Filip I wołogoski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Filip I wołogoski
Philipp I. von Pommern.png
książę pomorski
Okres panowania od 1531
do 1532
Poprzednik Jerzy I, Barnim IX Pobożny
Następca Podział Księstwa Pomorskiego na szczecińskie i wołogoskie
książę szczeciński
Okres panowania od 1531
do 1532
Poprzednik Jerzy I pomorski,
Barnim IX Pobożny
Następca Podział Księstwa Pomorskiego na szczecińskie i wołogoskie
książę wołogoski
Okres panowania od 1532
do 1560
Poprzednik Wyodrębnione w drodze podziału Księstwa Pomorskiego
Następca Jan Fryderyk,
Bogusław XIII
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Urodziny 14/15 lipca 1515 w
Szczecinie
Śmierć 14 lutego 1560 w
Wołogoszczy
Ojciec Jerzy I pomorski
Matka Amelia palatyńska
Żona Maria saska
Dzieci Jerzy II, Jan Fryderyk,
Bogusław XIII, Ernest Ludwik,
Amelia, Barnim X Młodszy,
Eryk III, Małgorzata,
Anna, Kazimierz VII

Filip I, zwany Pobożnym (ur. 14/15 lipca 1515[1] w Szczecinie, zm. 14 lutego 1560 w Wołogoszczy[2]) – syn Jerzego I, księcia pomorskiego, szczecińskiego i wołogoskiego oraz Amelii palatyńskiej.

Życie i panowanie[edytuj | edytuj kod]

Był drugim dzieckiem i zarazem drugim synem (najstarszym, który dożył wieku dojrzałego) księcia Jerzego I i Amelii palatyńskiej. Imię otrzymał po ojcu matki, palatynie reńskim Filipie Wittelsbachu, z którego gościny korzystał podczas studiów w Heidelbergu. Po śmierci ojca w 1531 stał się współwładcą księstwa pomorskiego u boku swego stryja Barnima IX Pobożnego[3].

W wyniku podziału księstwa, do którego doszło 21 października 1532 został księciem wołogoskim panującym nad ziemiami na zachód od Odry i na Rugii. Dodatkowo w 1541 przyłączył do swego władztwa ziemie między Tywą a Odrą, Gryfino oraz komturię swobnicką[4].

13 grudnia 1534 podczas obrad sejmu ziemskiego w Trzebiatowie – Filip I i Barnimem IX wprowadzili luteranizm na Pomorzu Zachodnim, jako religię państwową[5][3][6]. Zmiana religii (konwersja), mimo sprzeciwu większości obradujących, nastąpiła na skutek decyzji jaką podjęli książęta pomorscy, którzy skorzystali z przysługujących im przywilejów[7]. Reformacja na Pomorzu Zachodnim przewidywała m.in. sekularyzację dóbr kościelnych oraz utworzenie Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego[8].

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Sejmik Trzebiatowski, w sekcji Sejmik i jego konsekwencje.

W ślad za sojuszem pomorsko-saskim z 1535 doszło w roku następnym do ślubu Filipa I, z córką elektora saskiego. Najpierw, 26 lutego 1536 doszło do wymiany obrączek i ślubu cywilnego, natomiast w dniu następnym, tj. 27 lutego została przez M. Lutra odprawiona uroczysta msza ślubna, w miejscowości Torgau[9].

W 1537 przystąpił do Związku szmalkaldzkiego, który od 27 lutego 1537 zrzeszał protestanckich książąt przeciw katolickiemu cesarzowi Karolowi V Habsburgowi. Wraz z Barnimem IX został w późniejszym czasie oskarżony przez cesarza o zdradę, która została wybaczona dzięki wstawiennictwu króla polskiego Zygmunta Starego[3].

W czasie swojego panowania w Księstwie Wołogoskim zreorganizował zarządzanie dobrami książęcymi, dzięki czemu powiększył znacznie dochody państwa i wzmocnił obronność kraju (przebudował m.in. zamek w Wkryujściu[7]). Dbał również o rozwój nauki. Zorganizował m.in. bibliotekę na zamku w Wołogoszczy oraz przyczynił się do utworzenia Pedagogium w Szczecinie[3].

