Film - przegląd chronologiczny
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
|
|||||||||||||
Przegląd chronologiczny filmu zawierający linki kolejnych lat odsyłające do bardziej szczegółowych opisów.
- Wiek XIX:
- Wiek XX:
- Wiek XXI:
[edytuj] Lata 80. wieku XIX
- 1887
- 1888 – Roundhay Garden Scene (Scenka ogrodu z Roundhay) – uważany za najstarszy film w dziejach
- 1889
[edytuj] Lata 90. wieku XIX
- 1890
- 1891 – Thomas Edison uzyskuje patent na kinetoskop – urządzenie do indywidualnego oglądania ruchomych obrazów nakręconych na taśmie filmowej
- 1892
- 1893
- 1894
- Thomas Edison nagrywa Fred Ott’s Sneeze
- bracia Auguste i Louis Lumière skonstruowali kinematograf – patent z 13 lutego
- 1895 – Wyjście robotników z fabryki, nakręcony przez braci Lumière uważany za pierwszy film w dziejach, pokazany w historycznym pierwszym publicznym pokazie 28 grudnia
- 1896
- 1897
- 1898
- 1899 – Cinderella
[edytuj] Lata 1900-1909 wieku XX
- 1900
- 1901
- 1902 – Podróż na księżyc, reż. Georges Méliès, pierwszy prawdziwy film
- 1903 – Napad na ekspres, reż. Edwin Porter, pierwszy western i pierwszy rewolwer wycelowany w publiczność
- 1904 – Napad na ekspres, remake, reż. Siegmund Lubin
- 1905
- 1906
- Ben-Hur, reż. Sidney Olcott
- Humorous Phases of Funny Faces, reż. James Stuart Blackton, jeden z pierwszych filmów animowanych
- 1907
- 1908
- Thomas Edison utworzył Motion Picture Patents Company
- Zabójstwo księcia Gwizjusza, reż. André Calmettes, manifestacja film d'art, przenosząca do kina konwencje teatralne
- 1909
[edytuj] Lata 10. wieku XX
- 1910
- pierwszy film o Frankenstein wyprodukowany przez Edison Studios
- Polak Władysław Starewicz kręci w Kownie pierwszy w świecie lalkowy film animowany Piękna Lukanida (premiera w 1912)
- 1911 – Nestor Films otworzyło pierwsze studio filmowe w Hollywood
- 1912 – Od żłobka do krzyża, reż. Sidney Olcott
- 1913
- pierwsze filmy z udziałem Charliego Chaplina
- pierwsza, włoska ekranizacja powieści Quo vadis Henryka Sienkiewicza, reż. Enrico Guazzoni
- pierwszy głośny film niemiecki Student z Pragi, reż. Stellan Rye, zdjęcia Guido Seeber, wyst. Paul Wegener, zapowiedź ekspresjonizmu w filmie
- 1914
- Zabawny romans Charliego i Loloty Macka Sennetta, z Marie Dressler, Charliem Chaplinem i Mabel Normand w rolach głównych
- Cabiria, reż. Giovanni Pastrone, pierwsze wielkie widowisko historyczne z czasów starożytnych
- 1915
- Narodziny narodu, reż. D. W. Griffith), apologia Ku-Klux-Klanu, nowatorski montaż
- Dziewczyna z prowincji z Florence LaBadie
- 1916 – Nietolerancja, reż. D. W. Griffith
- 1917 – wprowadzenie Technicoloru
- 1918 – My Four Years in Germany, pierwszy film Warner Bros. First National wprowadza na ekrany pierwszy film o Tarzanie, z Elmem Lincolnem w roli głównej
- 1919
- Douglas Fairbanks, Sr., Mary Pickford, Charlie Chaplin i D. W. Griffith zakładają wytwórnię filmową "United Artists"
- melodramat Złamana lilia, reż. D. W. Griffith, wielka kreacja Lilian Gish
- dramat kostiumowy Madame Dubarry, reż. Ernst Lubitsch, początek kariery aktorskiej Poli Negri
[edytuj] Lata 20. wieku XX
- 1920
- Gabinet doktora Caligari, reż. Robert Wiene, wyst. Werner Krauss, o szaleństwie, hipnozie i tajemniczych morderstwach z niezwykłą deformującą rzeczywistość scenografią, najznakomitsze dzieło niemieckiego ekspresjonizmu
- Buster Keaton w filmie The Saphead (wytwórnia "Metro")
