Frankenstein (film 1910)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filmu z 1910. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Frankenstein
Plakat do filmu
Plakat do filmu
Gatunek horror
Rok produkcji 1910
Data premiery Stany Zjednoczone 18 marca 1910
Kraj produkcji  Stany Zjednoczone
Język Film niemy
(napisy w języku angielskim)
Czas trwania 16 minut
Reżyseria James Searle Dawley
Scenariusz James Searle Dawley
Główne role Mary Fuller
Augustus Phillips
Charles Ogle
Produkcja Edison Manufacturing Company
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Frankenstein – pierwsza ekranizacja słynnej powieści Mary Shelley (Frankenstein, czyli nowy Prometeusz) o monstrum stworzonym przez na wpół szalonego naukowca. Krótkometrażowy film niemy wyprodukowany w 1910 roku przez Thomasa A. Edisona, w reżyserii Jamesa Searle'a Dawleya.

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Młody student Frankenstein (Augustus Phillips), pracując samotnie w uniwersyteckim laboratorium, próbuje zgłębić tajemnicę życia i stworzyć idealnego człowieka. Jednak z ogromnego kotła z odczynnikami wyłania się daleka od ideału, paskudna istota – monstrum (Charles Ogle). Frankenstein przerażony jego widokiem mdleje, a następnie wzburzony opuszcza laboratorium przekonany, że eksperyment się nie udał. W domu roztrzęsionego studenta uspokaja narzeczona Elizabeth (Mary Fuller). Jednak stwór, który nie może istnieć bez swojego stwórcy, podąża za nim i zaczyna nachodzić go w jego mieszkaniu. Potwór pojawia się ponownie w dniu ślubu Elizabeth i Frankensteina. Zauważa swoje odbicie w lutrze, ze strachem zasłania twarz przed swoim własnym widokiem, po czym znika. Odbicie w lustrze pozostaje jednak nieporuszone. Frankenstein podchodzi do zwierciadła i zamiast swojego wizerunku widzi potwora, który jednak w końcu znika, przywracając studentowi jego własne odbicie.

Ostatnia scena jest metaforą, swoistą walką dusz monstrum i studenta, mającą zwrócić uwagę widza na kwestię odpowiedzialności człowieka ingerującego w prawa natury, który eksperymentuje na polu zastrzeżonym dla sił nadprzyrodzonych.

O filmie[edytuj | edytuj kod]

Producentem filmu był Thomas A. Edison. Obraz powstał w jego wytwórni filmowej Edison Manufacturing Company – w studiu filmowym Edison Motion Picture Studio w Nowym Jorku (Bronx).

Film był jednym z pierwszych w historii obrazów kina światowego, w którym na szeroką skalę zastosowano efekty specjalne: na przykład scena powstawania monstrum z ognia w kotle z chemikaliami była prostym zabiegiem cofnięcia sekwencji taśmy filmowej (tzn. najpierw sfilmowano spalenie makiety stwora, a następnie zmontowano ją od końca)[1], a pojawianie się w lustrze postaci monstrum, podczas gdy stoi przed nim naukowiec, było efektem zwykłego fotomontażu (split frame technique)[2]. Czyniły one jednak w owym czasie olbrzymie wrażenie na widzach.

Zgodnie z panującym w ówczesnym kinie zwyczajem, kiedy to aktorzy mieli prawo występować we własnych strojach, ubiór monstrum został wykonany według pomysłu odtwórcy roli potwora Charlesa S. Ogle'a, który zaprojektował go na podstawie opisu Mary Shelley. Niektórzy krytycy filmowi uważają dziś, że pomimo braku dźwięku i niskiego poziomu techniki filmowej, w jakiej obraz został wykonany, monstrum wzbudza o wiele większą grozę niż potwór z głośnej ekranizacji z lat 30. XX w. z Borisem Karloffem[2][3].

Film został nakręcony tzw. "nieruchomą kamerą" (stoi ona w jednym miejscu) i brak w nim jakichkolwiek zbliżeń. Cały ciężar akcji skupiony jest na grze aktorów[2].

Przez długie lata film uchodził za bezpowrotnie zaginiony. Uważano, że wszystkie jego kopie spłonęły w wielkim pożarze wytwórni Edisona w roku 1914. Jedyną informacją o nim była fotografia Charlesa S. Ogle'a z planu filmowego i zapis w katalogu filmów Edisona. W latach 50. XX w. jedną z kopii nabył prywatny kolekcjoner Alois F. Dettlaff z USA, który dopiero 25 lat później zorientował się co posiada[2].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Wpływy kulturowe[edytuj | edytuj kod]

  • W 2003 roku wersja filmu o Frankensteinie z 1910 stała się inspiracją dla pisarza Chrisa Yambara i rysownika Robba Bihuna do stworzenia 40-stronicowej powieści graficznej Edison's Frankenstein 1910[4].
  • W 2008 amerykańska grupa muzyki elektronicznej (dark ambient) Life Toward Twilight wydała 40-minutowy album pt. Edison’s Frankenstein, na którym znalazło się 12 instrumentalnych utworów inspirowanych dziełem z 1910 roku[5].

Przypisy

  1. Krzysztof Gonerski: Frankenstein (1910) (pol.). W: Horror. Online [on-line]. 2007. [dostęp 26 lutego 2010].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Mike Everleth: New Edition! Frederick C. Wiebel Jr.’s “Edison’s Frankenstein” (ang.). W: Bad Lit. The Journal of Underground Film [on-line]. 8 lutego 2010. [dostęp 26 lutego 2010].
  3. Chris Edwards: Frankenstein (1910) (ang.). W: Silent Volume. An examination of silent films by a fan who loves them. [on-line]. 3 maja 2009. [dostęp 26 lutego 2010].
  4. Bill Baker: Baker's dozen (ang.). W: World Famous Comics [on-line]. 20 sierpnia 2003. [dostęp 26 lutego 2010].
  5. Life Toward Twilight. "Edison’s Frankenstein" (ang.). W: BottleImpProductions [on-line]. [dostęp 26 lutego 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]