Filaret Brachamios

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Filaret Brachamios (grecki:Φιλάρετος Βραχάμιος, ormiański: Փիլարտոս Վարաժնունի), właściwie Wahram, był bizantyjskim wojskowym ormiańskiego pochodzenia który odegrał znaczną rolę w dziejach XI wiecznego Bizancjum i Armenii Cylicyjskiej. Data narodzin pozostaje nieznana, zmarł około 1087 roku[1]. W czasie służby w wojsku i administracji otrzymał od Cesarstwa szereg tytułów dworskich i militarnych. Pełnił funkcję taxiarchosa (brygadier), protospathariosa, topoteretesa, magistrosa i kuropalatesa. Od Romana Diogenesa dostał nominację na stanowisko namiestnika Germanikei, zaś po upadku swego protektora nie uznał nowego cesarza i ogłosił się niezależnym władcą.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Kariera Wahrama w armii bizantyjskiej przypada na czasy panowania Romana IV Diogenesa. W 1069 roku, w czasie gdy cesarz oblegał Ahlat[2], otrzymał on zwierzchnie dowództwo nad wojskami strzegącymi granicy Mezopotamii. Jego wojska nie były jednak w stanie skutecznie przeciwstawić się naporowi Seldżuków którzy atakowali w kierunku Kapadocji i Likaonii. Było to spowodowane turecką taktyką, która nie zakładała regularnej kampanii wojskowej z obleganiem twierdz i wydawaniem bitew a opierała się na łupieskich rajdach, których uczestnicy zaraz po uderzeniu i splądrowaniu danego terenu, cofali się szybko po za zasięg wojsk wroga. W 1071 roku Wahram wziął udział w bitwie pod Manzikertem, w której dowodził częścią wojsk cesarskich[3]. Prawdopodobnie to właśnie on zebrał ocalałych z klęski żołnierzy i dlatego dowodził garnizonem w Romanopolis[2].

Po bitwie pod Maznikertem jako jedyny na południowym wschodzie Cesarstwa miał pod swoją komendą wojsko, dzięki któremu posiadał realną siłę. Po śmierci Romana Diogenesa zgłosił więc pretensje do korony cesarskiej[1] a jego armia, której rdzeń stanowiło około 8 000 łacinników, zajęła parę ośrodków miejskich i twierdz. Za rządów Michała, którego nie uznawał, podbił główne miasta Cylicji- Tars, Mamistrę i Anazarbus[3]. W 1077 roku udało mu się odebrać bizantyjskiemu garnizonowi Edessę a rok później mieszkańcy Antiochii sami oddali się jego władzy z obawy przed nacierającymi Turkami[3]. Jego władztwo rozciągało się wówczas od Tarsu aż po ziemie za Eufratem[1].

Filaret miał jednak problem ze swoimi rodakami, licznie zamieszkującymi podbity przezeń region. Był bowiem melkitą, członkiem znienawidzonego przez wielu Ormian, kościoła greckiego[3]. Lokalni wodzowie ormiańscy tacy jak na przykład Ruben czy Oszin, uznawali wprawdzie władzę Filareta, ale byli jej niechętni[3]. Po abdykacji cesarza Michała Filaret dogadał się z jego następcą, Niceforem Botaniatesem. W zamian za uznanie władzy na zdobytych przez siebie terenach, rezygnował z roszczeń względem Bizancjum i uważał się za poddanego Cesarza[2]. W praktyce zwierzchnictwo bizantyjskie nad władztwem Filareta było bardzo nikłe o czym może świadczyć fakt iż złożył on coś w rodzaju hołdu nie tylko Konstantynopolowi, ale także muzułmańskim władcom Aleppa[3].

W 1084 roku Filaret stracił Antiochię na rzecz Sulejmana I a trzy lata później Edessa dostała się w ręce Malikszaha I[1]. Otoczony przez Turków i wrogich poddanych zbiegł do Germanikei, gdzie wkrótce zmarł. Wiadomo jednak że twierdza ta pozostawała w rękach jego synów jeszcze w czasach I krucjaty[3].

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Bartikyan Hrach, Matthew of Edessa: His Times and the Chronicle w The Chronicle of Matthew of Edessa (Մատթեոս Ուռհայեցի`Ժամանակնագրություն), Erywań, Armeńska SRR, Wydawnictwo Hayastan, 1973
  • Canduci Alexander, Triumph & Tragedy: The Rise and Fall of Rome's Immortal Emperors, 2010
  • Dosturian A. (tłum.), Kronika Mateusza z Edessy', Armenia i krucjaty, od X do XII wieku, Lanham, Londyn, 1993
  • Finlay George, History of the Byzantine and Greek Empires from 1057 - 1453', tom II, William Blackwood & Sons, 1854
  • Gravett Christopher, Nicolle David, The Normans: Warrior Knights and their Castles. Osprey, Oksford 2006
  • Runciman Steven, Dzieje wypraw krzyżowych, tom I, Książnica, Katowice, 2009
  • Yarnley C. J., Philaretos:Armenian Bandit or Byzantine General w: Revue des etudes armeniennes, numer 9, Paryż, 1972

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Canduci Alexander, Triumph & Tragedy: The Rise and Fall of Rome's Immortal Emperors, 2010
  2. 2,0 2,1 2,2 Finlay George, History of the Byzantine and Greek Empires from 1057 - 1453', tom II, William Blackwood & Sons, 1854
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Runciman Steven, Dzieje wypraw krzyżowych, tom I, Książnica, Katowice, 2009