Filip II August

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Filip II August
Z Bożej łaski król Francji
Philippe II Auguste.jpg
Król Francji
Okres panowania od 18 września 1180
do 14 lipca 1223
Poprzednik Ludwik VII Młody
Następca Ludwik VIII Lew
Dane biograficzne
Dynastia Kapetyngowie
Urodziny 21 sierpnia 1165
Gonesse
Śmierć 14 lipca 1223
Mantes-la-Jolie
Ojciec Ludwik VII Młody
Matka Adela z Szampanii
Żona Izabella z Hainaut
Ingeborga Duńska
Agnieszka z Meran
Dzieci Ludwik VIII
Maria
Filip Hurepel

Filip II August (franc. Philippe Auguste; ur. 21 sierpnia 1165 w Gonesse, zm. 14 lipca 1223 w Mantes-la-Jolie) – król Francji w latach 1180 – 1223. Syn Ludwika VII, z dynastii Kapetyngów i jego trzeciej żony, Adeli z Szampanii.

Koronacja[edytuj | edytuj kod]

Koronacja Filipa Augusta

Filip August miał 15 lat, gdy w 1179 r., jego ojciec Ludwik VII przeprowadził jego elekcję (associatio in regem). Planowana na 15 sierpnia koronacja musiała zostać odłożona, ponieważ w przeddzień Filip, podczas polowania w puszczy Compiègne, zabłądził w lesie i ciężko zachorował. Ludwik VII udał się wówczas z pielgrzymką do grobu św. Tomasza Becketa w Canterbury. Po wyzdrowieniu Filipa koronacja odbyła się 1 listopada w Reims, gdzie został namaszczony i koronowany przez swego wuja, arcybiskupa Reims, kardynała Wilhelma z Szampanii. Gdy wkrótce Ludwik VII został dotknięty paraliżem, młody król odebrał ojcu pieczęcie i rozpoczął samodzielne rządy, w pierwszych latach wspierając się na matce Adeli z Szampanii i wujach, w szczególności na kardynale Wilhelmie, i hrabiach Henryku I z Szampanii, Tybaldzie V z Blois i Stefanie I z Sancerre.

Filip krzyżowiec[edytuj | edytuj kod]

Filip August uczestniczył w III wyprawie krzyżowej razem z cesarzem Fryderykiem Barbarossą i królem angielskimRyszardem Lwie Serce. Król na czele swych wojsk wyruszył z Vézelay 1 lipca 1190, aby poprzez Lyon, Alpy i Genuę dotrzeć do Messyny na Sycylii, gdzie armia francuska (wraz z angielską) przezimowała. 30 marca 1191 Filip August wraz z wojskiem wypłynął na wschód i wziął udział w oblężeniu Akki. Po zdobyciu miasta ciężko zachorował na dyzenterię i 31 lipca 1191 pozostawił francuską armię pod dowództwem księcia Burgundii Hugona III – poprzez Genuę powrócił do Francji.

W 1209 Filip August wspierał ogłoszoną przez papieża Innocentego III krucjatę przeciwko katarom.

Filip August przekraczający Loarę
Spotkanie Filipa Augusta z Ryszardem Lwie Serce
Kłótnia Filipa Augusta z Ryszardem Lwie Serce w Messynie, podczas III wyprawy krzyżowej
Filip August i Ryszard Lwie Serce odbierają klucze do Akki

Powiększanie i umacnianie królestwa[edytuj | edytuj kod]

Filip August panował przez 44 lata, wykorzystując je skutecznie na wzmocnienie swej władzy, jako feudalnego monarchy, i na prawie czterokrotne powiększenie powierzchni domeny królewskiej (ziem podlegających bezpośredniej władzy monarchy, bez pośrednictwa wielkich wasali). Od czasów panowania Filipa jego królestwo zaczęto nazywać Francją (dawniej – królestwo Franków). W celu zwiększenia swej domeny wykorzystywał wszelkie możliwe sposoby: wykup ziem, konfiskaty lenn zdradzieckich wasali, a pierwsza małżonka, Izabella z Hainaut, przyniosła mu w wianie hrabstwo Artois. Jednakże największy zwiększenie terytorium swego państwa Filip II August uzyskał przez zręczne intrygi i zbrojną konfiskatę prawie całości zachodnich i północnych prowincji: Normandii, Andegawenii, Maine, północnego Poitou i Bretanii (1205 r.), będących pod panowaniem Jana I bez Ziemi, króla Anglii. W 1214 w bitwie pod Bouvines pokonując koalicję pod wodzą cesarza Ottona IV utrwalił granice swojego królestwa, stając się najpotężniejszym monarchą ówczesnej Europy.

