Fryderyk Wilhelm III Pruski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fryderyk Wilhelm III
z łaski Bożej król Prus, margrabia Brandenburgii, suweren i wielki książę Śląska oraz hrabstwa kłodzkiego, wielki książę Nadrenii i Poznania, książę Saksonii, Angarii, Westfalii, Geldrii, Magdeburga, Kleve, Julich, Bergu, Pomorza, Szczecina, Wendów i Kaszub, Meklemburgii, Krosna etc. burgrabia Norymbergi, landgraf Turyngii, margrabia Górnych i Dolnych Łużyc, książę Oranii, Neuchâtel i Valengin, książę Rugii, Padebornu, Halberstadt, Münster, Minden, Kamienia, Wendów, Schwerinnu, Ratzeburga, Mörs, Eichsfeld i Erfurtu etc. hrabia Hohenzollern, uksiążęcony hrabia Hennebergu, hrabia Marchii, Ruppinu, Ravensburga, Höllenstein, Tecklenburga i Lingen etc., pan ziemi Rostocku, Stargardu, Lauenburga i Bytowa etc. etc.
Friedrich Wilhelm III of Prussia.PNG
król Prus
elektor Brandenburgii (do 1806)
Okres panowania od 1797
do 1840
Poprzednik Fryderyk Wilhelm II Pruski
Następca Fryderyk Wilhelm IV Pruski
Dane biograficzne
Dynastia Hohenzollernowie
Urodziny 3 sierpnia 1770
Śmierć 7 czerwca 1840
Ojciec Fryderyk Wilhelm II Pruski
Matka Fryderyka Luiza Hessen-Darmstadt
Żona Luiza Mecklemburg-Strelitz
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Fryderyk Wilhelm III (ur. w Poczdamie 3 sierpnia 1770, zm. w Berlinie 7 czerwca 1840) – z dynastii Hohenzollernów, król pruski od 1797.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Syn Fryderyka Wilhelma II i Fryderyki Luizy z domu Hessen-Darmstadt. Po koronacji ojca w 1786 został oficjalnym następcą tronu. Znaczną część dzieciństwa i wczesnej młodości spędził w Paretz w powiecie Havelland w Brandenburgii, rezydencji swojego wychowawcy hrabiego Hansa von Blumenthala. Fryderyk Wilhelm miło wspominał swój pobyt wśród rodziny swego guwernera: w 1795 odkupił Paretz od rodziny von Blumenthal i zlecił architektowi Davidowi Gilly'emu budowę początkowo tzw. domku gotyckiego (1796), później (1797-1804) pałacu rezydencyjnego. Współcześni zapamiętali następcę tronu jako młodzieńca melancholijnego, pobożnego i uczciwego.

Po powrocie z podróży do Włoch i Francji 1780 (Grand Tour) podjął szkolenie wojskowe. Stopień porucznika uzyskał w 1784, pułkownikiem został w 1790. W latach 1792-1794 brał udział w działaniach wojennych przeciwko Francji.

Król Prus[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci ojca i objęciu tronu 16 listopada 1797, wprowadził nieśmiało pewne elementy reform (obcięcie wydatków dworu, dymisja najbardziej znienawidzonych doradców ojca). Jak wielu Hohenzollernów miał skłonności do władzy, bez jednak umiejętności ich wykorzystania. Zbyt nieufny, aby zdać się na swoich ministrów, miał zbyt mało silnej woli, aby konsekwentnie prowadzić politykę samemu.

W czasie wojen napoleońskich prowadził początkowo politykę neutralności, udało mu się, między innymi, uniknąć uwikłania w III Koalicję. Jednak sprowokowany utworzeniem Związku Reńskiego wypowiedział w 1806 wojnę Napoleonowi, którą szybko przegrał. Na mocy traktatu tylżyckiego w 1807 zmuszony był do rezygnacji z ziem na zachód od Łaby, zgody na utworzenie Księstwa Warszawskiego z ziem, które trafiły do rąk pruskich w II i III (a także częściowo I) rozbiorze Polski. Gdańsk stał się wolnym miastem. Ponadto Prusy zmuszone zostały do zapłacenia kontrybucji Francji oraz finansowania francuskich wojsk okupacyjnych na swoim terenie. Prusy przystąpiły również do blokady handlowej przeciwko Wielkiej Brytanii.

Choć nieudolny król po przegranej wojnie z rezygnacją pozostawił państwo swojemu losowi, grupa ministrów (August von Gneisenau, Karl August von Hardenberg, Gerhard von Scharnhorst, vom Stein), przy życzliwym wsparciu i zachęcie królowej przeprowadziła pewne reformy społeczne, administracyjne i wojskowe. Reformy spowolniła śmierć królowej w 1810. W tym samym roku 30 października Fryderyk Wilhelm wydał dekret znoszący klasztory w całym państwie. Wykonano go najszybciej na Śląsku. Zamknięcie klasztorów franciszkańskich na Górze św. Anny i w Gliwicach przyczyniło się do osłabienia polskości na Śląsku Opolskim i na Górnym Śląsku[1].

