Filip-Antoni d'Ornano

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Filip Antoni d'Ornano
Filip Antoni d'Ornano
Comte d'Ornano
Comte d'Ornano
Data urodzenia 17 stycznia 1784
Miejsce urodzenia Ajaccio
Data śmierci 13 października 1863
Miejsce śmierci Vincennes
Rodzina Ornano
Rodzice Ludwik d'Ornano
Izabella Maria Buonaparte

Filip Antoni d'Ornano, fr. Philippe-Antoine d'Ornano, Comte de l'Empire (ur. 17 stycznia 1784, zm. 13 października 1863) – marszałek i par Francji, drugi mąż Marii Walewskiej.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Filip Antoni d'Ornano był bratem ciotecznym cesarza Napoleona I, synem pułkownika Gwardii Narodowej Ludwika d'Ornano i Izabelli Marii Bonaparte, siostry Karola Marii. Pochodził ze starego rodu korsykańskiego, który dał Francji dwóch marszałków, a Korsyce bohatera walk wyzwoleńczych, Sampièro Corso.

Młodość i czasy napoleońskie[edytuj | edytuj kod]

Jako szesnastoletni chłopiec Filip zaciągnął się w randze podporucznika do V pułku dragonów armii Republiki Francuskiej i brał udział w kampanii w Italii w latach kalendarza rewolucyjnego VII, VIII i IX. Wysłany z ekspedycją Leclerca na Haiti, służył mu jako adiutant. W roku 1808 uzyskał tytuł hrabiego Cesarstwa Francuskiego (w rodzinie Ornano było kilka tytułów hrabiowskich, nadanych przez Walezjuszów i Burbonów, ale nie przysługiwały linii Filipa Antoniego). Po powrocie do Francji walczył jako kapitan w swym dawnym V pułku dragonów i odznaczył się w bitwie pod Austerlitz, gdzie jego oddział zdobył kilka armat. Potem służył w tym samym pułku w czasie napoleońskiej inwazji Hiszpanii, gdzie szczególnie wyróżnił się 5 maja 1811 roku prowadząc szarżę kawalerii w czasie bitwy pod Fuentes de Oñoro – otrzymał wtedy na polu bitwy rangę generała brygady.

W czasie kampanii rosyjskiej roku 1812 Ornano był dowódcą brygady lekkiej kawalerii i odznaczył się przy sforsowaniu Niemna (25 czerwca) oraz w bitwie pod Borodino (otrzymał wtedy stopień generała dywizji). Ciężko ranny w bitwie pod Krasnym uznany został za poległego i miał być wrzucony do masowego grobu, czemu przeszkodził jego adiutant Delaberge.

W kampanii roku 1813 Ornano dowodził dywizją dragonów i pod koniec kampanii, po śmierci marszałka Bessières całą kawalerią francuską, biorąc udział m.in. w bitwie pod Lipskiem. Po klęsce wojsk francuskich był od 24 stycznia 1814 komendantem obrony Paryża. Po upadku Napoleona przeszedł na stronę Burbonów (pytany o to przez późniejszą żonę, Marię Walewską, odrzekł: Jako żołnierz służę Francji, a nie poszczególnemu władcy). Mimo to w czasie Stu dni powrócił na służbę cesarza, ale ciężko ranny w pojedynku nie mógł wziąć udziału w bitwie pod Waterloo.

Po czasach napoleońskich[edytuj | edytuj kod]

W roku 1816 Filip Antoni poślubił Marię Walewską. Znał ją od roku 1807, od przyjęcia u księcia Józefa Poniatowskiego w warszawskim Pałacu pod Blachą, gdzie Marii przedstawił go towarzysz broni z Haiti, Ledóchowski. Żywił do niej głębokie uczucie już od około 1814, ale Maria, która miała tylko cywilny rozwód z małżonkiem Anastazym Walewskim, czekała na jego śmierć (do 1814). Po ślubie Filip poświęcił się wychowaniu jej dwóch synów. Aleksander Walewski przez całe życie czcił go i nazywał zawsze "ukochanym ojcem". W roku 1817 Ornanom urodził się jedyny syn, Rudolf August (którego potomkiem był Michał d'Ornano. Maria wkrótce potem zmarła i pogrążony w rozpaczy Filip, wdowiec w wieku lat 33, nigdy więcej się nie ożenił.

Wszystko to działo się w Belgii, gdyż Ludwik XVIII nie przebaczył Ornanowi zdrady i skazał go na banicję. Dopiero Karol X przywrócił Filipa do łask i powierzył mu w roku 1828 inspektorat kawalerii i stanowisko prezesa komisji egzaminacyjnej w Szkole Wojskowej w Saint-Cyr-l'Ècole.

Za panowania Ludwika Filipa Ornano był dowódcą IV dywizji kawalerii i brał udział w stłumieniu legitymistycznego powstania w Wandei, za co król mianował go parem Francji.

Po rewolucji roku 1848 Ornano wycofał się początkowo z życia publicznego, ale kuzyn Napoleon III wkrótce namówił go do powrotu. Filip Antoni został w 1849 deputowanym z departamentu Indre-et-Loire, w roku 1852 senatorem, w tym samym roku Wielkim Kanclerzem orderu Legii Honorowej, w 1853 gubernatorem Kościoła Inwalidów i wykonawcą testamentu Napoleona I. W dzień uroczystego przeniesienia trumny Napoleona z kaplicy św. Hieronima do granitowego sarkofagu, w którym do dziś spoczywa, 2 kwietnia 1861 Filip Antoni d'Ornano został mianowany marszałkiem Francji. Zmarł osiemnaście miesięcy później. Nazwiskiem jego nazwano jeden z bulwarów paryskich.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Antoine Philippe Rodolphe Comte d'Ornano, Marie Walewska, "épouse polonaise" de Napoléon, Paris 1937
  • Biographie Générale, Tome 38, Paris 1862