- Erich von Stroheim kręci w wytwórni "Goldwyn", film The Devil's Passkey z Mae Busch w roli głównej
- Znak Zorro, reż. Fred Niblo, pierwszy film o przygodach Zorro ze znakomitą kreacją Douglasa Fairbanksa
- 1921
- A Lucky Dog, Flip i Flap razem w pierwszym filmie
- Brzdąc – Charlie Chaplin jako opiekuńczy rzemieślnik i Jackie Coogan jako dziecko-podrzutek, melodramatyczny
- 1922
- Nosferatu – symfonia grozy, reż. Friedrich Wilhelm Murnau, pierwszy film o wampirach
- Czterech jeźdźców Apokalipsy ze sławną sceną tanga, początek kariery Rudolfa Valentino
- Dr Mabuse, reż. Fritz Lang, pierwszy artystyczny film sensacyjny
- Our Gang, seria filmów ze studia Hala Roacha
- 1923
- Jeszcze wyżej!, reż. Harold Lloyd, największy jego film, wyprodukowany przez Hala Roacha i wydany przez Pathe
- Rozkosze gościnności, pierwsza sławna komedia Bustera Keatona
- 1924
- utworzenie wytwórni "Metro-Goldwyn-Mayer"
- Nibelungi, reż. Fritz Lang, monumentalna saga
- 1925
- Upiór w operze, reż. Lon Chaney, z sekwencjami w kolorze
- Pancernik Potiomkin, reż. Siergiej Eisenstein, jeden z najważniejszych filmów kina niemego z nowatorskim montażem
- Chciwość, reż. Erich von Stroheim, najważniejszy jego film
- Gorączka złota, najsławniejsza komedia Chaplina
- 1926
- Don Juan z Johnem Barrymore, pierwszy film fabularny Vitaphone, wyprodukowany przez "Warner Brothers", wyświetlony pośmiertnie
- Syn szejka, wyst. Rudolf Valentino, najbardziej kasowy film z jego udziałem
- Generał, reż. Buster Keaton, burleska
- Ben-Hur, supergigant kostiumowy
- Metropolis, reż. Fritz Lang, klasyk science-fiction
- Matka, reż. Wsiewołod Pudowkin, dramat rewolucyjny
- 1927
- Śpiewak jazzbandu, reż. Alan Crosland, ze śpiewającym Alem Jolsonem, pierwszy kinowy film dźwiękowy
- Fox Movietone News, pierwsza dźwiękowa kronika filmowa
- 1928
- pierwszy udźwiękowiony film animowany, Dinner Time wyprodukowała wytwórnia VanBurena, następny, Steamboat Willie wyprodukował Walt Disney miesiąc później
- Październik, reż. Siergiej Eisenstein, film propagandowy
- 1929
- po raz pierwszy przyznano Oscary
- Unaccustomed as We Are, debiut w filmie dźwiękowym wyst. Flip i Flap, Thelma Todd w wytwórni Hala Roacha
[edytuj] Lata 30. wieku XX
- 1930
- pierwszy musical Busby Berkelya, Whoopee z Eddie Cantor, w kolorze. Debiut animowanej gwiazdy Betty Boop stworzonej przez Maksa Fleischera
- Błękitny anioł (reż. Josef von Sternberg, wyst. Marlene Dietrich, Emil Jannings)
- Ziemia (reż. Ołeksandr Dowżenko)
- 1931
- film Pardon Us z Flipem i Flapem, wyprodukowany przez MGM
- Światła wielkiego miasta (reż. i wyst. Charlie Chaplin
- M jak morderca (reż. Fritz Lang, wyst. Peter Lorre, Otto Wernicke)
- Frankenstein (wyst. Boris Karloff)
- 1932
- początek kariery filmowej Shirley Temple
- Ludzie w hotelu (reż. Edmund Goulding, wyst. Greta Garbo, John Barrymore)
- 1933
- czeski film Ekstaza wywołał skandal obyczajowy, ze względu na sceny erotyczne
- Prywatne życie Henryka VIII (reż. Alexander Korda, wyst. Charles Laughton)
- Kacza zupa, najlepsza komedia braci Marx
- King Kong, pierwszy film o małpie w Nowym Jorku
- Świat się śmieje, sowiecka burleska (reż. Grigorij Aleksandrow, wyst. Leonid Utiosow, Lubow Orłowa)
- pierwszy film rysunkowy z Popeyeem, Popeye the Sailor
- 1934
- Ich noce (reż. Frank Capra, wyst. Clark Gable, Claudette Colbert)
- poetycka Atalanta (reż. Jean Vigo)
