Franz Christian Boll

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Franz Christian Boll

Franz Christian Boll (ur. 26 lutego 1849 w Neubrandenburgu, zm. 19 grudnia 1879 w Rzymie) – niemiecki lekarz, fizjolog, odkrywca rodopsyny. Profesor Uniwersytetu w Rzymie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn teologa Franza Bolla (1805–1875), Franz Christian Boll (niekiedy nieprawidłowo: Franz Böll[1]) urodził się 26 lutego 1849 w Neubrandenburgu. Jego ojciec zapewnił mu podstawowe wykształcenie w domu. W 1866 rozpoczął studia. Studiował medycynę na Uniwersytecie w Bonn, Uniwersytecie w Heidelbergu i Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie, gdzie w 1869 otrzymał dyplom doktora. Od 1870 pracował w Instytucie Fizjologicznym Emila du Bois-Reymonda w Berlinie. Następnie wziął udział w konkursie o profesurę na Uniwersytetu w Genui, a gdy nie otrzymał tej katedry, przyjął pozycję profesora anatomii i fizjologii na Uniwersytecie w Rzymie. Wykładał na tej uczelni od 1873 do 1879.

Boll był słabego zdrowia, zwolniono go ze służby wojskowej z powodu "delikatnej konstytucji", mimo to na ochotnika brał udział jako lekarz wojskowy w wojnie francusko-pruskiej. Prawdopodobnie chorował na gruźlicę. W 1878 wyjechał do Davos podratować zdrowie (w sierpniu odwiedził go tam Helmholtz), mimo to jego stan stopniowo się pogarszał. Zmarł 19 grudnia 1879 w Rzymie w wieku 30 lat. Wspomnienie pośmiertne poświęcili mu Georges Haltenhoff[2] i Sella[3], notatka ukazała się także w Anatomischer Anzeiger[4].

18 marca 1879 ożenił się z fizjolożką Margarethe Traube (1856–1912), córką berlińskiego lekarza Ludwiga Traubego. Małżeństwo było bezdzietne. Margarethe Boll w 1885 roku wyszła za mąż ponownie, za profesora Gugliemo Mengariniego (1856–1927)[5].

Boll pozostawił niedokończone prace o barwnikach wzrokowych, alpejskiej florze, a także biografię Spallanzaniego. Jego ulubionym autorem był Goethe[6].

Dorobek naukowy[edytuj | edytuj kod]

Ilustracja z pracy Bolla o siatkówce z 1877 roku[7]

Franz Christian Boll był autorem około 20 prac, z których większość opublikowano na łamach "Archiv für Mikroskopische Anatomie" Schultzego, część ukazała się również na łamach "Archiv für Anatomie, Physiologie und wissenschaftliche Medicin" DuBois-Reymonda i Reicherta, a także w "Atti della Reale Accademia dei Lincei".

Boll pamiętany jest głównie jako odkrywca rodopsyny. W swoich doświadczeniach wykazał, że światłoczuły barwnik w siatkówce żaby zmienia barwę na żółtą pod wpływem światła. Boll nazwał ten składnik siatkówki purpurą wzrokową (Sehpurpur). W kolejnych doświadczeniach wykazał, że barwnik występuje wyłącznie w pręcikach. Dowiódł, że barwnik może być odtwarzany, i zasugerował, że odbywa się to za pośrednictwem nabłonka siatkówki. Wyniki opublikował w artykule po włosku zatytułowanym Sull′anatomia e fistologia della retina, i zreferował przed Berlińską Akademią, w obecności m.in. DuBois-Reymonda, Helmholtza i Pringsheima, w listopadzie 1876. Badania zapoczątkowane przez Bolla kontynuowali m.in. Wilhelm Kühne i Carl Anton Ewald[8].

Eponimem komórek Bolla określa się niekiedy opisane przez niego w 1868[9] komórki podstawne gruczołów łzowych[10].

