W wieku dziewięciu lat został oddany do seminarium duchownego w rodzinnej Kołomnie i uczył się w nim do zamknięcia szkoły w 1799[1]. W wymienionym roku, dzięki protekcji metropolity moskiewskiego Platona, przeniósł się do seminarium przy Ławrze Troicko-Siergijewskiej[1]. W latach 1800–1803 ukończył w nim kursy filozofii i teologii. Egzamin końcowy zdał 21 listopada 1803 i został zatrudniony w seminarium jako wykładowca języka starogreckiego i języka hebrajskiego[1]. Od 30 sierpnia 1806 sprawował funkcję etatowego głosiciela kazań przy Ławrze[1]. W dalszym ciągu pozostawał pod opieką metropolity Platona, który wyznaczył go na swojego hipodiakona, zaś w 1808 powierzył mu prowadzenie kursu retoryki w seminarium[1]. Zachęcał go również do wstąpienia do monasteru, na co ten początkowo się nie zgadzał. Ostatecznie Wasilij Drozdow, po naradach z rodziną, złożył wieczyste śluby mnisze w Ławrze Troicko-Siergijewskiej, przed archimandrytą Szymonem (Kryłowem-Płatonowem)[2] 16 listopada 1808, przyjmując imię Filaret na cześć św. Filareta Miłościwego. 21 listopada tego samego roku został wyświęcony na hierodiakona[1].

1 marca 1809 hierodiakon Filaret został przeniesiony do pracy w seminarium duchownym w Petersburgu jako kierownik katedry filozofii. 28 marca tego samego roku został wyświęcony na hieromnicha[1]. Od 1810 był natomiast wykładowcą Petersburskiej Akademii Duchownej, gdzie prowadził kursy teologii dogmatycznej oraz historii Kościoła prawosławnego. W 1811 otrzymał godność archimandryty[1]. Popularny zarówno wśród duchowieństwa, jak i świeckich, cieszył się protekcją oberprokuratora Świątobliwego Synodu Rządzącego Aleksandra Golicyna[1]. W 1812 otrzymał tytuł profesora teologii. Według oceny współczesnych wprowadził w kierowanej przez siebie Akademii wzorowe porządki[1].

Inicjator przekładu synodalnego Biblii na język rosyjski[1] oraz autor Katechizmu prawosławnego[3]. Tomáš Špidlik określa go jako "żarliwego duszpasterza i wspaniałego kaznodzieję"[4].

23 czerwca 1817 otrzymał nominację na biskupa rewelskiego, wikariusza eparchii petersburskiej[1]. Chirotonia biskupia odbyła się 5 sierpnia tego samego roku[1]. W 1819 otrzymał godność arcybiskupią i został przeniesiony na katedrę twerską. W 1820 został arcybiskupem jarosławskim i rostowskim[1].

W 1821 został wyznaczony do objęcia urzędu arcybiskupa moskiewskiego, co łączyło się z godnością przełożonego Ławry Troicko-Siergijewskiej[1]. W 1828 otrzymał godność metropolity[1]. Do 1842 zasiadał w Świątobliwym Synodzie Rządzącym i był w nim jedną z najbardziej wpływowych postaci. Zmuszony do wycofania się z prac Synodu przez oberprokuratora Protasowa, dążącego do całkowitego podporządkowania go świeckiej administracji, wrócił do Moskwy. W miarę możliwości wpływał jednak na kierunek ogólnej polityki Kościoła i pozostawał autorytetem dla duchowieństwa do końca życia[5]. Utrzymywał bliskie kontakty z lożą masońską Umierającego Sfinksa[6].

Sprzeciwiał się przeprowadzeniu generalnych reform w Rosyjskim Kościele Prawosławnym, twierdząc, że zmiany instytucjonalne są mniej istotne niż moralne odrodzenie Rosji. W nim upatrywał środka naprawy struktur kościelnych. Od lat 40. XIX wieku jego poglądy ulegały ewolucji w kierunku coraz silniejszego konserwatyzmu. Metropolita zaczął występować przeciwko edukacji kobiet i ideom demokratycznym, bronił słuszności stosowania kar cielesnych[7]. Mimo to cieszył się autorytetem także w kręgach niezwiązanych z Cerkwią (podziwiał go m.in. Aleksander Hercen)[7]. Na ograniczoną skalę sprzeciwiał się sakralizacji osoby władcy Rosji, jego udziałowi w pracach Świątobliwego Synodu Rządzącego i świętowaniu przez Cerkiew rocznic sukcesów militarnych państwa lub urodzin członków panującej rodziny, chociaż równocześnie uważał za konieczne wprowadzenie modlitwy za cara do nabożeństw unickich i staroobrzędowych (nawet przy użyciu siły)[8].

Zmarł w 1867 i został pochowany w Ławrze Troicko-Siergijewskiej, przy ołtarzu św. Filareta Miłościwego, urządzonym na cześć 50. rocznicy jego święceń biskupich[1]. Jego pisma doktrynalne, teologiczne, administracyjne oraz raporty i komentarze polityczne zostały w większości pośmiertnie opublikowane[4].

Stronnictwo biskupów podzielających jego wizję Kościoła było nieformalnie określane jako grupa "filaretowców"[7].

Kanonizowany przez Rosyjski Kościół Prawosławny[9].

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 Филарет (Дроздов), св. (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-04-06].
  2. Симеон (Крылов-Платонов)
  3. Billington J. H.: Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 281. ISBN 978-83-233-2319-8.
  4. 4,0 4,1 T. Špidlik, Wielcy mistycy rosyjscy, M, Kraków 1996, s.57
  5. G. Freeze, The Parish Clergy in Nineteenth-Century Russia. Crisis, Reform, Counter-Reform, Princeton University Press, Princeton 1983, s.18-20
  6. L. Hass, Wolnomularstwo w Europie środkowo-wschodniej w XVIII i XIX wieku, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982, s. 304.
  7. 7,0 7,1 7,2 G. Freeze, The Parish Clergy in Nineteenth-Century Russia. Crisis, Reform, Counter-Reform, Princeton University Press, Princeton 1983, s.23-24
  8. B. Uspienski, W. Żywow, Car i Bóg. Semiotyczne aspekty sakralizacji monarchy w Rosji, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1992, s.111-112.
  9. Филарет
Poprzednik
Sergiusz (Kryłow-Płatonow)
Rektor Petersburskiej Akademii Duchownej 1812 - 1819 Następca
Grzegorz (Postnikow)
Poprzednik
Serafin (Głagolewski)
Biskup twerski 1819 - 1820 Następca
Szymon (Kryłow-Płatonow)
Poprzednik
Antoni (Znamienski)
Biskup jarosławski i rostowski 1820 - 1821 Następca
Szymon (Kryłow-Płatonow)
Poprzednik
Serafin (Głagolewski)
Biskup moskiewski 1821 - 1867 Następca
Innocenty (Wieniaminow-Popow)