Fundacja im. Stefana Batorego

Fundacja im. Stefana Batorego
Data założenia	1988
Adres	ul. Sapieżyńska 10a 00-215 Warszawa
Status OPP	tak
KRS	0000101194
NIP	526-10-46-481
Strona internetowa

Fundacja im. Stefana Batorego jest niezależną, niedochodową organizacją pozarządową o statusie organizacji pożytku publicznego, zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000 101194. Założona przez amerykańskiego finansistę i filantropa, George'a Sorosa, oraz grupę działaczy polskiej opozycji demokratycznej lat 80., jako pierwsza prywatna fundacja w Polsce, działa na rzecz rozwoju demokracji i społeczeństwa obywatelskiego.

Podstawową metodą działania Fundacji, nazwanej na życzenie fundatora imieniem polskiego króla węgierskiego pochodzenia – Stefana Batorego, jest udzielanie dotacji organizacjom podejmującym działania na rzecz dobra publicznego. Fundacja realizuje też własne projekty: organizuje konferencje i debaty, wizyty studyjne i szkolenia, wydaje publikacje, prowadzi kampanie społeczne i działania rzecznicze, monitoruje funkcjonowanie instytucji publicznych. Działalność Fundacji finansowana jest w większości ze środków otrzymanych od założonego i sponsorowanego przez George'a Sorosa Instytutu Społeczeństwa Otwartego, a także z darowizn osób indywidualnych, firm i instytucji z Polski i zagranicy.

W ramach swojej działalności Fundacja współpracuje z instytucjami z kraju i zagranicy. Jest członkiem Forum Darczyńców w Polsce i Grupy Zagranica, a także Europejskiego Centrum Fundacji (European Foundation Centre) i amerykańskiej Rady Fundacji (Council on Foundations).

Historia fundacji

Fundacja została założona przez amerykańskiego finansistę i filantropa, George’a Sorosa, oraz grupę przywódców polskiej opozycji demokratycznej lat 80. Zarejestrowana w maju 1988 roku, na początku swojego istnienia angażowała się w przygotowywanie nowych kadr dla demokracji i gospodarki rynkowej oraz wspomaganie reform ustrojowych. Połowę swojego budżetu Fundacja przeznaczała na dofinansowywanie działań podejmowanych przez inne instytucje. W 1991 roku powołana została Rada Fundacji.

Lata 1994-1998 były okresem dynamicznego rozwoju. Budżet Fundacji wzrósł prawie trzykrotnie (z 15 do 40 mln zł), a liczba pracowników zwiększyła się do 60 osób. Fundacja rozszerzyła swoją działalność o obszary wcześniej nieobecne w świadomości społecznej, takie jak: równouprawnienie kobiet, przemoc domowa i przemoc wobec dzieci, opieka paliatywna i ruch hospicyjny. W tym okresie Fundacja ostatecznie ukształtowała swój profil organizacji przede wszystkim grantodawczej, skupiając się na przekazywaniu dotacji na działania osób prywatnych, organizacji pozarządowych i instytucji.

W latach 1999-2002 zajęła się realizacją zadań, podyktowanych zbliżającym się wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Powstał Program Europejski, programy Edukacji Prawnej i Przeciw Korupcji. W związku z realizacją nowych programów i jednocześnie pojawiającymi się ograniczeniami budżetowymi, Fundacja zrezygnowała z bezpośredniego wspierania podmiotów gospodarczych, zmniejszyła środki przeznaczane na szkolnictwo wyższe i stypendia akademickie, a w dziedzinie kultury ograniczyła się do wspierania jedynie inicjatyw podejmowanych na prowincji.

Od roku 2003, wśród priorytetów Fundacji znalazły się: wzmacnianie roli i aktywności społeczeństwa obywatelskiego, propagowanie swobód obywatelskich i zasad państwa prawa oraz rozwijanie współpracy i solidarności międzynarodowej. Fundacja postawiła też na długofalowe finansowanie określonych projektów i instytucjonalne wzmacnianie trzeciego sektora. Do końca 2008 roku, Fundacja Batorego przekazała 430 takich dotacji, przeznaczając na nie ponad 56 milionów złotych, z czego 11 milionów trafiło dla 10 organizacji budujących kapitały wieczyste. Fundacja wspiera tworzenie funduszy lokalnych, działania Sieci Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT i Centrów Wolontariatu.

