Fiołek polny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fiołek polny
Viola arvensis BS16.1.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd malpigiowce
Rodzina fiołkowate
Rodzaj fiołek
Gatunek fiołek polny
Nazwa systematyczna
Viola arvensis Murr.
Prodr. stirp. gott. 73. 1770
Synonimy

Viola tricolor subsp. arvensis (Murray) Syme

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiat
Pokrój

Fiołek polny (Viola arvensis Murr.) – gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych (Violaceae). Pochodzi z Azji, Europie i Afryce Północnej, rozprzestrzenił się też gdzie indziej[2] od niżu po piętro subalpejskie. W Polsce roślina pospolita, prawdopodobnie archeofit[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Ulistniona, podnosząca się lub wzniesiona, często silnie rozgałęziona, o wysokości 10-20 cm, słabo owłosiona.
Liście
Ogonkowe, długości 1-2 cm, karbowane, liście dolne sercowate, górne eliptyczne. Przylistki pierzastodzielne, ich szczytowy, jajowaty i karbowano-piłkowany odcinek jest nieco tylko mniejszy od blaszki liściowej.
Kwiaty
Wyrastają na szypułkach z kątów liści. Płatki górne białawożółte lub fioletowe, środkowy i dolny jaskrawożółte. Kwiat o średnicy do 1,5 cm, korona krótsza od kielicha. Ostroga równa wielkością przydatkom kielicha.
Owoce
Jajowata torebka, zawiera żółtobrunatne nasiona długości 1,5-2 mm.
Korzeń
Słaby korzeń palowy
Gatunki podobne
Pozostałe dwa krajowe, występujące na niżu gatunki fiołków o bocznych płatkach częściowo nachodzących na płatki górne oraz żółtych elementach korony - fiołek trójbarwny oraz fiołek Kitaibela[3].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna lub dwuletnia. Kwitnie od maja do jesieni. Nasiona wypadają z dojrzałych torebek i są roznoszone przez mrówki (myrmekochoria), (endochoria). Jedna roślina może wydać kilka tysięcy nasion[4]. Ponieważ nie są trawione, mogą być także roznoszone przez zjadające je zwierzęta. Siedlisko: pola uprawne, miedze, przydroża, siedliska ruderalne. Nie jest wymagającą rośliną, rośnie praktycznie wszędzie, w uprawach rolnych jest chwastem. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Stellarietea mediae[5].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

  • Występuje podgatunek V. arvensis subsp. megalantha Nauenb. Roślina 1-2-letnia, o płaskiej i pachnącj koronie długości 18-25 mm i płatkach przeważnie dłuższych od działek kielicha, żółtych, górą fioletowo nabiegłych.
  • Tworzy mieszańce z fiołkiem trójbarwnym (V. ×tricoloroformis Gerst.)[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina lecznicza:
    • Surowiec zielarski: cała roślina.
    • Skład: ziele zawiera niewielką ilość alkaloidów, barwników, cukrów, kwasu winowego, ziele i korzeń zawierają dużo saponin.
    • Działanie: moczopędnie, odtruwająco, stosuje się w chorobie wieńcowej oraz nadciśnieniu, w medycynie ludowej stosowany przeciwko trądzikowi młodzieńczemu.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-11-30].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-10].
  3. 3,0 3,1 3,2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.