Fruitafossor
| Fruitafossor | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Rząd | incertae sedis |
| Rodzina | incertae sedis |
| Rodzaj | Fruitafossor Luo & Wible, 2005 |
| Gatunki | |
|
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Fruitafossor – rodzaj owadożernego ssaka żyjącego około 150 mln lat temu, w późnej jurze. Opisany został w oparciu kompletny w około połowie szkielet zwierzęcia rozmiarów pręgowca, odkryty w pobliżu Fruita w stanie Kolorado (formacja Morrison). Przypominał nieco mrówkojady lub pancerniki i prawdopodobnie także żywił się żyjącymi w koloniach owadami. Budowa szkieletu wskazuje, że nie jest blisko spokrewniony z żadną grupą żyjących obecnie ssaków. Dowodzi to, że owadożerność wielokrotnie niezależnie ewoluowała u ssaków takich jak Fruitafossor, mrówkożerowate, mrówkojady, mrówniki i kolczatki[1].
[edytuj] Morfologia
Zęby fruitafossora przypominały zęby współczesnych pancerników i mrówników – nie miały szkliwa i rosły przez całe życie zwierzęcia. Ponieważ mrówki w okresie późnej jury jeszcze nie występowały, przypuszcza się, że Fruitafossor żywił się pospolitymi wówczas termitami.
Potężne przednie kończyny dowodzą, że zwierzę to było dobrze przystosowane do kopania nor. Powiększone zakończenia kości przednich kończyn zapewniały miejsca przyczepu silnych mięśni. Jest to kolejnym dowodem na owadożerność fruitafossora, gdyż podobne przystosowania występują u współczesnych zwierząt owadożernych, którym silne kończyny przednie służą do rozkopywania kopców i termitier.
Budową kręgosłupa również przypominał współczesnych przedstawicieli rzędu Xenarthra – między kręgami znajdowały się dodatkowe stawy, nie występujące u żadnej oprócz szczerbaków grupy współczesnych ssaków. Przystosowania te usztywniały kręgosłup, co także ułatwiało kopanie w ziemi[1]. Według badań Johna Fostera Fruitafossor był najmniejszym ssakiem występującym na terenie formacji Morrison – ważył około 6 g[2].
Odkrycie fruitafossora jest ważne ze względu na niszę ekologiczną jaką zajmował. Większość mezozoicznych ssaków była wszystkożercami lub niewyspecjalizowanymi owadożercami, zaś Fruitafossor wyróżniał się zarówno umiejętnością kopania nor, jak i przystosowaniem do pożywiania się owadami. Znalezisko to, jak również odkrycia zwierząt takich jak: Repenomamus, Volaticotherium i Castorocauda zaprzecza poglądowi, iż wczesne ssaki i ssakokształtne były ograniczone do jednej niszy i dowodzi, że przynajmniej niektóre były bardzo wyspecjalizowane[1].
[edytuj] Klasyfikacja
Obecnie nie żyją żadni bliscy krewni fruitafossora. Jest on wczesnym przedstawicielem ssaków spokrewnionych ze ssakami żyworodnymi (grupą obejmującą torbacze i łożyskowce). Łączył w sobie cechy zarówno ssaków żyworodnych, jak i jajorodnych. Kości obręczy barkowej przypominały gadzie lub występujące u dziobaków, lecz wieloma innymi cechami budowy anatomicznej Fruitafossor przypominał bardziej zaawansowane ewolucyjnie ssaki. Możliwe, że jest on najstarszym znanym przedstawicielem linii ewolucyjnej prowadzącej do ssaków żyworodnych.
Nazwa Fruitafossor pochodzi od miasta Fruita, w pobliżu którego ssak ten został odnaleziony, oraz słowa fossor („kopać”), zaś epitet gatunkowy gatunku typowego, Fruitafossor windscheffeli, honoruje Wally'ego Windscheffela, który odkrył szczątki[1][3].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Zhe-Xi Luo, John R. Wible. A Late Jurassic Digging Mammal and Early Mammal Diversification. „Science”. 308 (5718), s. 103–107, 2005. doi:10.1126/science.1108875 (ang.).
- ↑ John R. Foster. Preliminary body mass estimates for mammalian genera of the Morrison Formation (Upper Jurassic, North America). „PaleoBios”. 28 (3), s. 114–122, 2009 (ang.).
- ↑ Fruitafossor Discovery (ang.). Carnegie Museum of Natural History. [dostęp 18 listopada 2008].
