Franz Ernst Neumann

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Franz Ernst Neumann

Franz Ernst Neumann, niemiecki fizyk, matematyk i krystalograf ur. 11 września 1798 w Sankt-Joachimsthal, zm. 23 maja 1895 w Królewcu.

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Franz Ernst Neumann urodził się jako nieślubny syn z rozwiedzionych rodziców: hrabiny Charlotte Wilhelminy Fryderyki von Mellin i rolnika Ernsta Neumanna. Ernst Neumann był rolnikiem, który później zrezygnował z działalności rolniczej i zajmował się biurem nieruchomości. Matka Franza była hrabiną, pochodząc z rodziny szlacheckiej. Rodzice hrabiny Charlotty Wilhelminy Fryderyki von Mellin nie zgodzili się na ślub z prostym rolnikiem, nie dopuszczając do mezaliansu. Franz w młodości uczył się od matki o szlachetnym pochodzeniu. Następnie przez 10 lat wraz z ojcem mieszkał i wychowywał się w pomimo bogactwa swojej matki według prostych wskaźników.

Okres nauki i wojska[edytuj | edytuj kod]

Franz Neumann ukończył gimnazjum, a później studiował w Berlinie, gdzie wykazał talent do matematyki. Nie ukończył studiów ze względu na problemy spowodowane przez wojnę między Prusami i Francuzami. W 1814, w wieku lat szesnastu, Neumann opuścił gimnazjum i na ochotnika zgłosił się do wojska pruskiego. Był to okres zwycięstw dla Prus i jej sojuszników w ramach francuskiej armii Napoleona. Podczas pobytu na froncie rozwinął w sobie silny charakter, ducha walki i patriotyzmu. W bitwie pod Ligny w 1815 roku został dotknięty bronią, która rozdrobniła mu części twarzy. Prawie stracił życie i musiał nauczyć się mówić ponownie. Neumann wziął udział w bitwie, został poważnie ranny i trafił do szpitala w Düsseldorfie. Brakowało jego udziału w bitwie pod Waterloo, w którym Napoleon ostatecznie pokonał dwa dni po bitwie pod Ligny. Będąc ranny, ogromnie cierpiąc spadło na niego następne nieszczęście, ojciec stracił wszystko, co posiadał w pożarze, pozostawiając niewiele wsparcia synowi do dalszej edukacji. Pomimo problemów finansowych, Neumann kończy gimnazjum w Berlinie w 1817 roku, zyskując ogromną wiedzę matematyczną, nawet wykraczającą poza program nauczania.

Studia[edytuj | edytuj kod]

Na studiach wybrał matematykę, ale zaczął zgodnie z życzeniem ojca, najpierw studia z teologii w Berlinie, a następnie studiował w Jenie i w 1819 roku wrócił do Berlina. Jego badania były finansowane przez Ministerstwo Edukacji. Neumann studiował i pisał pracę doktorską u mineraloga Christiana Samuela Wiessa. Piastował szereg wykładów mineralogii w Berlinie i przejął opiekę nad Berlińskim Gabinetem Mineralogii. Był zainteresowany, że w czasie studiów i pierwszego roku akademickiego pracuje w Berlinie dużo matematyków francuskich, takich jak Adrien-Marie Legendre i Jean Baptiste Joseph Fourier. Podczas studiów ojciec Franza zmarł, a zaniepokojony zdrowiem jego matki zajął się gospodarstwem.

Kariera akademicka[edytuj | edytuj kod]

Dzięki swoim pracom w Berlinie, 1826, otrzymał stanowisko na Uniwersytecie Königsberg. Poznał tam: astronoma Friedricha Wilhelma Bessela i badacza przyrody Karla Gottfrieda Hagena. Po śmierci w 1829 Neumann został mianowany pełnym profesorem mineralogii i fizyki powołania. W połowie 1840 roku został mianowany rektorem Uniwersytetu.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W 1830 r. poślubił Luise Florentine Hagen, córkę Karla Gottfrieda Hagena, sławnego fizyka i chemika niemieckiego. Pierwsza żona zmarła w 1838 roku rodząc pięcioro dzieci. Pięć lat później poślubił Neumann ponownie, tym razem do Wilhelminę Hagen, pierwszą kuzynkę jego pierwszej żony. Jego syn Christian Franz Ernst Neumann (1834-1918) był patologiem i hematologiem. Drugi syn Carl Gottfried Neumann (1832-1927), był znanym niemieckim matematykiem, twórcą tzw. Zagadnień Neumanna.

Praca naukowa[edytuj | edytuj kod]

Od 1828 profesor fizyki w Królewcu, zajmował się zagadnieniami optyki, m.in. także polaryzacją światła w kryształach . Główne jego dzieła dotyczą elektrodynamiki teoretycznej. Ogłosił swe prace z dziedziny matematyki, krystalografii, optyki, elektryczności i magnetyzmu. W swej rozprawie "De lege zonarum" (1826), związał ze sobą prawo pasów i prawo wymiernych stosunków odcinków, tzw. krystalograficzne prawa. Zastosował geometrię analityczną do rozwiązywania zagadnień krystalograficznych. W pracach z matematyki zajmował się teorią potencjału i funkcji kulistych. W roku 1845 sformułował pierwsze matematyczne prawo indukcji wzajemnej. Stworzył tzw. Funkcje Neumanna.

Został pochowany na "cmentarzu uczonych" Neurossgarten.

Główne prace[edytuj | edytuj kod]

Vorlesungen über die Theorie des Potentials und der Kugelfunktionen (1887)

Uczniowie Franza Ernsta Neumanna[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]