Florian Szary

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Łokietek i Florian Szary po bitwie pod Płowcami 1331
Herb Jelita, z symboliką nawiązującą do legendy Floriana Szarego

Florian Szarylegendarna postać rycerza polskiego z XIV wieku, spopularyzowana przez Józefa Ignacego Kraszewskiego w powieści Jelita.

Według legendy, wzmiankowanej przez Jana Długosza, Florian Szary pochodził z niewielkiego grodu Surdęga (obecnie wieś Majkowice), leżącego 8 km na północ od Przedborza, będącego wówczas grodem królewskim. Był rycerzem w służbie wojewody sieradzkiego i uczestniczył wraz z drużyną w wojnach toczonych przez Władysława Łokietka. Pochodził ze szlachty posługującej się herbem Koźlarogi – w pierwotnej wersji na tarczy herbowej umieszczone było w polu czerwonym pół rogatego kozła. Florian wsławił się podczas bitwy pod Płowcami w 1331, kiedy to broniąc zagrożonego króla został przebity trzema krzyżackimi kopiami. Po bitwie król, objeżdżając pobojowisko, ujrzał Floriana Szarego wtłaczającego z powrotem w brzuch swoje wnętrzności. Medycy królewscy zdołali uratować mu życie, a król w uznaniu postawy nadał rycerzowi nowe włości oraz nowy herb: Jelita[1], w którym pół kozła przeniesiono do klejnotu herbowego, a w polu herbowym umieszczono trzy złote kopie rycerskie. Lepiej potwierdzone w źródłach są postacie domniemanych potomków legendarnego rycerza. Floriana Szarego za jednego z protoplastów rodu uważali Kamoccy, Borzobohaci, Myśliborscy, Żeromscy, Fabiccy, Nowosieleccy, Słowińscy a szczególna pamięć o walecznym przodku przetrwała w rodzie Zamoyskich.

Zamoyscy założyli szereg miast i wsi nazwanych od imienia Floriana lub jego herbów, m. in. Szarogród, Koźlerogi i niegdysiejsze miasto Jelitów, a także osadę leśną Florianka w Ordynacji Zamojskiej.

Nie istnieją dokumenty historyczne potwierdzające udział Floriana Szarego w bitwie pod Płowcami. Jednakże członkowie rodów szlacheckich podających tę postać za swego protoplastę pozostawili szereg materialnych śladów legendy. Są to między innymi murowane dwory w Majkowicach i Bąkowej Górze, dąb Florian w miejscowości Florianka, oraz dzieła literackie, m.in. panegiryki pisane przez Tiedemanna Giesego i Walentego Schreckiusa, wywodzące ród Zamoyskich od Floriana Szarego.

W rodach tych imię Florian przechodziło z pokolenia na pokolenie. Nosił je m.in. biskup krakowski Florian z Morska z rodu Koźlerogów. Kluczową scenę z legendy o Florianie Szarym przedstawił w 1909 r. Wojciech Kossak w obrazie Łokietek i Florian Szary po bitwie pod Płowcami.

Przypisy

  1. Tak naprawdę herb ten znany był wcześniej, m.in.z pieczęci Piotra z Mokrska z roku 1316