Od 2006 roku, pod hasłem „Masz głos, masz wybór”, Fundacja Batorego prowadzi działania mające na celu zainteresowanie obywateli sprawami ich wspólnoty i zachęcenie ich do uczestnictwa w życiu publicznym. Cele te realizowała m.in. współorganizując ogólnopolskie kampanie profrekwencyjne zachęcające obywateli do świadomego udziału w wyborach do samorządu (2006), Sejmu (2007) i Parlamentu Europejskiego (2009), a także prowadząc monitoring obietnic wyborczych.

Zadania Fundacji

Do priorytetowych zadań Fundacji należy:

· poprawa jakości polskiej demokracji

Fundacja wspiera inicjatywy służące zwiększaniu partycypacji obywatelskiej i wzmacnianiu poczucia odpowiedzialności obywateli za wspólne dobro. Działa na rzecz przejrzystości życia publicznego i upowszechniania społecznego nadzoru nad funkcjonowaniem instytucji publicznych. Dąży również do podniesienia poziomu publicznej debaty i „uspołecznienia” procesu formułowania i wdrażania polityk publicznych.

· wzmacnianie roli instytucji obywatelskich w życiu publicznym

Fundacja wspiera rozwój organizacji i koalicji pozarządowych działających na rzecz poprawy jakości polskiej demokracji i rozwijania współpracy międzynarodowej. Dąży do profesjonalizacji i legitymizacji prowadzonych przez nie działań, budowie ich wiarygodności i zwiększenia skali ich oddziaływania na sferę publiczną.

· rozwijanie współpracy i solidarności międzynarodowej

Fundacja działa na rzecz zbliżenia między państwami Unii Europejskiej i krajami położonymi od niej na Wschodzie, przede wszystkim Ukrainą i Białorusią. Wspiera działania sprzyjające wymianie między krajami Europy Środkowej i Wschodniej doświadczeń związanych z procesami przemian politycznych, budowaniem społeczeństwa obywatelskiego i rozwiązywaniem problemów społecznych. Dąży również do zwiększenia roli polskich organizacji pozarządowych na arenie międzynarodowej.

Programy prowadzone przez Fundację

Fundacja prowadzi aktualnie, łącznie 9 programów krajowych i międzynarodowych (4 programy grantodawcze, 5 programów operacyjnych).

Programy grantodawcze

• Demokracja w działaniu – celem programu jest zwiększenie udziału obywateli i organizacji pozarządowych w życiu publicznym oraz upowszechnianie postaw obywatelskiej odpowiedzialności za jakość polskiej demokracji. Program wspiera działania obywatelskie dotyczące: strategii, partycypacji, nadzoru oraz tolerancji.

• Koalicje obywatelskie – program jest współfinansowany przez Fundację Batorego i Fundację Charlesa Stewarta Motta. Jest on adresowany do koalicji organizacji pozarządowych, które działają w jednym lub kilku krajach wyszehradzkich (Czechy, Polska, Słowacja, Węgry). Celem programu jest wzmocnienie tychże koalicji, które poprzez angażowanie w działanie szerszych grup obywateli, podejmują się rzecznictwa interesów społeczeństwa obywatelskiego i wpływania na kształt polityki władz publicznych na poziomie krajowym i europejskim.

• Równe Szanse – program, finansowany z darowizn firm, fundacji i osób prywatnych oraz z wpłat 1% podatku dochodowego, polega na wspieraniu lokalnych organizacji pozarządowych, które tworzą i prowadzą programy stypendialne dla zdolnej młodzieży z małych miejscowości, pragnącej kontynuować naukę w szkołach ponadpodstawowych, oraz organizacji, prowadzących działania na rzecz wyrównywania szans oraz zapobiegania izolacji społecznej dzieci niepełnosprawnych poprzez prowadzenie dla nich zajęć integracyjno-edukacyjnych wykorzystujących elementy sztuk scenicznych.

