Firletka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Firletka
Firletka poszarpana
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj firletka
Nazwa systematyczna
Lychnis L.
Sp. Pl. 436. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny
Lychnis chalcedonica L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Firletka (Lychnis L.) – rodzaj roślin należących do rodziny goździkowatych. Obejmuje ok. 25[3]–30[4] gatunków. Przedstawiciele tego rodzaju występują w strefie umiarkowanej w Europie, Azji oraz w północnej Afryce[3]. Niektóre gatunki uprawiane jako rośliny ozdobne ze względu na piękne kwiaty[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Zielne rośliny dwuletnie i byliny. Pędy wzniesione[3].
Liście
Naprzeciwlegle, zrośnięte nasadami, lancetowate, na szczycie zaostrzone[3].
Kwiaty
Pojedyncze lub skupione w wierzchotkach. Kielich zrosłodziałkowy, wąskodzwonkowaty lub rurkowaty, 10-żyłkowy z 5 ząbkami. Płatki korony w liczbie 5, z długim paznokciem, często powcinane lub głęboko podzielone. Pręcików 10. Zalążnia jednokomorowa z 5 szyjkami słupka[5][3].
Owoce
Wielonasienne torebki[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj o problematycznej pozycji taksonomicznej. Od połowy lat 90. XX wieku włączany jest często do rodzaju lepnica Silene[4].

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Jako rodzaj Silene należy do podrodziny Caryophylloideae, rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych.

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Caryophyllineae Bessey in C.K. Adams, rodzina goździkowate (Caryophyllaceae Juss.), podrodzina Lychnoideae (Fenzl) A. Juss. in Orb, plemię Lychnideae Fenzl in Endl., podplemię Lychnidinae (Rchb.) Kitt. in A., rodzaj firletka (Lychnis L.)[6].

Gatunki dziko rosnące i uprawiane w Polsce[7]
  • firletka chalcedońska (Lychins chalcedonica L. = Silene chalcedonica (L.) E. H. L. Krause) – gatunek uprawiany
  • firletka Jowisza (Lychnis flos-jovis Desr. in Lam. = Silene flos-jovis (L.) Greuter & Burdet) – gatunek uprawiany
  • firletka kwiecista (Lychnis coronaria Desr. in Lam. = Silene coronaria (L.) Clairv.) – gatunek uprawiany
  • firletka poszarpana (Lychnis flos-cuculi L. = Silene flos-cuculi (L.) Greuter & Burdet)
Inne gatunki (wybór)
  • firletka alpejska (Lychins alpina, Viscaria alpina = Silene suecica (Lodd. et al.) Greuter & Burdet)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-19].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Lychnis (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-08-13].
  4. 4,0 4,1 Frida Eggens: Systematics in Sileneae (Caryophyllaceae) – Taxonomy and Phylogenetic patterns (ang.). W: Digital Comprehensive Summaries of Uppsala Dissertations from the Faculty of Science and Technology 251 [on-line]. Acta Universitatis Upsaliensis, 2006. [dostęp 2013-08-13].
  5. 5,0 5,1 zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Lychnis (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-18].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.