Franciszek Herkules Walezjusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Franciszek Hercules Walezjusz
Fd'Alençon.jpg
Książę Évreux
Okres panowania od 1560
do 19 czerwca 1584
Książę Alençon
Okres panowania od 1566
do 19 czerwca 1584
Książę Andegawenii, Berry i Touraine
Okres panowania od 1576
do 19 czerwca 1584
Dane biograficzne
Dynastia Walezjusze
Urodziny 18 marca 1555
Saint-Germain-en-Laye
Śmierć 19 czerwca 1584
Château-Thierry
Miejsce pochówku Bazylika Saint-Denis
Ojciec Henryk II Walezjusz
Matka Katarzyna Medycejska
Dzieci brak
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Franciszek Herkules Walezjusz (ur. 18 marca 1555 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 19 czerwca 1584 w Château-Thierry) – książę Évreux, Alençon i Andegawenii, najmłodszy syn króla Francji Henryka II i Katarzyny Medycejskiej, córki Wawrzyńca II Medyceusza, księcia Urbino. Młodszy brat królów Francji Franciszka II, Karola IX i Henryka III.

Został ochrzczony pod imieniem Herkules. Imię Franciszek przyjął na cześć swojego brata króla Franciszka II podczas bierzmowania. Był ładnym dzieckiem, ale został oszpecony przez ospę, którą przechodził gdy miał 8 lat. Miał również krzywy kręgosłup. Był bardzo ambitny, ale nie dopuszczano go do rządów. Jedynie w 1569 r., podczas nieobecności króla, sprawował władzę w Paryżu.

Jego ojciec zmarł w 1559 r. Od tamtej pory na tronie zasiadali bracia Franciszka Herkulesa, mianowanego w 1560 r. księciem Évreux. Franciszek II zmarł już w 1560 r., Karol IX zmarł bezpotomnie w 1574 r. Jego następcą został Henryk III, który również nie posiadał męskiego potomka. Franciszek Hercules (od 1566 r. książę Alençon i Chàteau-Thierry, hrabia Perche, Meulan i Mantes) został następcą tronu. W 1576 r. otrzymał tytuły księcia Andegawenii, Berry i Touraine.

Franciszek Herkules w wieku 2-3 lat

Jego relacje z Henrykiem III były początkowo poprawne, ale po objęciu przez Henryka tronu Franciszek zaczął spiskować przeciw niemu i przyłączył się do hugenockiej opozycji i w jej szeregach walczył w wojnie 1574-1576. W 1576 r. podpisał edykt w Beaulieu, kończący wojnę. W 1579 r. Wilhelm I Orański zaprosił Franciszka do Niderlandów by ten objął urząd dziedzicznego stadhoudera. 29 września 1580 r. niderlandzkie Stany Generalne (przy sprzeciwie Holandii i Zelandii) podpisały traktat z księciem na zamku Plessis-lès-Tours. Franciszek przyjął tytuł "Obrońcy wolności Niderlandów".

Mniej więcej w tym samym czasie rozpoczęły się zabiegi o małżeństwo księcia Andegawenii z królową Anglii Elżbietą I. Pomimo różnicy wieku (Elżbieta miała 46, a Franciszek 24 lata) tych dwoje nawiązało bardzo bliskie relacje. Franciszek był przez Elżbietę nazywany "żabą". Jednak sprzeciw Anglików i doradców królowej wobec tego małżeństwa przyczynił się do wyjazdu Franciszka z Anglii i jego powrotu do Niderlandów.

W Republice Zjednoczonych Prowincji Franciszek również nie cieszył się wielkim poparciem. Holandia i Zelandia nie uznały jego władzy, a lud Niderlandów patrzył podejrzliwie na francuskiego katolika. Wilhelm Orański był powszechnie krytykowany za swoją "francuską politykę". Franciszek również był rozczarowany niewielkim zakresem swojej władzy. Gdy w 1582 r. do Niderlandów przybyły francuskie posiłki postanowił zdobyć oporne miasta Antwerpię, Brugię, Dunkierkę i Ostendę.

Franciszek, jego siostra Małgorzata i nieznany mężczyzna
Herb Franciszka jako księcia Andegawenii

17 stycznia 1583 r. Franciszek ze swoim wojskiem zjawił się pod Antwerpią. Próbował uśpić czujność mieszczan prosząc o pozwolenia przemaszerowania przez miasto w celu oddania honorów jego mieszkańcom. Obrońcy Antwerpii wyrazili zgodę, jednak kiedy wszyscy Francuzi weszli do miasta zamknęli bramy i zaatakowali oddział Franciszka. Francuzi zostali zasypani z dachów i okien kamieniami, głazami, a nawet ciężkimi naczyniami. Ogień otworzył również garnizon miasta. Tylko niewielkiej liczbie Francuzów, łącznie z Franciszkiem, udało się uciec. 1500 ludzi zginęło w walkach ulicznych lub zostało powieszonych przez lud Antwerpii.

Masakra w Antwerpii oznaczała upadek militarnej i politycznej kariery księcia Andegawenii. Królowa Elżbieta I oficjalnie zerwała negocjacje, a matka przynaglała go do powrotu. Ostatecznie, pozbawiony oparcia w Niderlandach, Franciszek wycofał się w czerwcu 1583 r. Jego rządy zdyskredytowały również głównego pomysłodawcę powierzenia Franciszkowi władzy, księcia Wilhelma Orańskiego.

Wkrótce po powrocie Franciszek zachorował na febrę lub malarię. W lutym 1584 r. Katarzyna Medycejska przewiozła go do Paryża, gdzie książę spotkał się z Henrykiem III, który nazwał go przy tej okazji "małą małpką" (le petit magot). Franciszek zmarł w czerwcu 1584 r. Nigdy się nie ożenił i nie pozostawił potomstwa. Został pochowany w bazylice Saint-Denis.

Jego śmierć oznaczała, że następcą francuskiego tronu został protestant, król Nawarry Henryk Burbon. Jego kandydatura była nie do przyjęcia dla Ligi Katolickiej. Wkrótce rozpętała się kolejna wojna domowa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
nowa kreacja
Blason ville fr Mortain (Manche).svg Książę Évreux
1560-1584
Blason ville fr Mortain (Manche).svg Następca
powrót do domeny królewskiej
Poprzednik
nowa kreacja
Armes Alençon ancien.png Książę Alençon
1566-1584
Armes Alençon ancien.png Następca
powrót do domeny królewskiej
Poprzednik
nowa kreacja
Blason Geoffroy Plantagenet.svg Książę Andegawenii
1576-1584
Blason Geoffroy Plantagenet.svg Następca
powrót do domeny królewskiej