Książę Filip zmarł 14 lutego 1560 w Wołogoszczy, w wieku 45 llat. Został pochowany tamże 21 lutego, w kościele parafialnym pod wezwaniem św. Piotra i Pawła[4][7]. Jego księstwo odziedziczyli dwaj najstarsi synowie, tj. Jan Fryderyk i Bogusław XIII. Do czasu uzyskania wieku sprawnego pozostawali pod opieką m.in. Barnima IX Pobożnego[10].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Filip I wołogoski był żonaty z Marią, córką Jana, elektora saskiego i Małgorzaty (Anhalt)[2]. Z małżeństwa pochodziło liczne potomstwo:

W literaturze przedmiotu – Filipowi I i Marii saskiej przypisywano również syna Filipa II i Zofię. Genealogia odrzuca te filiacje z powodu braku dostatecznych danych źródłowych[12], podobnie jak domniemanego nieślubnego syna Ludwika I, pana na Putbusie (ur. 1549, zm. 10 sierpnia 1594), syna Jerzego I i Anny Katarzyny, hrabianki Hohenstein na Vierraden. Do dziś źródła nie potwierdzają, aby zachodził jakikolwiek konkubinat pomiędzy księciem wołogoskim a Anną Katarzyną[13].

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Bogusław X
ur. 28 lub 29 V 1454
zm. 5 X 1523
Anna Jagiellonka
ur. 12 III 1476
zm. 12 VIII 1503
Filip
ur. ?
zm. ?
Małgorzata bawarska
ur. ?
zm. ?
         
     
  Jerzy I pomorski
ur. 11 IV 1493
zm. na przeł. 9/10 V 1531
Amelia palatyńska
ur. 25 VII 1490
zm. 6 I 1525
     
   
Maria saska
ur. 15 XII 1516
zm. w okr. 5–7 I 1583
OO   26 II 1536
Filip I wołogoski
(ur. 14/15 VII 1515,
zm. 14 II 1560)
                   
                   
                   
Jerzy II
 ur. 13 II 1540
zm. 16 XI 1544
 
Jan Fryderyk
 ur. 27 VIII 1542
zm. 9 II 1600
 
Bogusław XIII
 ur. 9 VIII 1544
zm. 7 III 1606
 
Ernest Ludwik
 ur. 1 XI 1545
zm. 17 VI 1592
 
Amelia
  ur. 28 I 1547
zm. 16 IX 1580
                   
Barnim X Młodszy
 ur. 15 II 1549
zm. 1 IX 1603
 
Eryk III
 ur. 22 VIII 1551
zm. 12/13 XII 1551
 
Małgorzata
 ur. 19 III 1553
zm. 5 IX 1581
 
Anna
 ur. 18 IX 1554
zm. 10 IX 1626
 
Kazimierz VII
 ur. 22 III 1557
zm. 10 V 1605
 


Przypisy

  1. Urodziny nastąpiły w nocy z 14 na 15 VII, nie wiadomo dokładnie o której godzinie, część źródeł przekazuje godzinę 2 po północy. Por. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, T. II, ss. 160-165 oraz E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 438-440.
  2. 2,0 2,1 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 438-440.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 111.
  4. 4,0 4,1 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 438.
  5. v. Bülow: Philipp I., Herzog von Pommern-Wolgast (niem.). [dostęp 2012-03-30].
  6. S. Wesołowska, Szkic do dziejów szkolnictwa w Trzebiatowie od XIV wieku do czasów współczesnych, [w:] W. Łysiak (pod red.), Trzebiatów – historia i kultura II, s. 81.
  7. 7,0 7,1 7,2 U. Madsen: Philipp I. Herzog von Pommern-Wolgast (niem.). [dostęp 2012-03-30].
  8. Inicjatorem wprowadzenia nowej religii był Jerzy I, książę pomorski, szczeciński i wołogoski. Za: J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, ss. 239–240.
  9. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 438-439.
  10. J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 200.
  11. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 449-458, 460-464.
  12. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 464-465.
  13. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 459-460.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Opracowania online[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Jerzy I pomorski,
Barnim IX Pobożny
Pommernwappen.jpg książę pomorski
1531-1532
Pommernwappen.jpg Następca
Podział Księstwa Pomorskiego na szczecińskie i wołogoskie
Poprzednik
Jerzy I pomorski,
Barnim IX Pobożny
Pommernwappen.jpg książę szczeciński
1531-1532
Pommernwappen.jpg Następca
Podział Księstwa Pomorskiego na szczecińskie i wołogoskie
Poprzednik
Wyodrębnione w drodze podziału Księstwa Pomorskiego
Pommernwappen.jpg książę wołogoski
1532-1560
Pommernwappen.jpg Następca
Jan Fryderyk,
Bogusław XIII