W roku 1811 w Królewcu z jego rozkazu dokonano zniszczenia insygniów koronacyjnych królów polskich, wykradzionych w 1795 ze skarbca na Wawelu, które następnie przetopiono na monety[potrzebne źródło].

W 1812 Prusy zmuszone zostały przez Napoleona do wystawienia niewielkiego kontyngentu w kampanii moskiewskiej pod dowództwem generała Yorcka. Po klęsce Napoleona w Rosji Fryderyk Wilhelm zawarł sojusz z Rosją i przystąpił do koalicji antyfrancuskiej. Oddziały pruskie odegrały istotną rolę w bitwach w latach 1813 (między innymi pod Lipskiem) i 1814. Na kongresie wiedeńskim Fryderyk Wilhelm uzyskał znaczne terytoria, jakkolwiek bez całkowitej aneksji Saksonii, o co zabiegał. Współtwórca Świętego Przymierza.

W późniejszych latach swojego życia poświęcił swoją energię na zjednoczenie kościoła luterańskiego z reformowanym w Niemczech. Jego poglądy ewoluowały stopniowo w stronę reakcyjnych. Wbrew obietnicom składanym w 1813 nie nadał Prusom konstytucji.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

W dniu 24 grudnia 1793 wziął ślub z Luizą Mecklemburg-Strelitz. Z tego związku urodziło się dziewięcioro potomstwa, między innymi dwóch kolejnych królów pruskich:

W 1824 zawarł morganatyczne małżeństwo z hrabiną Augustą von Harrach. Nadał jej tytuł księżnej legnickiej (niem. Fürstin von Liegnitz) i hrabiny von Hohenzollern.

Fryderyk Wilhelm III zmarł 7 czerwca 1840 r. w Berlinie, pochowany został w mauzoleum w parku w Charlottenburgu obok pierwszej żony, Luizy.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

król w Prusach
Fryderyk I Hohenzollern
(1657-1713)
∞1684
Zofia Charlotta Hanowerska
(1668-1705)

król Wielkiej Brytanii
Jerzy I Hanowerski
(1660-1727)
∞1682
Zofia Dorota Welf
(1666-1726)

Ferdynand Albert I Brunswick-Lüneburg
(1636-1687)
∞1667
Krystyna Hessen-Eschwege
(1648–1702)

Ludwik Rudolf Brunswick-Lüneburg
(1671-1735)
∞1690
Krystyna Luiza Oettingen-Oettingen
(1671-1747)

landgraf Hesji-Darmstadt
Ernest Ludwik
(1667-1739)
∞1687
Dorota Charlotta Hohenzollern
(1661–1705)

Jan Reinhard III. Hanau
(1665-1736)
∞1699
Dorota Fryderyka Hohenzollern
(1676-1731)

Christian II Wittelsbach (Pfalz-Birkenfeld)
(1637-1717)
∞1667
Katarzyna Agata Rappoltstein
(1648-1683)

Ludwik Nassau-Saarbrücken
(1663-1713)
∞1699
Filipina Henrietta Hohenlohe-Langenburg
(1679-1751)

Pradziadkowie

król w Prusach
Fryderyk Wilhelm I Hohenzollern
(1688-1740)
∞1706
Zofia Dorota Hanowerska
(1687-1757)

Ferdynand Albert II Brunswick-Lüneburg
(1680-1735)
∞1712
Antonina Amalia Brunswick-Lüneburg
(1696-1762)

landgraf Hesji-Darmstadt
Ludwik VIII
(1691-1768)
∞ 1717
Charlotta Krystyna Hanau-Lichtenberg
(1700-1726)

Christian III Wittelsbach (Pfalz-Zweibrücken)
(1674-1735)
∞ 1719
Karolina Nassau-Saarbrücken
(1704-1774)

Dziadkowie

August Wilhelm Hohenzollern
(1722-1758)
∞1742
Luiza Amelia Brunswick-Wolfenbüttel
(1722-1780)

landgraf Hesji-Darmstadt
Ludwik IX
(1719-1790)
∞1741
Karolina Wittelsbach (Pfalz-Zweibrücken)
(1721-1774)

Rodzice

król Prus
Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern
(1744-1797)
∞1769
Fryderyka Luiza Hessen-Darmstadt
(1751-1805)

Fryderyk Wilhelm III Hohenzollern (1770-1840), król Prus

Przypisy

  1. Grzegorz Wiśniowski OFM: Prowincje reformackie w latach 1795-1815. W: Joachim Bar: Zakony Św. Franciszka w Polsce w latach 1772-1970. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1978, s. 159.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sebastian Haffner: Prusy bez legendy: Zarys dziejów. Warszawa: Oficyna Historii XIX i XX wieku, 1996. ISBN 83-905989-3-0.


Poprzednik
Fryderyk Wilhelm II
Wappen Preußen.png król Prus
1797-1840
Wappen Preußen.png Następca
Fryderyk Wilhelm IV