Freony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Freony (CFC, od ang. chlorofluorocarbon) – grupa chloro- i fluoropochodnych węglowodorów alifatycznych. Słowo Freon jest zarejestrowanym znakiem handlowym należącym do koncernu DuPont. Freony uznano powszechnie w latach 90. XX wieku za szkodliwe dla środowiska. Uważa się, że ich emisja do środowiska jest jedną z głównych przyczyn zanikania warstwy ozonowej w atmosferze ziemskiej. Przed tym odkryciem freony były masowo stosowane jako ciecze robocze w chłodziarkach, gaz nośny w aerozolowych kosmetykach oraz do produkcji spienionych polimerów.

W latach 90. opublikowano badania dowodzące, że emisja freonów do atmosfery powoduje niszczenie warstwy ozonowej. Obserwacje zmniejszonego poziomu ozonu nie budziły dyskusji. Wątpliwości skupiły się na powiązaniu freonów z tym zjawiskiem. Niektórzy naukowcy[kto?] twierdzili, że niszczenie ozonu mogą powodować ogólne zmiany zachodzące w klimacie Ziemi. Mimo pewnych wątpliwości większość krajów przystąpiła do Konwencji Wiedeńskiej w sprawie ochrony warstwy ozonowej oraz Protokołu Montrealskiego, gdyż dowody na szkodliwe działanie freonów były dobrze udokumentowane. Największe gospodarki świata zgodziły się na zamrożenie produkcji freonów na poziomie z roku 1986. Aktualnie istnieje szereg badań, prowadzonych przez niezależne ośrodki naukowe, potwierdzających szkodliwość działania freonów i wskazujących na ich kumulację w atmosferze, ze względu na ich trwałość.

Wynalazcą freonu był Thomas Midgley. Najpopularniejszym freonem stał się R-12 czyli dichlorodifluorometan, CCl2F2. Freony są nietoksyczne i niepalne. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym są gazami. W instalacjach chłodniczych freony występują w fazie ciekłej i gazowej. Freony łatwo ulatniają się do atmosfery z nieszczelnych instalacji, bez pozostawiania widocznych śladów wycieku, co powoduje, że nieszczelności takie trudno jest wykryć, o ile nie towarzyszy im wyciek oleju obecnego zazwyczaj w układzie.

Obecnie głównym następcą freonu R 12 jako cieczy chłodniczej jest R 134a (nazwy handlowe Suva 134a; Solkane 134a; Genetron 134a). Freony to związki fluoru, chloru i węgla, R 134a jest fluorowanym węglowodorem zawierającym niepodstawione atomy wodoru (nie zawiera chloru). Jego wzór sumaryczny to CH2FCF3. Nazwa chemiczna to 1,1,1,2-tetrafluoroetan.

Nazwy wybranych freonów i innych związków chłodniczych
Oznaczenia Nazwa angielska Nazwa polska
R-11 CFC-11 trichlorofluoromethane trichlorofluorometan
R-12 CFC-12 dichlorodifluoromethane dichlorodifluorometan
R-13 CFC-13 chlorotrifluoromethane chlorotrifluorometan
R-22 HCFC-22 chlorodifluoromethane chlorodifluorometan
R-23 HFC-23 trifluoromethane trifluorometan
R-113 CFC-113 trichlorotrifluoroethane trichlorotrifluoroetan
R-114 CFC-114 1,2-Dichloro-1,1,2,2-tetrafluoroethane 1,2-dichloro-1,1,2,2-tetrafluoroetan
R-115 CFC-115 1-Chloro-1,1,2,2,2-pentafluoroethane 1-chloro-1,1,2,2,2-pentafluoroetan
R-116 CFC-116 hexafluoroethane heksafluoroetan
R-134a HFC-134a 1,1,1,2-tetrafluoroethane 1,1,1,2-tetrafluoroetan
R-227ea HFC-227ea 1,1,1,2,3,3,3-heptafluoropropane 1,1,1,2,3,3,3-heptafluoropropan

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]