• Wschód-Wschód – program, w ramach którego Fundacja wspiera projekty współpracy między krajami Europy Środkowej i Wschodniej, Azji Centralnej i Kaukazu na rzecz przemian demokratycznych, budowy społeczeństwa obywatelskiego oraz upowszechniania nowatorskich rozwiązań problemów społecznych. Dotacje przyznawane są na międzynarodowe projekty realizowane w Polsce, oraz na udział polskich uczestników w przedsięwzięciach organizowanych w innych krajach regionu. Program realizowany w ramach sieci Instytutu Społeczeństwa Otwartego.

Programy operacyjne

• Cykle publicznych debat Fundacji z udziałem przedstawicieli różnych środowisk i opcji politycznych na temat ważnych problemów społecznych, politycznych i gospodarczych naszego kraju.

• Masz Głos, Masz Wybór – program, zaplanowany na lata 2006-2010 służy zachęcaniu obywateli, we współpracy z lokalnymi organizacjami pozarządowymi, do angażowania się w sprawy społeczności lokalnej, uczestnictwa w życiu publicznym i udziału w wyborach. W ramach programu Fundacja prowadzi ogólnopolskie kampanie informacyjne i pomaga w organizowaniu lokalnych debat mieszkańców z władzami samorządowymi, służących ocenie realizacji zobowiązań wyborczych złożonych przez urzędujące władze.

• Przeciw Korupcji – działania, których celem jest przeciwdziałanie korupcji i zwiększanie przejrzystości w życiu publicznym. Program obejmuje monitorowanie działań władz i partii politycznych pod kątem przestrzegania przepisów antykorupcyjnych i standardów etycznych , obserwację procesu legislacyjnego i promowanie rozwiązań, które zapewniają przejrzystość procesów decyzyjnych, a także poradnictwo prawne dla osób, które zetknęły się z korupcją.

• Otwarta Europa – program, którego celem jest doprowadzenie do całkowitego zniesienia wiz z krajami objętymi Partnerstwem Wschodnim i z Rosją. W jego ramach Fundacja koncentruje się na proponowaniu rozwiązań, które pozwoliłyby na jak najszybsze zrealizowanie deklaracji państw członkowskich UE dotyczących ruchu bezwizowego. Fundacja współpracuje z organizacjami i instytucjami z państw unijnych oraz z krajów Europy Wschodniej, a także sprawę liberalizacji wiz podnosi na Forum Społeczeństwa Obywatelskiego.

• Przeciwdziałanie Uzależnieniom – program regionalny, działający w ramach sieci Instytutu Społeczeństwa Otwartego w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, Azji Centralnej i Kaukazu, ma na celu szkolenie specjalistów w dziedzinie profilaktyki i leczenia alkoholizmu i narkomanii oraz upowszechnienie polskich doświadczeń w dziedzinie terapii i profilaktyki uzależnień oraz reedukacji sprawców przemocy domowej.

Fundacja administruje również powierzonymi jej funduszami firm i osób prywatnych. Fundusze te ustanawiane są na mocy umowy o darowiźnie zawieranej przez firmę lub osobę prywatną i Fundację, w ramach której Fundacja wspiera ze środków jej powierzonych projekty, instytucje i inicjatywy społeczne mieszczące się w zakresie jej działalności statutowej i leżące w polu zainteresowania darczyńcy.

Władze

Rada Fundacji

Rada spotyka się raz w roku. Do jej zadań należą:

• nadzór nad działalnością Fundacji;

• wytyczanie głównych kierunków działań;

• powoływanie i odwoływanie Prezesa i członków Zarządu;

• przyjmowanie corocznych sprawozdań.

Członków pierwszego składu Rady powołał założyciel Fundacji, George Soros. Kolejnych powołuje swą decyzją sama Rada.