Rozwój gospodarczy Francji za czasów Filipa Augusta[edytuj | edytuj kod]

Okres panowania Filipa II Augusta zaznaczył się wielkim rozwojem gospodarczym Francji. Dzięki karczowaniu lasów i melioracji gruntów bagiennych zwiększył się znacznie areał upraw rolnych, a dzięki zastosowaniu trójpolówki (zboże jare, ozime, ugór), uzyskiwano znacznie wyższe plony. Do intensyfikacji produkcji rolnej przyczyniło się też zastąpienie wołu przez konia, jako zwierzęcia pociągowego, oraz zastosowanie wiatraków do przemiału zbóż. Nastąpił szybki wzrost liczby ludności. W miejsce małych osad powstawały duże wsie wielodrożne, a miasta stawały się ludniejsze. Rosło też ich znaczenie jako centrów gospodarczych, handlowych i kulturalnych. W miastach Flandrii powstały duże ośrodki produkcji sukna, które stało się towarem eksportowym do całej Europy. Utrwaliła się rola Paryża jako stolicy, miasto otoczone zostało murami obronnymi, utworzono centralny rynek (Les Halles), otrzymało brukowane ulice, nadał statut uniwersytetowi paryskiemu (1200), a dla potrzeb dworu królewskiego wybudowany został okazały zamek warowny – Luwr. Kontynuowano budowę katedry Notre-Dame de Paris. Był królem popularnym wśród poddanych, kontrolując i ograniczając władzę i wpływy arystokracji na rzecz nowo powstałego mieszczaństwa.

Królewskie małżeństwa[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą żoną Filipa Augusta była poślubiona 28 kwietnia 1180 Izabella z Hainaut. Małżeństwo nie układało się najlepiej, między innymi dlatego, że teść króla poparł jego przeciwników podczas konfliktu w 1184 we Flandrii. Izabella zmarła w połogu w 1190.

Filip August ożenił się powtórnie 15 sierpnia 1193 z Ingeborgą Duńską (zwaną Isambour), córką króla duńskiego Waldemara I Wielkiego. Z nieznanych względów małżonkowie czuli do siebie odrazę, król odmówił koronowania Ingeborgi na królową, a ponieważ sprzeciwiała się tej decyzji zamknął ją w klasztorze i wystąpił do papieża o anulowanie małżeństwa z powodu jego nieskonsumowania. Ponieważ Ingeborga utrzymywała, że do konsumpcji jednak doszło, papież nie przychylił się do prośby króla.

W międzyczasie (7 maja 1196) Filip August ożenił się po raz kolejny, z księżniczką Agnieszką z Meran. Papież Innocenty III ogłosił, że małżeństwo to jest nieważne, ponieważ w świetle prawa kościelnego żoną króla była Ingeborga. Papież zażądał od króla oddalenia Agnieszki, a ponieważ Filip August odmówił, w 1199 nałożył na niego i na Francję interdykt, którą zdjął dopiero 7 września 1200. Nieustająca presja ze strony papieża i brata Ingeborgi, duńskiego króla Waldemara II spowodowała, że ostatecznie uznał Ingeborgę za swoją żonę i koronował ją na królową (1213).

Potomkowie i następcy[edytuj | edytuj kod]

Potomkowie Filipa II:

Filip II August zmarł w 1223 r., został pochowany w bazylice Saint-Denis.

Postać Filipa Augusta w literaturze i sztuce[edytuj | edytuj kod]

Król Filip August jest jednym z bohaterów sztuki Jamesa Goldmana Lew w zimie, na podstawie której w 1968 nakręcono nagrodzony kilkoma Oscarami film. Odtwórcą roli Filipa Augusta był Timothy Dalton. Fabuła sztuki implikowała homoseksualną relację pomiędzy Filipem Augustem a Ryszardem Lwie Serce, film pomija ten wątek. W 2003 nakręcono telewizyjną wersję sztuki, w której rolę Filipa odtwarzał Jonathan Rhys-Meyers

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Ludwik VII
Grand Royal Coat of Arms of France.svg Król Francji
1180-1223
Grand Royal Coat of Arms of France.svg Następca
Ludwik VIII Lew