Fiołek wonny
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Fiołek wonny | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | malpigiowce |
| Rodzina | fiołkowate |
| Rodzaj | fiołek |
| Gatunek | fiołek wonny |
| Nazwa systematyczna | |
| Viola odorata L. Sp. pl. 2:934. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Fiołek wonny, fiołek pachnący (Viola odorata L.) – gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych. Występuje w stanie dzikim w Europie, w zachodniej Azji (Cypr, Turcja) i północnej Afryce (Makaronezja, Wyspy Kanaryjskie)[2]. W Polsce średnio pospolity na niżu i w niższych położeniach górskich. Uprawiany i często dziczejący.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Płożący, ze ścielącymi się rozłogami. Wysokość 5–10 cm.
- Liście
- Omszone, od spodu błyszczące, nerkowate lub jajowate, u nasady sercowate. Przylistki frędzlowate, lancetowate, o szerokości 3–4 mm.
- Kwiaty
- Ciemnofioletowe, rzadziej białe, wonne. Płatek dolny na szczycie wycięty, działki tępe.
- Owoce
- Torebka kulistawa, owłosiona.
- Część podziemna
- Kłącze.
[edytuj] Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od marca do kwietnia. Zarośla, lasy. Wymaga próchnicznej gleby. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Glechometalia[3]
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina lecznicza:
- Surowiec zielarski: Ziele fiołka wonnego z korzeniami (Herba Violae odorate cum radicibus) zawiera wiolinę, wiolatozyd, pochodne delfinidyny (wiolanina), olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest iron, saponiny triterpenowe, śluz.
- Działanie: działa wykrztuśnie, napotnie, moczopędnie, odkażająco, żółciopędnie i rozkurczowo. Upłynnia zalegający śluz w drogach oddechowych, ułatwiając jego wydalenie. Przedawkowanie powoduje nudności, wymioty i biegunkę.
- Zbiór i suszenie: w porze kwitnienia. Surowiec suszy się w temp. 20–40 °C.
- Sztuka kulinarna: liście fiołka można dodawać do wiosennych zup. Kwiaty dawniej kandyzowano, produkowano z nich syrop na kaszel[4] oraz używano ich do aromatyzowania octu.
- Uprawiany jako roślina ozdobna ze względu na swój bardzo przyjemny zapach oraz piękne kwiaty.
[edytuj] Zmienność
Tworzy mieszańce z fiołkiem białym, f. bławatkowym, f. kosmatym, f. pagórkowym[5].
[edytuj] Obecność w kulturze i symbolice
- Olejek eteryczny jest używany w kosmetyce, między innymi w perfumach, gdzie oznacza nutę serca.
- Już w starożytnej Grecji uważano fiołek za święty kwiat, w cudowny sposób pojawiający się w święcie wiosny. Fiołek symbolizował miłość, ale przede wszystkim pokorę, wdowieństwo i ascezę, dlatego w literaturze religijnej Matka Boska bywała określana jako fiołek pokory[potrzebne źródło].
- Jest też symbolem Aten, od kiedy Arystofanes nazwał je miastem fiołkami zwieńczonym (Wł. Kopaliński domniemuje, że jest to gra słów od greckiego íon, oznaczającego fiołek oraz Íōn, czyli imienia legendarnego króla Aten i protoplasty Jonów).
- Kapralem Fiołkiem nazywano Napoleona I, który na Elbie miał obiecywać przyjaciołom i zwolennikom, że powróci do Francji, kiedy zakwitną fiołki.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-11-30].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-10].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Przyprawy z łąk i lasów – Różne przysmaki – Vademecum smakosza / nawidelcu.pl
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