W skład Rady wchodzą:

Przewodniczący

• Marcin Król – filozof i historyk idei, dziekan Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego, redaktor naczelny miesięcznika „Res Publica Nowa”

Członek honorowy

• George Soros

Członkowie

• Jan Krzysztof Bielecki – ekonomista, były premier RP, były prezes zarządu Banku PEKAO S.A.,
• Bogdan Borusewicz – historyk, Marszałek Senatu RP
• Wojciech Fibak – przedsiębiorca, były tenisista
• Olga Krzyżanowska – lekarz
• prof. Krzysztof Michalski – filozof, dyrektor Instytutu Nauk o Człowieku w Wiedniu
• Andrzej Olechowski – ekonomista, wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej banku City Handlowy S.A., były minister spraw zagranicznych RP
• prof. Zbigniew Pełczyński – politolog, Pembroke College, Uniwersytet Oksfordzki
• ks. bp. Tadeusz Pieronek – Konferencja Episkopatu Polski
• prof. Andrzej Rapaczyński – prawnik, Szkoła Prawa, Uniwersytet Columbia
• prof. Hanna Suchocka – prawnik, Ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej, była premier RP (członkostwo zawieszone na czas pełnienia misji dyplomatycznej)
• prof. Stanisław Wellisz – ekonomista, Szkoła Ekonomii i Spraw Międzynarodowych, Uniwersytet Columbia

W skład Rady wchodzili również przed śmiercią: Jerzy Turowicz (Przewodniczący Rady w latach 1991–1999), Anna Radziwiłł (Przewodnicząca Rady w latach 1999–2009), Bronisław Geremek, Leszek Kołakowski oraz ks. Józef Tischner.

Zarząd Fundacji

Działalnością Fundacji kieruje Zarząd powoływany przez Radę na dwuletnią kadencję.

Do zadań Zarządu należy:

• podejmowanie wszelkich decyzji merytorycznych i finansowych dotyczących działalności Fundacji;
• powoływanie dyrektora Fundacji.

Zarząd spotyka się na comiesięcznych posiedzeniach.

W skład Zarządu wchodzą:

Prezes

• Aleksander Smolar, politolog

Członkowie

• Klaus Bachmann – historyk, politolog, Katedra Nauk Politycznych Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie
• Nathalie Bolgert – konsultant finansowy, Polsko-Amerykański Fundusz Pożyczkowy Inicjatyw Obywatelskich (PAFPIO)
• Szymon Gutkowski – współwłaściciel i dyrektor generalny agencji reklamowej DDB
• Irena Herbst – ekonomista, Szkoła Główna Handlowa
• prof. Jacek Kochanowicz – historyk ekonomii, Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego
• Radosław Markowski – socjolog, Instytut Studiów Politycznych PAN
• prof. Andrzej Ziabicki – chemik, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN

Finansowanie działalności

Fundacja Batorego finansuje swoją działalność ze środków własnych oraz dzięki dotacjom i darowiznom przekazanym jej przez polskie i zagraniczne instytucje prywatne i rządowe oraz osoby prywatne, a także dzięki wpłatom 1% podatku dochodowego od osób fizycznych.

Głównym darczyńcą instytucjonalnym Fundacji jest Open Society Institute, założony przez George’a Sorosa. W gronie pozostałych darczyńców instytucjonalnych znajdują się m.in. Fundacja Forda, Fundacja Społeczeństwa Obywatelskiego (Trust for Civil Society in CEE), Fundacja C.S. Motta, Fundacja Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość, Fundacja Boscha, Fundacja AGORY, AGORA SA, Fundacja Taubego. Fundacja korzysta także ze wsparcia firm komercyjnych, m.in. Nestle Polska, Commercial Union. Ważnym źródłem finansowania Fundacji są wpłaty 1% podatku dochodowego, a także darowizny osób prywatnych, które przeznaczane są na projekty wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży szkolnej w ramach programu Równe Szanse.

Linki zewnętrzne

• Strona główna Fundacji Batorego
• Programy Fundacji Batorego