Franciszek II Rakoczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Franciszek II Rakoczy
II. Rákóczi Ferenc Mányoki.jpg
książę Siedmiogrodu
Okres panowania od 1704
do 1711
Poprzednik Leopold I Habsburg
Następca Karol VI Habsburg
Dane biograficzne
Dynastia Rakoczy
Urodziny 27 marca 1676 Borsi
Śmierć 8 kwietnia 1735 Radosto
Ojciec Franciszek I Rakoczy
Matka Ilona Zrínyi
Żona Karolina Amalia Heska
Dzieci Leopold Ludwik Jerzy
Józef
Jerzy
Karolina

Franciszek II Rakoczy (węg. II. Rákóczi Ferenc) (ur. 27 marca 1676 roku, Borša - zm. 8 kwietnia 1735 roku, Rodostó) – największy węgierski magnat początku XVIII w., w latach 17031711 przywódca wielkiego powstania antyhabsburskiego na Węgrzech (tzw. Powstanie Rakoczego), od 1704 do 1711 r. książę Siedmiogrodu.

Urodził się w ówczesnym komitacie zemplińskim (dziś w Powiecie Trebišov w południowo-wschodniej Słowacji, nad samą granicą węgierską). Po swoich przodkach przejął tradycje walki o niepodległość Węgier. Był synem Franciszka I Rakoczego i hrabianki Heleny (Ilony) Zrińskiej. Dziadkami ze strony ojca byli Jerzy II Rakoczy i Zofia Batory. Zofia Batory to wnuczka Zofii Kostczanki i Stefana Batorego (bratanek króla polskiego). Dziadkowie ze strony matki to Piotr IV Zriński (Peter Zrinski) ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji oraz Katarzyna Zrinska z domu Frankopan.

Po upadku powstania Thökölyego i zdobyciu przez cesarskie wojska twierdzy Munkacz wraz z matką i rodzeństwem dostał się do niewoli austriackiej. Oddany pod opiekę jezuitów, został wychowany w duchu katolickim. W 1700 r., po powrocie na Węgry, wraz z Miklósem Bercsényim rozpoczął organizować spisek antyhabsburski. Próba nawiązania kontaktu z królem Francji nie powiodła się, a listy spiskowców do Ludwikia XIV wpadły w ręce służb wiedeńskich. W 1701 r. Rakoczy został uwięziony. Przed niechybną śmiercią uratowała go żona, księżniczka Karolina Heska, organizując mu ucieczkę z więzienia w Wiener Neustadt. Śladem Bercsényiego Rakoczy zbiegł do Polski, gdzie natychmiast podjął rozmowy z polskimi magnatami i posłami francuskimi. Po wybuchu powstania chłopskiego na północy Węgier, w 1703 zgodził się stanąć na jego czele.

Jeszcze z terenu Polski Rakoczy wydał odezwę "do wszystkich prawdziwych Węgrów (...) szlachciców i nieszlachciców", wzywając ich do walki "pro Patria et Libertate". 14 czerwca 1703 r. witany entuzjastycznie przez rzesze chłopskie przekroczył granicę węgierską w Karpatach. W krótkim czasie jego wojska obsadziły prawie cały Siedmiogród i Górne Węgry.

W 1704 r. stany siedmiogrodzkie obwołały go księciem Siedmiogrodu, a w 1705 r. sejm zwołany do miejscowości Szécsény ogłosił go księciem Węgier. Rozpoczął tworzenie regularnej armii, po czym w 1707 r. na sejmie w Ónod wystąpił z wnioskiem o detronizację Habsburgów w Królestwie Węgierskim i proklamację niepodległości Węgier. We wrześniu tego samego roku doprowadził do podpisania w Warszawie sojuszu węgiersko-rosyjskiego, chociaż ostatecznie nie przyjął rosyjskiej propozycji objęcia tronu polskiego.

Na rok 1707 przypadł okres szczytowej potęgi Rakoczego. Klęska w bitwie pod Trenczynem, w której sam dowodził, i kolejne przegrane bitwy doprowadziły do upadku powstania. Rakoczy musiał uchodzić do Polski. Jego osobiste pertraktacje z carem Piotrem Wielkim nie przyniosły pozytywnych rezultatów. Po klęsce powstania i odmowie uznania pokoju szatmarskiego (1711 r.) zmuszony był do emigracji (pomimo iż cesarz obiecywał mu amnestię i zwrot skonfiskowanych dóbr rodowych). Przebywał w Polsce, Francji i wreszcie w Turcji, gdzie zmarł.

Rakoczy pozostawił obszerne pamiętniki i szereg rozpraw publicystycznych, w których komentował węgierskie dzieje. Tytuły zachował aż do śmierci. Jego prochy sprowadzono do ojczyzny w 1906 roku i złożono w katedrze św. Elżbiety w Koszycach.

Współcześnie uważany jest za jednego z węgierskich bohaterów narodowych.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Franciszek Rakoczy poślubił we wrześniu 1694 roku w Kolonii księżniczkę Karolinę Amalię Heską-Rheinfels, córkę księcia Karola Heskiego, landgrafa na Rheinfels - Wanfried - Eschwege i jego drugiej żony Aleksandryny Julianny hrabianki Leiningen-Dagsburg. W małżeństwie tym urodziło się czworo dzieci:

  • Leopold Ludwik Jerzy (Lipót Lajos György) (1696–1700);
  • Józef (József) (1700–1738);
  • Jerzy (György) (1701–1756);
  • Karolina (Sarolta) (1706–1706).

Po śmierci Karoliny w 1722 r. Franciszek nie ożenił się ponownie. Ród Rakoczych wymarł wraz z synem Franciszka, Jerzym, w 1756 r.


Poprzednik
Imre Thököly
Coa Transylvania Country History (shaded).svg książę Siedmiogrodu
17041711
Coa Transylvania Country History (shaded).svg Następca
likwidacja niezależności Siedmiogrodu