Fundraising

Fundraising - proces zdobywania funduszy poprzez proszenie o wsparcie osób indywidualnych, firm, fundacji dobroczynnych lub instytucji rządowych i samorządowych. Zajmują się tym zawodowi fundraiserzy. Fundraising jest związany zasadniczo z działalnością organizacji pozarządowych, ale termin w piśmiennictwie anglojęzycznym może odnosić się również do działalności partii politycznych oraz pozyskiwania inwestorów i pomnażania kapitału przedsięwzięć nastawionych na zysk. Fundusze bywają zbierane na różne cele społeczne, przez organizacje prowadzące działalność charytatywną, religijną, naukową, sportową oraz domy dziecka, szpitale, hospicja, muzea, galerie sztuki, szkoły i uczelnie wyższe oraz wszystkie inne podmioty prowadzące działalność społecznie użyteczną.

Uwarunkowania prawne

Źródła, z których dana organizacja pozarządowa może pozyskiwać fundusze na swoją działalność, określa jej statut. Niektóre działania fundraisingowe regulują też rozporządzenia zewnętrzne, np. przebieg zbiórek publicznych, czyli gromadzenia datków w postaci gotówki lub innych dóbr na cele dobroczynne, reguluje Ustawa z dnia 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych. Pewne działania fundraisingowe wymagają pozyskania specjalnych pozwoleń od władz rządowych lub samorządowych (np. loterie lub zbiórka publiczna), wszystkie zaś działania finansowe organizacji pozarządowych podlegają obowiązkowi sprawozdawczości. Fundacje mają coroczny obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego i przesłania go do swojego organu kontroli oraz podania do wiadomości publicznej, np. poprzez publikację w Internecie.

Uwarunkowania etyczne

16 października 2006 podczas IV Międzynarodowego Szczytu Fundraisingu w Noordwijkerhout, w Holandii przedstawiciele organizacji fundraisingowych z 24 państw uchwaliły dokument regulujący standardy etyczne pozyskiwania funduszy na cele dobroczynne. Kodeks etyczny kładzie nacisk na wykorzystywanie środków zgodnie z wolą darczyńców, transparentność, uczciwość, zgodność z prawem oraz obowiązek sprawozdawczości. Dodatkowo odradza fundraiserom pracę na tzw. procent, to jest otrzymywania wynagrodzenia stanowiącego pewien procent od pozyskanych funduszy. Zaleca się natomiast aby fundraiser otrzymywał z góry ustalone wynagrodzenie. W wielu krajach fundraiserzy stworzyli własne kodeksy etyczne, regulujące w jaki sposób będą pozyskiwać fundusze na cele dobroczynne, np. rosyjskim kodeksie etycznym zwraca się dodatkowo uwagę na ochronę praw beneficjenta i dobrowolność darowizn, zaś czeski kodeks etyczny fundraisingu zaleca między innymi dziękowanie za dary oraz wykorzystywanie ich w sposób gospodarny i odpowiedzialny.

Źródła finansowania organizacji pozarządowych

Istnieją następujące źródła finansowania organizacji pozarządowych:

• Granty i dotacje – w tym granty i dotacje od ośrodków rządowych i samorządowych, fundacji wsparciowych i grantodawczych, zagranicznych organizacji grantodawczych oraz środków Unii Europejskiej
• Współpraca z biznesem – na zasadzie sponsoringu, darowizn finansowych, rzeczowych i usług lub umów barterowych. Poza typowym przekazaniem dóbr i środków współpraca fundraisingowa organizacji pozarządowej z firmą może dotyczyć kampanii payroll, click&donate (np. Pajacyk, prowadzony przez Polską Akcję Humanitarną oraz cause-related marketing.
• Darczyńcy indywidualni – w tym wpłaty przez strony internetowe, imprezy publiczne połączone ze zbiórkami pieniędzy, kwesty, loterie, sprzedaż cegiełek, skarbony w miejscu publicznych, charytatywne SMS-y. Szczególną formą pozyskiwania darowizn od darczyńców indywidualnych jest budowanie bazy stałych darczyńców poprzez direct marketing, doorstep lub dialog bezpośredni (direct dialogue), czyli pozyskiwanie funduszy bezpośrednio od indywidualnych osób, z którymi fundraiserzy podejmują rozmowę na ulicy i przekonują do regularnego wsparcia swojej organizacji przez zlecenie zapłaty. Aktualnie w Polsce kampanie direct dialogue prowadzi Amnesty International oraz Greenpeace. Największą w Polsce zbiórkę publiczną prowadzi Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy.
• Działalność gospodarcza i odpłatna działalność pożytku publicznego
• 1% podatku dochodowego
• Składki członkowskie
• Kapitał żelazny i lokaty kapitału

Specyfika kampanii fundraisingowych

Niektóre kampanie fundraisingowe np. budowanie bazy stałych darczyńców wymagają długoletnich prac oraz poniesienia kosztów inwestycyjnych w początkowej fazie projektu. Tylko nieliczne metody fundraisingu pozwalają na szybki zysk z minimalną inwestycją. Nie istnieją wytyczne jaki procent swojego budżetu organizacja pozarządowa może przeznaczyć na fundraising, jednak kodeks etyczny zaleca aby informować darczyńców o kosztach prowadzonych kampanii.

Fundraising w Polsce

Według badań Stowarzyszenia Klon/Jawor 42% organizacji pozarządowych w Polsce opiera swoje finansowanie na grantach i dotacjach ze środków publicznych; 17% na datkach, darowiznach i 1% podatku; 17% na składkach członkowskich, zaś co druga organizacja pozarządowa w Polsce prowadzi kampanie fundraisingowe skierowane do osób indywidualnych lub firm. Statystycznie budżet roczny organizacji pozarządowej w Polsce wynosi 20 tys. zł. Brak funduszy hamuje rozwój organizacji i nie pozwala na realizację nowych projektów. Dlatego fundraiser staje się jednym z najczęściej poszukiwanych specjalistów w organizacjach pozarządowych. .