Franciszek Mączyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Franciszek Mączyński
Pomnik Franciszka Mączyńskiego autorstwa Xawerego Dunikowskiego
Pomnik Franciszka Mączyńskiego autorstwa Xawerego Dunikowskiego
Data i miejsce urodzenia 21 września 1874
Wadowice
Data i miejsce śmierci 28 czerwca 1947
Kraków
Miejsce spoczynku Cmentarz Salwatorski
Zawód Architekt
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Franciszek Mączyński (ur. 21 września 1874 w Wadowicach, zm. 28 czerwca 1947 w Krakowie) – polski architekt tworzący m.in. w stylu secesji, konserwator zabytków.

Studia podjął w Wyższej Szkole Przemysłowej pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego. W latach 1902–1904 kontynuował studia w krakowskiej ASP u Konstantego Laszczki, a następnie na dalszą naukę wyjechał do Wiednia i Paryża[1].

Był członkiem towarzystw: Stowarzyszenia Architektów RP, Towarzystwa "Polska Sztuka Stosowana" (1902), Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa i Warsztatów Krakowskich (1919–1926). Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1929)[2] i Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury (1936)[3].

Pochowany został na Cmentarzu Salwatorskim.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Projektował gmachy użyteczności publicznej np. Pałac Sztuki w Krakowie, Śląskie seminarium duchowne (1929, wspólnie z Zygmuntem Gawlikiem), Bazar Polski - późniejszy Pałac Prasy (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim).

Był autorem projektu stadionu Klubu Sportowego Cracovia; w 2009 roku został on zburzony i rozpoczęto budowę nowego obiektu.

Jest autorem projektów wielu kościołów i budynków sakralnych, m.in.

Wznosił również wille i kamienice:

  • willę Wojciecha Weissa z 1920 (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim);
  • gmach Teatru Starego w latach 1903-1906 (przebudowa wspólnie z T. Stryjeńskim);
  • "Dom Pod Globusem", wzniesiony na rogu ulic Długiej i Basztowej dla Izby Przemysłowo-Handlowej (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim);
  • budynek dawnej Lecznicy Związkowej z 1911, obecnie Centrum Onkologii;
  • Wikarówkę z 1932 wzniesioną dla Kościoła Mariackiego;
  • zespół domów przy placu Sikorskiego pod numerami 2,3,4. oraz kamienicę przy ul. Mikołajskiej 6.

Zaprojektował także większą salę w Jamie Michalika (1911, wystrój niezachowany).

Jako konserwator brał udział w pracach w Kościele Mariackim, kościele św. Floriana, przy renowacji krużganków franciszkanów.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mączyński Franciszek. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 599. ISBN 83-01-13325-2.
  2. 27 listopada 1929 „za zasługi na polu pracy zawodowej w dziedzinie sztuki budowniczej” M.P. z 1929 r. Nr 278, poz. 644
  3. „za wybitne zasługi dla polskiej sztuki w ogóle” Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 263.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa.
  • Mączyński Franciszek. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 599. ISBN 83-01-13325-2.