Franz Anton Maulbertsch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Martin Johann Schmidt, Portret malarza Franza Antona Maulbertscha (ok. 1764).

Franz Anton Maulbertsch (ochrzczony 7 czerwca 1724 w Langenargen nad Jez. Bodeńskim, zm. 8 sierpnia 1796 w Wiedniu) – austriacki malarz i grafik okresu rokoka i klasycyzmu.

Inne wersje nazwiska: Maulpertsch, Maulbersch, Malbertz

Od 1739 przebywał w Wiedniu, gdzie był uczniem P. van Roya. W l. 1739-45 i 1749-50 studiował u Paula Trogera w Kaiserliche Akademie. W 1759 został jej członkiem, a w 1770 profesorem. Od 1770 należał do Akademii Miedziorytników. Działał w Austrii, Czechach i na Węgrzech.

Malował freski w kościołach, klasztorach i pałacach (ponad 50 dekoracyjnych zespołów ściennych), liczne obrazy ołtarzowe, portrety oraz sceny mitologiczne i rodzajowe. Pod koniec życia zajmował się akwafortą.

Wykonał freski m.in. w kościele pijarów w Wiedniu (1753), kościele parafialnym w Sümeg (1758), pałacu w Halbturn (1765), kościele parafialnym w Schwecht (1764), Starym Uniwersytecie w Wiedniu (1766-67), rezydencji w Innsbrucku (1775-76), katedrze w Györ (1772-81), bibliotece klasztornej na Strahovie w Pradze (1794).

Do 1765 tworzył w manierze rokokowej (ekspresja, dynamizm, subtelny koloryt, bogate efekty świetlne), w późniejszych latach łączył je z elementami klasycyzmu (większa równowaga, statyczność kompozycji, ograniczenie liczby postaci).

Jego styl był wynikiem różnorodnych oddziaływań, m.in. Paula Trogera, Johanna Michaela Rottmayra, a także malarstwa weneckiego, flamandzkiego (Peter Paul Rubens) i holenderskiego (Rembrandt).

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Alegoria Świtu – Kolonia, Wallraf-Richartz-Museum
  • Apoteoza św. Jana Nepomucena (ok. 1760) – Paryż, Luwr
  • Apoteoza węgierskich świętych – Berlin, Gemaeldegalerie
  • Autoportret (1794-96) – Wiedeń, Barockmuseum
  • Chrzest eunucha – St. Petersburg, Ermitaż
  • Diana, Apollo i Saturn (Triumf Diany) – Warszawa, Muzeum Narodowe
  • Edukacja Marii (ok. 1755) – Karlsruhe, Kunsthalle
  • Koriolan u bram Rzymu (1790-93) – Stuttgart, Staatsgalerie
  • Męczeństwo św. Andrzeja – Wiedeń, Barockmuseum
  • Mężczyzna palący fajkę (1785) – Norymberga, Germanisches Nationalmuseum
  • Niewierny Tomasz (1762-64) – Brno, Kościół św. Tomasza
  • Ofiara Ifigenii – Warszawa, Muzeum Narodowe
  • Ofiara Izaaka – Budapeszt, Muzeum Sztuk Pięknych
  • Ofiarowanie Jezusa w świątyni (ok. 1750) – Cleveland, Museum of Art
  • Rebeka i Eliezar (1745-50) – Budapeszt, Muzeum Sztuk Pięknych
  • Św. Paweł – Budapeszt, Muzeum Sztuk Pięknych
  • Święta Rodzina (1752-53) – Wiedeń, Barockmuseum
  • Święta Tekla – Lwów, Galeria Malarstwa
  • Święta Trójca (1785-86) – Budapeszt, Muzeum Sztuk Pięknych
  • Wniebowstąpienie – Wiedeń, Barockmuseum
  • Zwiastowanie (1766-67) – Wiedeń, Barockmuseum
  • Zwiastowanie (ok. 1755) – Paryż, Luwr
  • Zwycięstwo św. Jakuba z Composteli – Wiedeń, Barockmuseum

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Dulewicz, Encyklopedia sztuki niemieckiej, Warszawa: WAiF ; Wydaw. Nauk. PWN, 2002. ISBN 83-01-13637-5
  • Beata Krasucka, Maulbertsch Franz Anton, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 12, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2008, ISBN 978-83-7306-390-7
  • Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
  • Sztuka świata. T. 13, Leksykon L-Z. Warszawa: Arkady, 2000. ISBN 83-213-4135-7.
  • Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 3, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 978-83-60688-17-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons