Franciszek V Habsburg-Este

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Franciszek V Ferdynand
Z bożej łaski książę Modeny, Carrary i Luigiany, diuk Reggio i Mirandoli, Massy oraz Guastalli etc.
Francesco V d'austria este Duca Modena young.jpg
Armoiries Autriche-Este 1846.svg
Książę Modeny
Okres panowania od 21 stycznia 1846
do 1860
Poprzednik Franciszek IV Józef
Pretendent do tronu Modeny
Okres panowania od 1860
do 20 listopada 1875
Następca Franciszek Ferdynand
jakobicki pretendent do tronu Anglii i Szkocji
Okres panowania od 15 września 1840
do 20 listopada 1875
Poprzednik Maria III Sabaudzka
Następca Maria IV
Dane biograficzne
Dynastia Habsburg-Este
Urodziny 1 czerwca 1819 w Modenie
Śmierć 20 listopada 1875 w Wiedniu
Ojciec Franciszek Józef
Matka Maria Beatrice Sabaudzka
Żona Adelgunde Bawarska
Rodzeństwo Maria Teresa, Ferdynand Karol, Maria Beatrycze
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Franciszek V Ferdynand Habsburg-Este, wł. Francesco V d'Absburgo-Este, niem. Franz V. Ferdinand Geminian von Österreich-Este (ur. 1 czerwca 1819 w Modenie, zm. 20 listopada 1875 w Wiedniu) – książę Modeny w latach 18461859; syn Franciszka IV i Marii Beatrice Sabaudzkiej.

Franciszek Ferdynand wywodził się z włoskiej linii (Habsbursko-Modeńskiej) niemieckiej dynastii Habsburgów. Mimo silnych tradycji austriackich podtrzymywanych w rodzinie ojca, Franciszek został poddany wychowaniu włoskiemu. Naturalizacja chłopca przewidziana została już na początku, gdyż urodził się on w 1819 r. – już jako następca tronu Księstwa Modeny. Mimo, że oficjalnie o kształceniu chłopca decydowała głowa rodziny Habsburgów (w tym wypadku Franciszek I), to jednak główny ciężar zorganizowania nauki leżał po stronie rodziców. Cesarz nie interesował się zbytnio linią modeńską, dlatego podał jedynie Franciszkowi IV instrukcje co do kształcenia politycznego. Tak więc młody Franciszek Ferdynand otrzymał wszechstronne wykształcenie w duchu włoskiej kultury, mając jednocześnie na względzie dobro dynastii wywodzącej się przecież z niemieckiej Austrii. Odcisnęło się to piętnem na całym życiu Franciszka, który w przyszłości uzależniał swoje decyzje od zdania Wiednia.

Ze względów politycznych zalecono Franciszkowi Ferdynandowi, aby ten ożenił się z Niemką, ewentualnie Włoszką. Jednak w tym wypadku wybór następcy tronu był ograniczony. Członek rodu Habsburgów, aby małżeństwo uznano za prawowite, musiał ożenić się z kobietą równego stanu, tj. wywodzącą się albo z rodziny co najmniej książęcej, albo odznaczającej się odpowiednio długim rodowodem (co najmniej 10 pokoleń osób stanu szlacheckiego zarówno po mieczu, jak i po kądzieli).

Ponadto Franciszek musiał mieć wzgląd na dobro polityki dynastycznej Wiednia, każda propozycja ożenku musiała być przedstawiona cesarzowi. Tym razem dwór w Schönbrunnie był bardzo aktywny. Spośród możliwych do zaakceptowania kandydatek Franciszek Ferdynand wybrał Adelgundę, księżniczkę bawarską (córkę Ludwika I, od dawna zdeklarowanego sojusznika Austrii). Ślub odbył się 30 marca 1842 w Modenie. Pomimo długiego stażu małżeńskiego para doczekała się tylko jednego dziecka – była to Anna Beatrycze, która nie dożyła nawet roku.

Było rzeczą oczywistą, że kobieta w ówczesnych warunkach prawa dynastycznego nie mogła odziedziczyć tronu. Dlatego Franciszek Ferdynand postanowił zmienić prawo dziedziczenia na semiselickie, tak aby jego córka mogła zostać księżną Modeny. Napotkał się jednak na zdecydowany opór cesarza, obawiającego się utraty przez dynastię posiadłości we Włoszech. Ponadto szybka i niespodziewana śmierć księżniczki Anny spowodowała u Franciszka depresję i rezygnację z powziętych planów.

W konsekwencji, kiedy Franciszek objął tron książęcy (21 stycznia 1846), następcą został jego młodszy brat Ferdynand Karol.

Po śmierci swojej kuzynki – cesarzowej Marii Ludwiki (18 grudnia 1847) odziedziczył tytuł Diuka Guastalli. W 1859 jego księstwo zostało najechane przez króla SardyniiWiktora Emanuel II, rok później zaś włączono je do nowo powstałego Królestwa Włoch. Franciszek powrócił do Austrii i żył tam prawie do śmierci.

Jakobicki pretendent[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci swojej matki w 1840, Franciszek został jakobickim pretendentem do tronu Anglii i Szkocji jako Franciszek I. On sam nie wysunął żadnych oficjalnych roszczeń do korony. Po jego bezpotomnej śmierci, "tron" odziedziczyła jako "Maria IV (III)", jego bratanica – Maria Teresa Henrietta Dorota, królowa Bawarii.

Franciszek zmarł w Wiedniu. Większość swojego dużego majątku pozostawił w spadku swojemu kuzynowi – arcyksięciu Franciszkowi Ferdynandowi. Ten zaczął wtedy używać tytułu arcyksięcia Austria-Este.

Leopold I Józef
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Franciszek I Stefan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta Szarlota
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ferdynand Karol
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Karol VI
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria I Teresa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta Krystyna
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Franciszek IV Józef
 
 
 
 
 
 
 
Franciszek III Maria
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Herkules III Ronald
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Karolina Aniela
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria I Beatrycze
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Albert III
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria I Teresa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ryszarda
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Franciszek V Ferdynand
 
Karol Emanuel III
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wiktor Amadeusz III
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Poliksena Krystyna
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wiktor Emanuel I
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Filip V
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria Antonietta
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria Beatrycze
 
 
 
 
 
 
 
Franciszek I Stefan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ferdynand Karol
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria I Teresa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria Teresa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Herkules III Ronald
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria I Beatrycze
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria I Teresa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


Poprzednik
Maria III (II)
Royal Arms of England (1603-1707).svg Jakobicki pretendent do tronu
18401875
Royal Arms of England (1603-1707).svg Następca
Maria IV (III)