- Shirley Temple stała się gwiazdą
- 1935
- film Thicker than water z Flipem i Flapem
- Anna Karenina, melodramatyczna adaptacja powieści Lva Tolstoia (wyst. Greta Garbo)
- Kapitan Blood, klasyczny film piracki (reż. Michael Curtiz, wyst. Errol Flynn)
- Panowie w cylindrach, romantyczna komedia, film taneczny (wyst. Fred Astaire, Ginger Rogers)
- 1936
- An All-American Toothache z Patsy Kelly i Mickeyem Danielsem
- Dama Kameliowa, adaptacja powieści Aleksandra Dumasa (reż. George Cukor, wyst. Greta Garbo)
- satyra na cywilizację przemysłową Dzisiejsze czasy (reż. i wyst. Charlie Chaplin)
- dramat społeczny o linczu Jestem niewinny (reż. Fritz Lang, wyst. Spencer Tracy)
- 1937
- Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków, pierwszy pełnometrażowy film animowany
- Towarzysze broni o francuskich jeńcach (reż. Jean Renoir, wyst. Jean Gabin)
- Dybuk, polski film w języku jidysz o miłości w świecie chasydzkim (reż. Michał Waszyński)
- 1938
- studium psychologiczne Jezebel na tle panoramy amerykańskiego Południa (reż. William Wyler, wyst. Bette Davis, Henry Fonda)
- epos historyczny Aleksander Newski (reż. Siergiej Eisenstein, wyst. Nikołaj Czerkasow, muzyka Siergiej Prokofjew)
- 1939
- premiera filmu o romantycznej miłości Przeminęło z wiatrem w Atlancie (reż. Victor Fleming, wyst. Clark Gable, Vivien Leigh)
- poetycka tragedia o przypadkowej zbrodni Brzask (reż. Marcel Carné, wyst. Jean Gabin)
- okrutna komedia z tragicznym finałem Zasada gry (reż. Jean Renoir)
- klasyczny western Dyliżans (reż. John Ford, wyst. John Wayne)
[edytuj] Lata 40. wieku XX
- 1940
- zakazany w III Rzeszy Dyktator, w której Charlie Chaplin gra jednocześnie dyktatora Hynkela i prześladowanego przez niego żydowskiego fryzjera
- Żyd Süss, najsłynniejszy propagandowy film hitlerowski (reż. Veit Harlan)
- Grona gniewu (reż. John Ford, wyst. Henry Fonda, zdjęcia Gregg Toland)
- 1941
- przełomowy w historii kina Obywatel Kane (scen., reż. i gł. rola Orson Welles)
- czarny kryminał Sokół maltański (reż. John Huston, wyst. Humphrey Bogart, Mary Astor)
- 1942
- prawdopodobnie najsłynniejszy melodramat w dziejach kina Casablanca (reż. Michael Curtiz, wyst. Humphrey Bogart, Ingrid Bergman)
- Być, albo nie być, komedia absurdu dziejąca się w okupowanej Warszawie (reż. Ernst Lubitsch)
- 1943 – Lassie wróć
- 1944 – klasyczny czarny kryminał Podwójne ubezpieczenie (reż. Billy Wilder, wyst. Barbara Stanwyck)
- 1945
- National Velvet przynosi sławę Elizabeth Taylor
- studium alkoholizmu Stracony weekend (reż. Billy Wilder, wyst. Ray Milland, zdjęcia John Seitz)
- poetycki film francuski Komedianci (scen. Jacques Prévert, reż. Marcel Carné, wyst. Arletty, Jean-Louis Barrault, Pierre Brasseur)
- początek włoskiego neorealizmu Rzym, miasto otwarte (reż. Roberto Rossellini)
- 1946
- To wspaniałe życie reż. Frank Capra, Zakazane piosenki
- dramat sensacyjny Gilda (reż. Charles Vidor, wyst. Rita Hayworth) ze sławną sceną zdejmowania czarnej rękawiczki
- 1947
- Święty Mikołaj z 34. Ulicy
- dramat o udającym Żyda dziennikarzu Dżentelmeńska umowa (reż. Elia Kazan, wyst. Gregory Peck)
- 1948
- Joanna d’Arc, z Ingrid Bergman
- portret włoskiego powojennego społeczeństwa Złodzieje rowerów (reż. Vittorio De Sica)
- ekranizacja sztuki Shakespeare’a Hamlet (reż. i wyst. Laurence Olivier)
- film o Auschwitz Ostatni etap (reż. Wanda Jakubowska, muz. Roman Palester)
