Filozofia umysłu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Filozofia umysłu – teoretyczne dociekania dotyczące natury umysłu, jego funkcji, właściwości, zdarzeń mentalnych i świadomości, a także tego, czy jest jakiś związek między różnymi aspektami umysłu a ciałem: tzw. dylemat psychofizyczny.

Frenologia dopatrywała się różnych funkcji mentalnych w odmiennych częściach mózgu

Dwie główne szkoły myślowe próbujące rozwiązać problem psychofizyczny to: dualizm, który wywodzi się od Platona i Arystotelesa wśród filozofów z kręgu cywilizacji zachodniej, a na wschodzie od hinduskiego nurtu sankhja. W kategoriach współczesnych dualizm został określony przez Kartezjusza, który twierdził, że istnieją dwie oddzielne substancje: ciało i umysł (ta kategoria została wprowadzona właśnie przez Kartezjusza, w miejsce arystotelejskiej "duszy").

Monizm, z kolei, który ma podobnie długą historię jak dualizm, znalazł swój wyraz w m.in. w filozofii Spinozy, który utrzymywał, że istnieje tylko jedna substancja, która jest jednocześnie duchem i materią. Zbliżone poglądy głosili dużo wcześniej greccy i rzymscy stoicy.

Dualistów można podzielić na dualistów substancji – takich jak Kartezjusz, którzy twierdzą, że umysł jest niezależnie istniejącą substancją, i dualistów własności, którzy utrzymują, że umysł jest zbiorem różnych własności wyłaniających się czy też mających swe podłoże w mózgu, przy czym twierdzą również, że własności te nie mogą być sprowadzone do stanów mózgu (zob. emergencja). Fizykaliści (zob. neopozytywizm) idą krok dalej i stawiają znak równoważności między umysłem a mózgiem, z drugiej strony idealiści ontologiczni utrzymują, że umysł jest wszystkim, co istnieje, moniści neutralni obstają przy pozycji, że istnieje jakaś neutralna substancja, której atrybutami są materia i umysł. Najpowszechniejszymi odmianami monizmu w XX i XXI wieku były i są różne odmiany materializmu (czy fizykalizmu), włączając w to behawioryzm, teorię identyczności własności i funkcjonalizm.

Filozofię umysłu można również odnosić do doktryn związanych z hinduizmem i buddyzmem. W buddyzmie występują doktryny Czittamatra oraz Madhjamaka, gdzie najistotniejszymi pojęciami są natura Buddy oraz siunjata, które odnoszą się do natury umysłu i zarazem do natury rzeczywistości.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]