Flota Północna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Godło Floty Północnej

Flota Północna – największy i najsilniejszy morski związek operacyjny Marynarki Wojennej Federacji Rosyjskiej. Jej trzon stanowią okręty podwodne o napędzie atomowym przenoszące pociski balistyczne klasy SLBM oraz wielozadaniowe okręty podwodne o takim samym napędzie. Flota Północna wywodzi się z flot o podobnych bądź takich samych nazwach Imperium Rosyjskiego, oraz ZSRR.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W Rosji w czasie pierwszej wojny światowej 1914-1918, w celu obrony na szlakach żeglugowych na Morzu Barentsa statków rosyjskich i brytyjskich przed niemieckimi okrętami nawodnymi oraz podwodnymi 19 czerwca 1919 r. utworzona została Flotylla Oceanu Północnego. W marcu 1920 w Archangielsku sformowana została Flotylla Białomorska, w kwietniu 1920 r. przemianowana na Siły Morskie Morza Północnego. Te związki operacyjne zostały rozformowane w styczniu 1923.

Swój nowy początek Flota Północna bierze od utworzonej 6 czerwca 1933 Północnej Flotylli Wojennej (dowódca Z. A. Zakupniew) oraz z wydzielonych okrętów Floty Bałtyckiej (2 niszczyciele, 2 okręty ochrony, 2 łodzie podwodne - 18 maja wyszły z Kronsztadu, a 5 sierpnia weszły do Murmańska) a zatem przemianowanej we Flotę Północna 11 maja 1937. We wrześniu 1933 do portu Soroku na Morzu Białym przyszła druga część tzw. Oddział 2 Okrętów (1 niszczyciel, 1 okręt ochrony, 1 okręt podwodny i 2 trałowce). W 1935 bazą okrętów został port Polarnyj. We wrześniu 1935 Flotylla została wzmocniona oddziałem samolotów. Do 11 maja 1937 były skompletowane baterie obrony brzegowej i obrony przeciwlotniczej, zbudowane lotniska, doszły z przemysłu nowe okręty.

Druga wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie wojny sowiecko-fińskiej 1939-1940 Flota Północna wykonała postawione zadania, m.in. blokowała fińska bazę Petsamo. W celu obrony wybrzeża, baz morskich, portów i wykonania innych zadań w sierpniu 1940 była sformowana Białomorska Baza Marynarki Wojennej.

Po ataku Niemiec 1941 w skład Floty wchodziło: 15 okrętów podwodnych, 8 niszczycieli, 7 okrętów ochrony, 14 kutrów ochrony, 2 trałowce, 1 okręt minowania, 116 samolotów (Wojska Lotnicze Floty), związki taktyczne i jednostki obrony wybrzeża i obrony przeciwlotniczej. Siły Floty bazowały w Polarnym, Murmańsku i Archangielsku. W czasie wojny siły Floty były wzmocnione okrętami i samolotami z Floty Bałtyckiej, Floty Oceanu Spokojnego i Flotylli Kaspijskiej, a także z sił zmobilizowanych, od przemysłu i z Lend-Lease'u, a samoloty także z rezerwy Stawki. W czasie wojny w składzie Floty Północnej były sformowana Flotylla Białomorska i Północny Rejon Obrony. Flota Północna broniła wybrzeża morskiego, współdziałała ze skrzydłami wojsk lądowych, wysadzała desanty morskie, działała na morskich liniach komunikacyjnych nieprzyjaciela, broniła swoich komunikacji morskich, konwojowała statki transportowe sojuszników. W pierwszych miesiącach wojny Flota wspólnie z 14 Armią Frontu Karelskiego udaremniła plan opanowania Murmańska, Polarnego i półwyspów Średniego i Rybaczego. W październiku 1944 Flota brała udział w operacji petsamsko-kirkeneskiej wojsk lądowych (ok. 10 tys. marynarzy walczyło na lądzie jako oddziały spieszone). 15 kwietnia 1945 Flotylla Białomorska została przemianowana na Białomorski Morski Rejon Obrony.

W okresie wojny Flota eskortowała ponad 2,5 tys. statków w składzie konwojów i ok. 1,5 tys. transportów w składzie konwojów sojuszniczych. Okręty Floty zatopiły 192 transportowce i 70 okrętów nieprzyjaciela. 118 transportowców i okrętów bojowych oraz okrętów i statków pomocniczych było uszkodzonych. Za zasługi bojowe 12 okrętów, jednostek i związków taktycznych było wyróżnionych mianem gwardyjskich, 47 nagrodzonych orderami, 14 nadano honorowe imiona, ponad 48 tys. oficerów i marynarzy zostało nagrodzonych orderami i medalami, 85 otrzymało tytuły bohatera ZSRR, w tym czterech dwukrotnie.

Po drugiej wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

W okresie powojennym Flota Północna ZSRR przeszła przekształcenia. Jej zasadnicze siły stanowiły atomowe okręty rakietowe wyposażone w pociski balistyczne, lotnictwo dalekiego zasięgu wyposażone w pociski powietrze-ziemia i przeciwokrętowe,, okręty lotniskowe.

Flotą dowodzili m.in. admirałowie: K. I. Duszenow, W. P. Drozd, A. G. Gołowko, W. I Płatonow, A. T. Czabanienko, W. A. Kasatonow, S. M. Łobow, G. M. Jegorow, W. N. Czernawin, F. N. Gromow.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wojenno Morskoj Słowar wyd.: Wojennoje izdatelstwo Moskwa 1990.
  • Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 23 Moskwa 1976.