- 1949 – Piaski Iwo Jimy, reż. Allan Dwan
[edytuj] Lata 50. wieku XX
- 1950 – Kopciuszek z wytwórni Walta Disneya
- 1951 – Amerykanin w Paryżu, Tramwaj zwany pożądaniem (reż. Elia Kazan)
- 1952 – wprowadzenie systemu Cinerama, Deszczowa piosenka reż. Stanley Donen, Gene Kelly
- 1953 – Piotruś Pan z wytwórni Walta Disneya
- 1954 – Na nabrzeżach, Narodziny gwiazdy i Okno na podwórze w reż. Alfreda Hitchcocka
- 1955 – Na wschód od Edenu, z Jamesem Deanem (reż. Elia Kazan)
- 1956 – Dziesięcioro przykazań, z Charltonem Hestonem
- 1957 – Siódma pieczęć reż. Ingmar Bergman, Jailhouse Rock (Więzienny rock) z Elvisem Presleyem, Dwunastu gniewnych ludzi reż. Sidney Lumet wyst. Henry Fonda
- 1958 – Zawrót głowy Hitchcocka i Młode lwy
- 1959 – Ben-Hur
[edytuj] Lata 60. wieku XX
- 1960 – Psychoza reż. Alfred Hitchcock
- 1961 – West Side Story, Viridiana reż. Luis Buñuel
- 1962 – Lawrence z Arabii i Zabić drozda oraz Doktor No – pierwszy film z serii o Jamesie Bondzie
- 1963 – Ptaki reż. Alfred Hitchcock, Pozdrowienia z Rosji
- 1964 – The Beatles w filmie Noc po ciężkim dniu, Goldfinger
- 1965 – Dźwięki muzyki, Operacja Piorun
- 1966 – Kto się boi Virginii Woolf?
- 1967 – Absolwent, Żyje się tylko dwa razy
- 1968 – 2001: Odyseja kosmiczna reż. Stanley Kubrick
- 1969 – Włoska robota, W tajnej służbie Jej Królewskiej Mości, Butch Cassidy i Sundance Kid, Hello, Dolly (reż. G. Kelly)
[edytuj] Lata 70. wieku XX
- 1970 – Patton, M*A*S*H
- 1971 – Francuski łącznik, Diamenty są wieczne, A teraz coś z zupełnie innej beczki
- 1972 – Ojciec chrzestny
- 1973 – Żądło, Egzorcysta, Żyj i pozwól umrzeć
- 1974 – Jesus Christ Superstar, Morderstwo w Orient Expressie z Ingrid Bergman, Człowiek ze złotym pistoletem
- 1975 – Szczęki reż. Steven Spielberg, Lot nad kukułczym gniazdem reż. Miloš Forman, Monty Python i Święty Graal
- 1976 – Rocky oraz Taksówkarz
- 1977 – Gwiezdne wojny, część IV: Nowa nadzieja reż. George Lucas; Gorączka sobotniej nocy z piosenkami zespołu Bee Gees, Szpieg, który mnie kochał
- 1978 – W krzywym zwierciadle: Menażeria
- 1979 – Czas apokalipsy reż. Francis Ford Coppola, Moonraker, Żywot Briana
[edytuj] Lata 80. wieku XX
- 1980 – Golfiarze, Gwiezdne wojny, część V: Imperium kontratakuje
- 1981 – Współpraca George’a Lucasa ze Stevenem Spielbergiem przy filmie Poszukiwacze zaginionej arki, Tylko dla twoich oczu
- 1982 – E.T., Łowca androidów Ridleya Scotta, Monty Python na żywo w Hollywood Bowl
- 1983
- Wielki chłód i Pierwszy krok w kosmos, Ośmiorniczka, Sens życia według Monty Pythona
- polski film Tango w reżyserii Zbigniewa Rybczyńskiego wyprodukowany przez Se-ma-for otrzymuje Oscara za rok 1982 w kategorii krótkiego filmu animowanego
- 1984 – Pogromcy duchów i Amadeusz
- 1985 – Kolor purpury, Brazil, Zabójczy widok
- 1986 – Pluton Olivera Stone’a
- 1987 – Fatalne zauroczenie, Trzech mężczyzn i dziecko, W obliczu śmierci
- 1988 – Rain Man (Dustin Hoffman i Tom Cruise w rolach głównych)
- 1989 – Batman, reż. Tim Burton, Licencja na zabijanie
[edytuj] Lata 90. wieku XX
- 1990 – Kevin sam w domu, Tańczący z wilkami
- 1991 – Milczenie owiec
- 1992 – Kevin sam w Nowym Jorku, Powrót Batmana
- 1993 – Lista Schindlera, Park Jurajski
- 1994 – Forrest Gump (Tom Hanks), Król Lew, Pulp Fiction
- 1995 – Braveheart. Waleczne serce (Mel Gibson), GoldenEye, Batman Forever
- 1996 – Fargo, Marsjanie atakują!
