Fuksja
| Fuksja | |
|---|---|
 Pędy Fuchsia magellanica z kwiatami i owocami
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | mirtowce |
| Rodzina | wiesiołkowate |
| Rodzaj | fuksja |
| Nazwa systematyczna | |
| Fuchsia L. Sp. Pl. 1191. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
.jpg&filetimestamp=20050926191533)
Fuksja, ułanka (Fuchsia L.) – rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae), obejmujący ok. 100 gatunków pochodzących głównie z Ameryki Środkowej i Południowej (tylko 4 gatunki pochodzą z Nowej Zelandii)[2]. Nazwa Fuchsia została nadana w XVII wieku przez Charlesa Plumiera dla upamiętnienia niemieckiego botanika Leonharta Fuchsa (1501-1566). Gatunkiem typowym jest Fuchsia triphylla L.[3].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Zrzucające liście lub wiecznie zielone byliny, krzewy lub małe drzewa[2]. Niektóre są epifitami[2]
- Kwiaty
- Zapylane przez kolibry (ornitogamiczne), u większości gatunków zwisające na szypułkach, najczęściej w różnych odcieniach czerwieni i fioletu (kolory atrakcyjne dla zapylaczy), ale także białe, pomarańczowe lub rzadko żółtawe
- Owoce
- Owocem jest niewielka (5–25 mm) jadalna jagoda zawierająca wiele małych nasion.
[edytuj] Systematyka
- Pozycja systematyczna wg APweb (2001...)
Rodzaj należący do podrodziny Onagroideae, rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae Juss.), która wraz z siostrzaną grupą krwawnicowatych (Lythraceae) wchodzi w skład rzędu mirtowców (Myrtales). Rząd należy do kladu różowych (rosids) i w jego obrębie jest kladem siostrzanym bodziszkowców[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Myrtanae Takht., rząd mirtowce (Myrtales Rchb.), podrząd Onagrineae Rchb., rodzina wiesiołkowate (Onagraceae Juss.), podrodzina Fuchsioideae Beilschm., plemię Fuchsieae DC., podplemię Fuchsiinae (DC.) Meisn., rodzaj fuksja (Fuchsia L.)[4].
- Gatunki częściej uprawiane[2]
- Fuchsia arborescens Sims – fuksja drzewiasta
- Fuchsia boliviana Carrière – fuksja boliwijska
- Fuchsia denticulata Ruiz & Pav.
- Fuchsia excorticata (J. R. Forst. & G. Forst.) L. f.
- Fuchsia ×hybrida hort. – fuksja mieszańcowa
- Fuchsia magellanica Lam. – fuksja magellańska
- Fuchsia paniculata Lindl.
- Fuchsia procumbens R. Cunn. ex A. Cunn. – fuksja płożąca
- Fuchsia thymifolia Kunth
- Fuchsia triphylla L.
[edytuj] Zastosowanie
- Rośliny ozdobne: Wiele gatunków jest uprawianych ze względu na piękne, zwisające kwiaty jako rośliny pokojowe, częściej jednak w doniczkach i różnych pojemnikach są uprawiane na balkonie, werandzie i w ogrodzie. Uprawiane są głównie kultywary będące mieszańcami międzygatunkowymi. Wiele z nich wyhodowane zostało przez dawnych jeszcze ogrodników i nie sposób już ustalić ich pochodzenia. Dlatego też wszystkie fuksje mieszańcowe, zarówno te o znanym, jak i nieznanym pochodzeniu oznaczane są jedną wspólną nazwą Fuchsia ×hybrida (fukcja mieszańcowa).
[edytuj] Uprawa
- Wymagania. Fuksje wymagają żyznej ziemi z dużą zawartością próchnicy i musi ona być stale wilgotna. Zbyt suche podłoże powoduje opadanie kwiatów. Bezpośrednie słońce nie jest odpowiednie, najlepiej rosną w niewielkim zacienieniu. Źle tolerują przeciągi, wiatr zrywa im kwiaty. Nie są odporne na przemarzanie.
- Sposób uprawy. Wymagają regularnego nawożenia, najlepiej wieloskładnikowymi nawozami płynnymi. Młode rośliny przesadza się do większych doniczek na wiosnę co rok, starsze co 2-3 lata. Na wiosnę przycina się je, pozostawiając 2–3 zeszłoroczne oczka. Silnie rozrastające się okazy przycina się również w ciągu lata. Przycinanie wpływa na ich lepsze krzewienie się.
- Rozmnażanie. Przez sadzonkowanie z niezdrewniałych pędów o długości 8–10 cm. Pobiera się je w sierpniu, najlepiej z podstawy pędu głównego. Można również sadzonki pobierać w lutym z młodych pędów pojawiających się na przezimowanej roślinie. Sadzonki ukorzenia się w temperaturze 20–22 °C.
[edytuj] Ciekawostki
- Wymowa nazwy rodzajowej Fuchsia jest dla mówiących językiem angielskim jako rodzimym trudna, ponieważ źródłosłów pochodzi od niemieckiego nazwiska Fuchs, stąd prawidłowa wymowa /ˈfʊksja/ jest podobna jak przekleństwie fuck. W związku z tym wielu mówiących językiem angielskim stara się wymawiać to (nieprawidłowo) jako /ˈfjuːʃə/.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-14].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 zbiorowe: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-22].
- ↑ Crescent Bloom: Fuchsia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-09].
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
