Ford GPA

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ford GPA
Ford GPA
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Ford Motor Company
Typ pojazdu pływający samochód osobowo-terenowy
Trakcja kołowa 4x4
Załoga 2-3 osób
Historia
Prototypy 1941
Produkcja 1942-1943
Dane techniczne
Silnik Willys Overland L-Head 134 Type 441;
pojemność skokowa - 2200 cm³;
moc - 60 KM
Transmisja mechaniczna
Poj. zb. paliwa 57 l
zużycie paliwa - 12 l/100 km
Długość 4,62 m
Szerokość 1,63 m
Wysokość 1,73 m
Masa 1630 kg
Osiągi
Prędkość 105 km/h
Zasięg 483 km
Dane operacyjne
Użytkownicy
Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, ZSRR, Francja, Chiny, Kanada
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ford GPA - pływający samochód osobowo-terenowy, konstrukcji amerykańskiej, z okresu II wojny światowej.

W oznaczeniu pojazdu kolejne litery odnosiły się do:

  • G - odnosiło się do zamówienia rządowego (ang. government – rząd);
  • P - pojazd marki Ford o rozstawie osi rzędu osiemdziesięciu cali;
  • A - pojazd pływający (ang. amphibian).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Już przed przystąpieniem USA do II wojny światowej, dowództwo armii amerykańskiej, planowało jej udział w walkach. Planowano m.in. dokonanie, w połowie roku 1942, serii operacji desantowych w basenie Morza Śródziemnego. W tym celu Narodowy Komitet Obrony zgłosił w kwietniu 1941 roku, zapotrzebowanie na lekką czterokołową amfibię. Pojazd otrzymał oficjalne oznaczenie QMC-4 1/4-Ton Truck Light Amphibian. Miał on mieć masę nieprzekraczającą 1200 kg. W lipcu 1941, produkująca łodzie firma Sparkman & Stephens, otrzymała zlecenie na przygotowanie szkiców nadwozia. Kooperujące z nią zakłady Marmon-Herrington trzy miesiące później przedstawiły projekt gotowego pojazdu. Jego współautorem był pomysłodawca amfibii DUKW - Roderick Stephens Junior. Koncepcja pojazdu została zaakceptowana przez przedstawicieli armii. Zasugerowali oni jednak, ze podstawą konstrukcji samochodu powinien być, wchodzący właśnie do produkcji, Willys MA. W grudniu 1941 roku, do projektu dołączyła firma Ford Motor Company. Już 2 lutego 1942 przedstawiła ona prototyp pojazdu opartego o konstrukcję samochodu Ford GPW. Pomyślnie przeszedł on próby pływania na rzece Detroit. Zakłady Marmon-Harrington swój prototyp pojazdu QMC-5, przedstawiły dopiero miesiąc później. Z prób porównawczych, zwycięsko wyszedł samochód marki Ford. Okazał się on o 180 kg lżejszy od konkurenta. Postanowiono jednak połączyć elementy obu konstrukcji. Z odrzuconego pojazdu, wykorzystany został kształt oraz metody łączenia elementów nadwozia.

11 kwietnia 1942 podjęto decyzję o podjęciu produkcji seryjnej samochodu Ford GPA. Jednocześnie zamówiono 5000 jego egzemplarzy. Niedługo później, zamówienie powiększono do 7896 sztuk.

Produkcję trapiły problemy technologiczne. Wytwarzanie pierwszej serii rozpoczęto dopiero w październiku 1942. Kolejne ukończono do połowy maja 1943. Ostatecznie, z powodu nikłego zainteresowania ze strony Armii Stanów Zjednoczonych, produkcja została wstrzymana 30 czerwca 1943.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Debiut bojowy nowych pojazdów nastąpił, w listopadzie 1942 roku, w czasie operacji Torch. Nie musiały one tam jednak wykorzystywać swojego podstawowego atutu - możliwości pływania. Zjechały z okrętów desantowych, tak jak inne pojazdy.

Szybko wyszły na jaw wady konstrukcyjne, wynikające z pośpiesznego wdrożenia do produkcji. Samochody nękały częste awarie. Poza tym pojazdy okazały się zbyt ciężkie. Miało to wpływ na ich manewrowość, a także bezpieczeństwo załogi. Ich zanurzenie, w czasie pływania, groziło zalaniem i zatonięciem. Ograniczona była też ich ładowność. Podjęto więc decyzję o przekazaniu, większości wyprodukowanych pojazdów, armiom sojuszniczym.

Największym zagranicznym odbiorcą samochodów Ford GPA był Związek Radziecki. Wyeksportowano tam 3520 egzemplarzy. W 1944 uruchomiono tam nawet licencyjną produkcję pod oznaczeniem GAZ 011. W Armii Czerwonej wozy te znalazły się na wyposażeniu oddziałów rozpoznawczych oraz saperskich oddziałów szturmowych. Wzięły one udział m.in. w forsowaniu Wisły i Odry.

Ford GPA w mediach[edytuj | edytuj kod]

Zrekonstruowane (powiększone o 10%) pojazdy wystąpiły w filmie Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki.

Użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

Eksport samochodów Ford GPA:

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]