- 1997 – Titanic, Lepiej być nie może i Faceci w czerni oraz Jutro nie umiera nigdy
- 1998 – Szeregowiec Ryan (Tom Hanks)
- 1999 – Szósty zmysł (reż. M. Night Shyamalan), Gwiezdne wojny: część I – Mroczne widmo i Matrix, a także Świat to za mało
[edytuj] Lata 2000-2009 wieku XXI
- 2000 – Gladiator, Bracie, gdzie jesteś?, Requiem dla snu, Tańcząc w ciemnościach, Przyczajony tygrys, ukryty smok, Amores perros, Gniew oceanu
- 2001 – Harry Potter i Kamień Filozoficzny, Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia, Amelia, Piękny umysł, Helikopter w ogniu, Inni, Moulin Rouge!, Dziennik Bridget Jones, A.I. Sztuczna inteligencja
- 2002 – Znaki, Władca Pierścieni: Dwie Wieże, Pianista, Epoka lodowcowa, The Ring, Miasto Boga, Spider-Man, Godziny, Frida, Chicago, Śmierć nadejdzie jutro
- 2003 – Noi Albinoi; Władca Pierścieni: Powrót Króla; Gdzie jest Nemo? (wyprzedza Króla Lwa jako najbardziej kasowy film animowany), Kill Bill, 21 gramów, Kontrolerzy, Good bye, Lenin!, Słoń, Monster
- 2004 – Shrek 2, Harry Potter i więzień Azkabanu, Pasja, Miasto gniewu, Marzyciel, Za wszelką cenę, Osada, Bliżej, Zakochany bez pamięci, Kill Bill 2, Spider-Man 2, Aviator, Złe wychowanie, Dzienniki motocyklowe
- 2005 – Gwiezdne wojny, część III: Zemsta Sithów, Sin City: Miasto Grzechu, Madagaskar, Gnijąca panna młoda Tima Burtona, Wojna światów, Opowieści z Narnii: Lew, Czarownica i stara szafa, King Kong, Skazany na bluesa, Tajemnica Brokeback Mountain, Wyznania gejszy, Charlie i fabryka czekolady, Broken Flowers, Siła strachu, Monachium, Spacer po linie, Batman: Początek
- 2006 – Piraci z Karaibów: Skrzynia umarlaka, Kod da Vinci, Labirynt fauna, Borat, Pachnidło, Apocalypto, Babel, Plac Zbawiciela, Ostatni król Szkocji, Volver, Maria Antonina, Casino Royale
- 2007 – Chłopiec z latawcem,Shrek Trzeci, Testosteron, Harry Potter i Zakon Feniksa, Piraci z Karaibów: Na krańcu świata, Niczego nie żałuję – Edith Piaf, Klub Winx − Tajemnica Zaginionego Królestwa
- 2008 – Across the Universe, Motyl i skafander, Persepolis, To nie jest kraj dla starych ludzi, Aż poleje się krew, Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki, WALL·E, Mamma Mia!, Angielska robota, Mroczny rycerz, 33 sceny z życia, Cztery noce z Anną, Zmierzch, Slumdog. Milioner z ulicy, 007 Quantum of Solace
- 2009 – Harry Potter i Książę Półkrwi, Księżyc w nowiu, Avatar, Dystrykt 9, Odlot, Anioły i demony, X-Men Geneza: Wolverine, Underworld: Bunt Lykanów, Star Trek, Szybko i wściekle, Terminator: Ocalenie, Transformers: Zemsta upadłych, Noc w muzeum 2, Adrenalina 2. Pod napięciem, Epoka lodowcowa 3: Era dinozaurów, Alvin i wiewiórki 2, Piła VI, Piątek, trzynastego
