François d'Aguilon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
François de Aguilon
Data i miejsce urodzenia 1566/1567
Bruksela
Data i miejsce śmierci 20 marca 1617
Antwerpia
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja jezuici

François de Aguilon (ur. 1566/1567 w Brukseli, zm. 20 marca 1617 w Antwerpii) – belgijski uczony i jezuita. Interesował i zajmował się głównie optyką, matematyką i architekturą.

Pochodził z arystokratycznej rodziny hiszpańskiej, która osiadła w Belgii. Jego ojciec, Pedro de Aguilon, był wysokim dostojnikiem dworskim i sekretarzem Filipa II[1]. Nie wiemy zbyt wiele o jego wczesnym życiu, po za tym że za młodu został wysłany do Paryża aby uczyć się w tamtejszym kolegium jezuickim. Po trzech latach nauki ukończył tę szkołę i przeniósł się do Douai aby tam kontynuować swoją edukację. Ukończył podstawowe kursy po czym wstąpił do zakonu Jezuitów, co miało miejsce w 1586 roku. Wyjechał wówczas do Tournai, gdzie przebywał przez dwuletni okres nowicjatu. W 1588 roku powrócił do Douai i rozpoczął studia filozoficzne i matematyczne[2]. Po zakończeniu nauki w Douai wyjechał do Salamanki aby studiować teologię, którą ukończył w 1592 roku. W czasie jego pobytu na Półwyspie Iberyjskim doszło do konfliktu rodzinnego o spadek po krewnych. Nie wiadomo jaki finał miała ta sprawa, ale parę lat później ofiarował znaczną sumę na kolegium jezuickie w Pampelunie[1]. W 1596 wrócił do Francji i zaczął wykładać filozofię w Douai. Po dwóch latach pracy na uczelni przeniósł się do Belgii, do Antwerpii gdzie został spowiednikiem miejscowych Hiszpanów i Włochów. Od 1598 do 1608 roku pełnił funkcję prokuratora tutejszych jezuitów. Był również pomocnikiem przełożonego jezuitów w Antwerpii. W 1611 roku został mianowany jego zastępcą a trzy lata później sam stanął na czele swojego zakonu w tym mieście.

Generałowie zakonu jezuitów, na przykład Robert Bellarmin, dążyli do stworzenia specjalnego kolegium kształcącego matematyków na potrzeby zakonu. Jezuici prowadzili wówczas wiele szkół na terenie całej Europy i brakowało im wykwalifikowanych nauczycieli. Zadanie znalezienia odpowiedniej kadry i lokalizacji do tego typu przedsięwzięcia, powierzono Christophowi Claviusowi[3]. Ten, po wstępnych poszukiwaniach, wybrał François de Aguilona jako jedną z osób odpowiedzialną za projekt. Jego szkoła ostatecznie powstała w 1611 roku, w Antwerpii[2]. Jej wychowankami byli między innymi André Tacquet i Jean-Charles della Faille. W niedługim czasie podobne studium otworzyli francuscy jezuici. Z racji popularności szkół jezuickich i znaczenia jezuickich uczonych, obydwie placówki odegrały dużą rolę w upowszechnieniu wiedzy matematycznej[4].

Główną pracą Augilona była Opticorum libri sex philosophis juxta ac mathematicis utiles, opublikowana po raz pierwszy w Antwerpii, w 1613 roku. Ilustracje do niej zaprojektował sam Rubens. Dzieło było dedykowane gubernatorowi Inigo Borgii. Było syntezą prac Augilona i wcześniejszych osiągnięć innych uczonych, między innymi Euklidesa, w dziedzinie optyki geometrycznej. Celem było stworzenie kompletnego źródła informacji dla adeptów geometrii i uczonych zajmujących się geografią, architekturą, nawigacją i naukami wojskowymi. Augilon starał się opisać wszystkie zagadnienia na trzy sposoby, związane z postrzeganiem świata przez ludzie oko. Mówił więc o postrzeganiu bezpośrednim, zniekształconym przez odbicia i zniekształconym przez refrakcję. Jako pierwszy użył pojęcia horopter, związanego z widzeniem stereoskopowym, wówczas jeszcze prawie nie poznanym.

Jego praca była bardzo ceniona i uważana za pomocną przez architektów, nawigatorów, artystów i kosmografów. Artyści i architekci używali zawartych w niej zasad, do rzutu wybranego obiektu na płaszczyznę, przez kilka następnych stuleci[3]. Stanowiła również inspirację dla takich uczonych jak Gérard Desargues, Constantijn Huygens i Christiaan Huygens[3]. Constantijn wyraził nawet opinię iż de Augilona można porównywać z Platonem, Eudoksosem i Archimedesem[3]. Tytuł jego pierwszej publikacji, Otiorum Libri Sex, nawiązywał do Opticorum libri sex...[5]. Również jego syn, Christiaan, korzystał z prac de Aguilona. Desargues, uważany za ojca optyki geometrycznej, wykorzystał spostrzeżenia de Aguilona do własnych prac na temat rzutów i błędów w postrzeganiu. To właśnie de Aguilon, w Opticorum libri sex..., jako pierwszy użył określenia "rzut stereograficzny" na odwzorowanie opisane przez Hipparchosa i Ptolemeusza.

De Aguilon zajmował się nie tylko teorią. Był, obok innego jezuity, Pietera Huyssensa, jednym z projektantów kościoła Świętego Ignacego (obecnie pod wezwaniem Świętego Karola Boromeusza)[4]. W tym przypadku de Aguilon był odpowiedzialny za pierwszą fazę budowy[1]. Pracował również przy innych projektach[4]. W obszarze zainteresowań d'Aguilona leżała również dioptryką i katoptryką[4]. Jego badania w tych dziedzinach były na tyle zaawansowane że pisał poświęconą im pracę, ale została ona niedokończona, gdyż zmarł w 1617 roku.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 The Galileo Project
  2. 2,0 2,1 Ziggelaar A., François de Aguilon S.J. (1567-1617), Scientist and Architect, Institutum Historicum S.I, Rome, 1983
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 www.faculty.fairfield.edu
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Feingold Mordechai, Jesuit science and the Republic of Letters, MIT Press, Cambridge, 2003
  5. www.abebooks.co.uk

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Feingold Mordechai, Jesuit science and the Republic of Letters, MIT Press, Cambridge, 2003
  • Ziggelaar A., François de Aguilon S.J. (1567-1617), Scientist and Architect, Institutum Historicum S.I, Rome, 1983
  • www.faculty.fairfield.edu
  • The Galileo Project