Franciszek Fiszer
| Franciszek Fiszer Franc Fiszer |
|
| Data i miejsce urodzenia | 25 marca 1860 Ławy k/Ostrołęki |
| Data i miejsce śmierci | 9 kwietnia 1937 Warszawa |
 Franciszek Fiszer w Wikicytatach |
|
Franciszek Fiszer, znany powszechnie jako Franc Fiszer (ur. 25 marca 1860 w Ławach, zm. 9 kwietnia 1937) – polski filozof, erudyta, postać ze środowiska kabaretu oraz kręgów artystyczno-literackich. Przyjaźnił się z wieloma znanymi literatami i filozofami. Został zapamiętany dzięki licznym anegdotom, powiedzeniom i żartom stworzonym przez niego i o nim.
Franciszek Józef Marian Fiszer urodził się 1860 roku w majątku Ławy[1] koło Ostrołęki w rodzinie Teresy z domu Glinczanki i Józefa Fiszerów. Ojciec pochodził z niemieckiej szlachty spolonizowanej w XVIII w. i był dalekim krewnym gen. Stanisława Fiszera, natomiast matka należała do polskiego ziemiaństwa. Niewiele wiadomo o jego dzieciństwie, poza tym, że urodził się, kiedy jego rodzice byli już po 40. roku życia i że dość wcześnie został osierocony.
Edukację odbierał w Łomży i Warszawie, a następnie studiował filozofię w Lipsku, ale studiów nie skończył. W latach 80. XIX wieku Fiszer przeniósł się do Warszawy, gdzie stał się bywalcem najbardziej znanych wówczas warszawskich kawiarni, restauracji i kabaretów. Z czasem został znaną postacią życia towarzyskiego stolicy; był zaprzyjaźniony z większością najbardziej znanych polskich pisarzy, poetów, artystów i polityków. Znany był ze swoich egzystencjalnych monologów i anegdot. W okresie międzywojennym Fiszer stał się najbardziej znaną postacią warszawskiej śmietanki towarzyskiej, ozdobą niezliczonych balów i rautów. Odziedziczona przez niego rodzinna posiadłość, folwark Ławy, zaniedbany, wkrótce został zlicytowany za długi. Nie zmieniło jednak to stylu życia Fiszera, restauratorzy chętnie go gościli, ponieważ był chodzącą reklamą ich lokali. Najczęściej był widywany w Udziałowej, Ziemiańskiej, IPS, Oazie, Astorii, u Simona, Wróbla, czy u Bliklego.
Wśród najbliższych przyjaciół Fiszera byli Bolesław Leśmian (sądzi się, że to Fiszer stworzył jego pseudonim artystyczny), Stefan Żeromski, Władysław Reymont, Skamandryci: Antoni Słonimski i Julian Tuwim, Jan Lechoń, Zenon Przesmycki, Artur Rubinstein oraz Antoni Lange. Chociaż Fiszer sam nie wydał żadnej książki, jego osoba pojawia się w niemal każdym ze wspomnień polskich artystów okresu międzywojennego. Był jedyną osobą, która nie opublikowała żadnej pracy, a pojawiła się w Polskim Słowniku Biograficznym Stanisława Tatarkiewicza i Philosophy in Poland; Dictionary of Writers Leszka Kołakowskiego[potrzebne źródło].
Uważa się, że Fiszer był pierwowzorem postaci Pana Kleksa[2][3].
W 1985 roku historie o Franciszku Fiszerze z różnych dzienników i wspomnień zostały zebrane przez Romana Lotha w książce Na rogu świata i nieskończoności.
Przypisy
- ↑ Ławy (7) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V (Kutowa Wola – Malczyce) z 1884 r.
- ↑ Piotr Łopuszański: Fiszer Pierwszy i Ostatni, 5 kwietnia 2007, wyd. Polityka Spółdzielnia Pracy
- ↑ Janusz R. Kowalczyk: Sokrates naszych czasów. O Franciszku Fiszerze
[edytuj] Bibliografia
- Kazimierz Błeszyński, „Franciszek Fiszer jako filozof”, Skamander 1939
- Roman Loth, „Na rogu świata i nieskończoności”. Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985 ISBN 83-06-01067-1; wznowienie Wydawnictwo Iskry 2010
- Maria Szyszkowska, „Spotkania z Fiszerem”. Łomża, Stowarzyszenie "Spolegliwość", 1997 ISBN 8390533503)
