Franciszek Starowieyski
| Franciszek Andrzej Bobola Biberstein-Starowieyski | |
 Franciszek Starowieyski w 1990 r. |
|
 Biberstein |
|
| Data urodzenia | 8 lipca 1930 |
| Miejsce urodzenia | Bratkówka |
| Data śmierci | 23 lutego 2009 |
| Miejsce śmierci | Warszawa |
| Rodzina | Biberstein-Starowieyscy |
| Rodzice | Marian Biberstein-Starowieyski Janina Rucz |
| Odznaczenia | |
 |
|
Franciszek Andrzej Bobola Biberstein-Starowieyski pseud. Jan Byk (ur. 8 lipca 1930 w Bratkówce koło Krosna, zm. 23 lutego 2009 w Warszawie) – polski grafik, malarz, rysownik i scenograf; jeden z największych kolekcjonerów dzieł sztuki w Polsce.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Pochodził z rodziny szlacheckiej, pieczętującej się herbem Biberstein[1]. Brat księdza Marka Starowieyskiego.
W latach 1949-1952 studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie u Wojciecha Weissa i Adama Marczyńskiego a następnie w ASP w Warszawie u Michała Byliny, gdzie uzyskał dyplom w 1955.
Popularność zyskał w latach 60. serią plakatów teatralnych i filmowych. Zajmował się malarstwem, plakatem, grafiką użytkową, scenografią teatralną i telewizyjną. Był twórcą tzw. teatru rysowania. Jego malarstwo cechowały fascynacja ciałem kobiecym o rubensowskich kształtach, zmysłowością oraz refleksja nad przemijaniem i śmiercią. Wielokrotnie wystawiał w galeriach i muzeach w Polsce oraz Austrii, Belgii, Francji, Holandii, w Kanadzie, Szwajcarii, USA, we Włoszech i in. Był laureatem wielu nagród, m.in.: Grand Prix na Biennale Sztuki Współczesnej w Saô Paulo (1973), Grand Prix za plakat filmowy na festiwalu w Cannes (1974), Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu w Paryżu (1975), Annual Key Award gazety Hollywood Reporter (1975-1976), nagrody na Międzynarodowym Biennale Plakatu w Warszawie i na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Chicago (1979-1982).
W swoich "teatrach rysowania" łączył obydwie sztuki w jedną, "spektakl sztuk wszelakich", zjawisko medialne, w których taką samą wartością artystyczną jest sam akt tworzenia, jego elementy widowiskowe i – dzięki erudycji autora – literackie, jak i samo dzieło w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. W obrazach Starowieyskiego świat realny łączył się z tworami jego wręcz "niepohamowanej" wyobraźni, a jego twórczość ostentacyjnie nawiązywała do starych XVII-wiecznych mistrzów i była przesycona groteską oraz humorem. Obraz Divina Polonia Rapta Per Europa Profana, co znaczy: "Boska Polska porwana przez świecką Europę" wystawiony w polskim przedstawicielstwie w Unii Europejskiej w Brukseli (1998) wywołał wiele kontrowersyjnych ocen.
W 1994 otrzymał Nagrodę "Złotej Maski" za scenografię do komediodramatu Ubu Król czyli Polacy Krzysztofa Pendereckiego w Teatrze Wielkim w Łodzi, a w 2004 Nagrodę Ministra Kultury w dziedzinie sztuk plastycznych. W 2005 został odznaczony przez ministra kultury Waldemara Dąbrowskiego Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis[2].
Zmarł 23 lutego 2009 w wieku 79 lat. Został pochowany na cmentarzu w podwarszawskich Laskach[3].
[edytuj] Polnische Plakat Kunst
Starowieyski jest jedną z postaci cyklu dokumentalnego o polskiej szkole plakatu, tytuł odcinka "Polnische Plakat Kunst - Franciszek Starowieyski" rok prod. 2009.
Przypisy
- ↑ Bibersteinowie pochodzili ze Szwajcarii. Ich praprzodek w roku 938 otrzymał ziemię w hrabstwie Argowia od cesarza Ottona I. Pierwszy z Bibersteinów, który znalazł się na ziemiach polskich, uratował na polowaniu Bolesława Śmiałego z łap niedźwiedzia. Herbem rodu był czerwony róg jeleni o czterech lub pięciu porożach, wyrastających w lewą stronę, na złotym polu, do którego w Polsce z czasem dodano drugi róg - bawoli, czarny w polu czerwonym. Stąd powstała odmiana, herb zwany Rogalą
- ↑ Warszawa. Wręczono złote medale "Gloria Artis". e-teatr.pl, 10 września 2005. [dostęp 22 czerwca 2011].
- ↑ Pogrzeb Franciszka Starowieyskiego. Kazimierz Dolny :: Kazimierski Portal Internetowy : KAZIMIERZ DOLNY : noclegi, kazimierz, weekend, kwatery, hotele, pensjonaty
[edytuj] Bibliografia
- Izabela Górnicka-Zdziech: Przewodnik zacnego kolekcjonera według Franciszka Starowieyskiego, Prószyński i S-ka, Warszawa 2004, 2008, ISBN 978-83-7469-734-7
- Izabela Górnicka-Zdziech: Przewodnik inteligentnego snoba według Franciszka Starowieyskiego, Prószyński i S-ka, Warszawa 2008, ISBN 978-83-7469-723-1
- Izabela Górnicka-Zdziech: Przewodnik po kobietach według Franciszka Starowieyskiego, Prószyński i S-ka, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7648-133-3