Jako student Schultzego w Bonn napisał dysertację poświęconą miazdze zębowej[11]. Publikował również na temat histologii mięczaków, ampułek Lorenziniego[12], narządów elektrycznych ryb (Malapterurus[13], Torpedo[14]) i procesu krzepnięcia krwi. W 1879 jako jeden z pierwszych docenił wagę odkrycia nowej metody barwienia tkanek nerwowych przez Camillo Golgiego[15].

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. H Ripps. The color purple: milestones in photochemistry. „FASEB J”. 22 (12), s. 4038-43, 2008. doi:10.1096/fj.08-1202ufm. PMID 19047069. 
  2. Haltenhoff G. Franz Boll, sa vie et ses travaux. „Annales d’oculistique”. 83, s. 90-102, 1880. 
  3. Sella J. Cenno necrologico di Franz Boll. „Atti della Reale Accademia dei Lincei”. 4 (1), s. 53-55, 1880. 
  4. Necrolog. „Anatomischer Anzeiger”. 48 (3), s. 72, 1880. 
  5. Scienza a due voci - Traube Mengarini Margarethe (Margherita). [dostęp 2010-01-01].
  6. MF Marmor, LJ Martin. 100 years of the visual cycle. „Surv Ophthalmol”. 22 (4). s. 279-85. PMID 345511. 
  7. Boll F. Zur Anatomie und Physiologie der Retina. „Archiv für Anatomie und Physiologie, Physiologische Abtheilung”, s. 4-35, 1877. 
  8. Stanley Finger: Origins of neuroscience : a history of explorations into brain function. Oxford: Oxford University Press, 2001, s. 81. ISBN 0-19-514694-8.
  9. Boll F. Über den Bau der Thränendrüse. „Archiv für Mikroskopische Anatomie”. 4 (1), s. 146-153, 1868. doi:10.1007/BF02955359. 
  10. Susan L Bartolucci, Thomas Lathrop Stedman, Pat Forbis: Stedman's medical eponyms. Baltimore, Md.: Lippincott Williams Wilkins, 2005, s. 87. ISBN 0-7817-5443-7.
  11. Boll F. Untersuchungen über die Zahnpulpa. „Archiv für Mikroskopische Anatomie”. 4 (1), s. 73-87, 1868. doi:10.1007/BF02955354. 
  12. Boll F. Die Lorenzinischen Ampullen der Selachier. „Archiv für Mikroskopische Anatomie”. 4 (1), s. 375-391, 1868. doi:10.1007/BF02955372. 
  13. Boll F. Die Structur der electrischen Platten von Malapterurus. „Archiv für Mikroskopische Anatomie”. 10 (1), s. 242-254, 1874. doi:10.1007/BF02960322. 
  14. Boll F. Die Structur der electrischen Platten von Torpedo. „Archiv für Mikroskopische Anatomie”. 10 (1), s. 101-121, 1874. doi:10.1007/BF02960316. 
  15. E Pannese. The black reaction. „Brain Res Bull”. 41 (6), s. 343-9, 1996. doi:10.1016/S0361-9230(96)00177-3. PMID 8973838. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • MF Marmor, LJ Martin. 100 years of the visual cycle. „Survey of Ophthalmology”. 22 (4), s. 279–285, 1978. PMID 345511. 
  • C Baumann. Franz Boll. „Vision Research”. 17 (11-12), s. 1267–1268, 1977. doi:10.1016/0042-6989(77)90113-4. PMID 345609. 
  • Pagel JL: Biographisches Lexikon hervorragender Ärzte des neunzehnten Jahrhunderts. Berlin-Wien: Urban & Schwarzenberg, 1901, s. 211–212. [1]
  • NJ Wade. Visual red (Sehrot). „Perception”. 37 (10), s. 1467–1470, 2008. doi:10.1068/p3710ed. PMID 19065851. 
Commons in image icon.svg