François Duvalier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Francois Duvalier
Duvalier (cropped).jpg
Data i miejsce urodzenia 14 kwietnia 1907
Port-au-Prince
Data i miejsce śmierci 21 kwietnia 1971
Port-au-Prince
Prezydent Haiti
Okres urzędowania od 22 października 1957
do 21 kwietnia 1971
Poprzednik Antonio Thrasybule Kebreau
Następca Jean-Claude Duvalier
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Dr François Duvalier, znany jako Papa Doc (ur. 14 kwietnia 1907 w Port-au-Prince, zm. 21 kwietnia 1971 tamże) – prezydent Haiti od 1957 i dyktator (dożywotni prezydent) tego kraju od 1964 roku do śmierci. Jego rządy stanowiły na Haiti czas autokracji i korupcji. Duvalier polegał na swoich prywatnych armiach, w większości milicji Tonton Macoute, aby utrzymać swoją władzę.

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Duvalier urodził się w Port-au-Prince w rodzinie imigrantów z Martyniki. Był wychowywany i kształcony, aby w przyszłości zdobyć zawód lekarza, służącego głównie ludności wiejskiej. Dzięki swojej pracy wśród biedoty chorej na tyfus i inne niebezpieczne choroby, zdobył uznanie. W 1939 poślubił Simone Ovide i został dyrektorem generalnym narodowej służby zdrowia w 1946. W 1949 roku został ministrem zdrowia i pracy. Po potępieniu przewrotu Paula Magloire'a został zmuszony do ukrywania się aż do amnestii w 1956.

Wybory w 1957[edytuj | edytuj kod]

Dzięki brutalnym posunięciom, takim jak morderstwa polityczne, użyciu uzbrojonych gangów i regularnego wojska haitańskiego, Duvalier zwyciężył w wyborach prezydenckich w 1957 roku, 22 października tegoż roku został zaprzysiężony. Jego kampania miała charakter populistyczny i była skierowana w większości do afro-haitańskiej większości, zamieszkującej kraj.

Duvalier ożywił tradycje kultu voodoo w kraju i używał go później do umocnienia swojej władzy, uważając siebie za houngana, kapłana voodoo. Duvalier swoim wyglądem i zachowaniem, chcąc wzbudzić respekt wśród obywateli, upodabniał się do Barona Samedi, jednego z Loa, bóstw voodoo. Prezydent zwykle nosił przeciwsłoneczne okulary i mówił z silnym nosowym akcentem, kojarzonym z Loa.

Umocnienie władzy[edytuj | edytuj kod]

Po nieudanej próbie puczu w 1958 roku, Duvalier dokonał czystek w armii, a następnie, w 1959 roku, utworzył swoją prywatną milicję zwaną MVSN lub Tonton Macoute, nazwaną podobnie jak Czarne Koszule w faszystowskich Włoszech. Macoutes dostawali regularne pensje i żyli z państwowych dotacji dzięki swojej pracy, jaką było ciągłe popełnianie zbrodni i wymuszanie haraczy. Później Duvalier sformował swój osobisty oddział nazwany Gwardią Prezydencką. W 1961 prezydent znowelizował konstytucję i stał się jedynym kandydatem w kolejnych wyborach, zdobywając 1,32 mln głosów. W 1964 ogłosił się dożywotnim prezydentem, a jego reżim szybko urósł do miana najokrutniejszych na całej półkuli.

W 1966 roku Duvalier podpisał konkordat, przekonując Watykan do przyznania mu prawa nominacji katolickich hierarchów na Haiti. Ten krok przysporzył mu zwolenników wśród Murzynów, którzy uwierzyli w umocnienie swoich wpływów na Kościół w kraju. Pozwoliło to także Duvalierowi rozszerzyć swoją kontrolę nad organizacjami kościelnymi.

Aby mieć jeszcze większą kontrolę nad życiem Haitańczyków, Duvalier wprowadził bezwzględny kult swojej jednostki, uważając siebie za fizyczne ucieleśnienie narodu.

Relacje z zagranicą[edytuj | edytuj kod]

Korupcja i represje Duvaliera wobec jego przeciwników sprowokowały potępiającą notę dyplomatyczną od prezydenta USA Johna Kennedy'ego, który próbował znaleźć umiarkowane rozwiązanie dla Haiti, w nadziei na uniknięcie w tym kraju rewolucji podobnej do kubańskiej. Jednakże amerykańskie naciski i sankcje nałożone na Haiti zostały złagodzone w 1962, kiedy administracja USA uznała Duvaliera za wroga komunizmu. W 1959 roku Amerykanie pomogli Duvalierowi utrzymać się przy władzy gdy na Haiti doszło do wylądowania haitańskich partyzantów wspartych przez kubańskich rewolucjonistów[1].

W kwietniu 1963 wojska Haiti były na krawędzi wojny z Dominikaną, jednak brak wystarczającego wsparcia militarnego zmusił prezydenta Dominikany Juana Boscha do zablokowania inwazji. Mediatorem w konflikcie była Organizacja Państw Amerykańskich.

Rządy terroru[edytuj | edytuj kod]

W polityce wewnętrznej Duvalier stosował zarówno polityczne morderstwa, jak i wymuszenia do wyeliminowania swoich wrogów. Przybliżona liczba ofiar reżimu jest większa niż 30 000. Ataki opozycji na Duvaliera również przyniosły sporo strat reżimowi. W 1967 roku wybuchy bomb podłożonych nieopodal pałacu prezydenckiego doprowadziły do śmierci 20 oficerów Gwardii Prezydenckiej. Taka taktyka utrzymywała kraj w ciągłym napięciu aż do śmierci Papy Doca w 1971 roku i objęciu władzy przez jego syna Jeana-Claude'a Duvaliera.

Port Tortuga[edytuj | edytuj kod]

W 1967 teksański przedsiębiorca Don Pierson nawiązał kontakt z przedstawicielami rządu Haiti w Waszyngtonie, próbując wynająć statek, przeznaczony na nadajnik stacji radiowej. W 1971 roku wysiłki Piersona doprowadziły do podpisana 99-letniego kontraktu między nim, a rządem Haiti, na rozwój strefy wolnocłowej w porcie na wyspie Tortuga. Duvalier jednak nie doczekał wejścia w życie tych ustaleń, gdyż umarł w 1971 roku.

Jean-Claude Duvalier pozbawił Piersona praw do portu Tortuga i zajął cały teren portu po uzyskaniu informacji o kontrakcie Don Piersona z korporacją Gulf Oil.

Pośmiertna egzekucja[edytuj | edytuj kod]

W 1986 roku, 15 lat po śmierci Papy Doca, tłum Haitańczyków szturmował miejsce jego pochówku by dokonać rytualnej egzekucji na jego ciele, co, według nich, miało doprowadzić do uniemożliwienia Duvalierowi uczestnictwa w Sądzie Ostatecznym. Jednakże nie znaleźli oni ciała byłego prezydenta, które zostało już wcześniej usunięte z miejsca pochówku. W tych okolicznościach tłum dokonał rytualnych egzekucji na ciałach dawnych zwolenników Duvaliera[2].

Przypisy

  1. Simon Sebag Montefiore "Potwory" s. 258
  2. Simon Sebag Montefiore "Potwory" s. 259

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, wyd. MUZA SA, Warszawa, 2008, ISBN 978-83-7495-323-8, tłum. Jolanta Sawicka