Franciszek Niepokólczycki

Franciszek Niepokólczycki Teodor
pułkownik
Data i miejsce urodzenia	27 października 1900 Żytomierz
Data i miejsce śmierci	11 czerwca 1974 Warszawa
Przebieg służby
Stanowiska	prezes ZG WiN, z-ca komendanta Kedywu
Główne wojny i bitwy	wojna obronna 1939 r., II wojna światowa, powstanie warszawskie
Odznaczenia

Franciszek Niepokólczycki podczas procesu pokazowego Komendy WiN 1947

Franciszek Niepokólczycki, ps. "Teodor", "Szubert", "Franek", "Żejmian", "Halny" (ur. 27 października 1900 w Żytomierzu - zm. 11 czerwca 1974 w Warszawie) − pułkownik saperów Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej i powojennego podziemia antykomunistycznego, prezes WiN, więzień polityczny w okresie stalinowskim, kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys

Od listopada 1918 był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej w Żytomierzu (KN-3). Podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 walczył w oddziałach partyzanckich. W Wojsku Polskim służył od 1922 w 10 Pułku Saperów w Przemyślu i 3 Batalionie Saperów w Wilnie. Brał udział w wojnie obronnej 1939 jako dowódca 60 Batalionu Saperów, w składzie Armii "Modlin".

Po upadku Polski działał w konspiracji. Już 27 września 1939 przystąpił do Służby Zwycięstwu Polski, następnie w Związku Walki Zbrojnej.

5 października 1939 był dowódcą niezrealizowanego zamachu na Adolfa Hitlera podczas "defilady zwycięstwa" w Alejach Ujazdowskich. W 1940 został dowódcą Związku Odwetu ZWZ, zajmującego się walką bieżącą i sabotażem. Współorganizował następnie Kedyw Armii Krajowej, a w roku 1943 został zastępcą komendanta Kedywu (Augusta "Nila" Fieldorfa). Walczył w powstaniu warszawskim jako szef Wydziału Saperów Oddziału III Komendy Głównej AK, w stopniu pułkownika. Po kapitulacji powstania trafił do niewoli i do stycznia 1945 przebywał w Oflagu II C Woldenberg.

Po powrocie do Polski kontynuował działalność konspiracyjną, przeciw władzom komunistycznym. Pełnił funkcję zastępcy komendanta Obszaru "Południe" w Delegaturze Sił Zbrojnych, płk. Antoniego Sanojcy, a następnie prezesa Obszaru Południowego WiN. Od listopada 1945 był prezesem Zarządu Głównego WiN. Jako prezes WiN uznał zwierzchnictwo Rządu RP i podjął decyzję o rozszerzeniu działalności wywiadowczej dla potrzeb Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Doprowadził do rozkwitu organizacji i przygotował Zrzeszenie do ewentualnej legalizacji.

22 października 1946 został aresztowany w Krakowie przez Urząd Bezpieczeństwa, rok później w procesie ZG WiN skazany na karę śmierci, zamienioną następnie na karę dożywotniego więzienia. Został zwolniony z więzienia po "odwilży" politycznej w grudniu 1956. Pracował następnie w spółdzielczości.

Awanse

• porucznik – ze starszeństwem z 1 sierpnia 1924 r. w korpusie oficerów inżynierii i saperów
• major – 1.09.1933
• podpułkownik – 23.04.1941
• pułkownik – 11.03.1944

Odznaczenia

• Order Orła Białego (15 sierpnia 2008, nadany pośmiertnie przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego)
• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (1944)
• Krzyż Niepodległości (1931)
• Krzyż Walecznych – czterokrotnie
• Srebrny Krzyż Zasługi (1928)

Bibliografia

• Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 816, 836.
• Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 578, 605.
• Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 259, 751.