Firletka poszarpana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Firletka poszarpana
Illustration Silene flos-cuculi0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj firletka
Gatunek firletka poszarpana
Nazwa systematyczna
Lychnis flos-cuculi L.
Sp. Pl. 1: 436. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiat i pąki
Łąka z firletką poszarpaną

Firletka poszarpana (Lychnis flos-cuculi L.) – gatunek byliny należący do rodziny goździkowatych. Występuje w Europie i Azji (Zakaukazie, wschodnia i zachodnia Syberia[2]. W Polsce jest rośliną pospolitą[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

  • Według nowszych ujęć taksonomicznych gatunek ten włączony został do rodzaju Silene i ma nazwę Silene flos-cuculi (L.) Greuter & BurdetWilldenowia 12:189. 1982[2].
  • W obrębie rodziny goździkowatych należy do podrodziny Caryophylloideae, plemienia Sileneae[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina zielna o wysokości 30-90 cm.
Łodyga
Prosto wzniesiona, pojedyncza lub widlasto rozgałęziona, o rzadkim szorstkim owłosieniu, nieco lepka pod węzłami. Kłącze wielogłowe, z licznymi korzeniami przybyszowymi, z których wyrastają pędy boczne.
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście szorstkie, dolne krótkoogonkowe, łopatkowate, górne siedzące i lancetowate.
Kwiaty
Zebrane w kwiatostan – luźną wielokwiatową wierzchotkę. Kielich kwiatu zielonkaworóżowy do czerwonego, rurkowato-dzwonkowaty, o 10 nerwach. Korona złożona z 5 głęboko rozciętych, różowych płatków, z niewielkim przykoronkiem. Wewnątrz kwiatu 10 pręcików w dwóch okółkach i jeden górny słupek o długiej szyjce z 5 znamionami.
Owoce
Torebka, jajowata, zwężająca się ku końcowi. Otwiera się pięcioma ząbkami, wygiętymi na zewnątrz. Nasiona brunatne, o brodawkowatej powierzchni.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Typowa roślina łąkowa, porasta łąki wilgotne lub mokre wiosną, obsychające latem, często spotykana jest na torfowiskach niskich i moczarach[4]. Często tworzy duże łany. Jest rośliną wskaźnikową zasięgu wylewów nad dużymi rzekami[4] . Preferuje gleby o dużej zawartości próchnicy i składników mineralnych[4]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Molinietalia[5]. Kwitnie od maja do czerwca, ma przedprątne kwiaty zapylane przez błonkówki i motyle o trąbce na tyle długiej, że mogą dotrzeć do nektaru znajdującego się na dnie rurki kwiatowej[6]. Ciekawostką jest, że oprócz kwiatów obupłciowych zdarzają się kwiaty męskie lub kwiaty żeńskie[6]. Często można zobaczyć na firletce pienistą ciecz bardzo przypominającą ślinę. Jest to wydzielina larwy owada z grupy pieników, który wysysa soki. Liczba chromosomów 2n = 24[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna – uprawiana w kilku odmianach, m.in: 'Hort's Variety', 'Nana', 'Peggy'.
  • Zawiera saponiny i pinit[7]. Używana była w medycynie ludowej[7]. Z łodyg i liści sporządzano preparat Floskulin stosowany w lecznictwie[4].
  • Z gospodarczego punktu widzenia na łąkach jest szkodliwa, gdyż obniża wartość użytkową siana, a w większych ilościach jest dla bydła trująca[7].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  3. 3,0 3,1 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  6. 6,0 6,1 Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  7. 7,0 7,1 7,2 Zbigniew Nawara: Rośliny łąkowe. Warszawa: Oficyna Wyd. MULTICO, 2006. ISBN 978-83-7073-397-1.