Górniczek zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Górniczek)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Górniczek zwyczajny
Eremophila alpestris[1]
(Linnaeus, 1758)
Górniczek zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina skowronki
Rodzaj Eremophila
Gatunek górniczek zwyczajny
Synonimy
  • Alauda alpestris Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki
  • E. a. arcticola (Oberholser, 1902)
  • E. a. hoyti (Bishop, 1896)
  • E. a. alpestris (Linnaeus, 1758)
  • E. a. merrilli (Dwight, 1890)
  • E. a. strigata (Henshaw, 1884)
  • E. a. alpina (Jewett, 1943)
  • E. a. lamprochroma (Oberholser, 1932)
  • E. a. leucolaema Coues, 1874
  • E. a. enthymia (Oberholser, 1902)
  • E. a. praticola (Henshaw, 1884)
  • E. a. sierrae (Oberholser, 1920)
  • E. a. rubea (Henshaw, 1884)
  • E. a. utahensis (Behle, 1938)
  • E. a. insularis (Dwight, 1890)
  • E. a. actia (Oberholser, 1902)
  • E. a. ammophila (Oberholser, 1902)
  • E. a. leucansiptila (Oberholser, 1902)
  • E. a. occidentalis (McCall, 1851)
  • E. a. adusta (Dwight, 1890)
  • E. a. enertera (Oberholser, 1907)
  • E. a. giraudi (Henshaw, 1884)
  • E. a. aphrasta (Oberholser, 1902)
  • E. a. lactea A. R. Phillips, 1970
  • E. a. diaphora (Oberholser, 1902)
  • E. a. chrysolaema (Wagler, 1831)
  • E. a. oaxacae (Nelson, 1897)
  • E. a. peregrina (P. L. Sclater, 1855)
  • E. a. flava (J. F. Gmelin, 1789)
  • E. a. brandti (Dresser, 1874)
  • E. a. atlas (Whitaker, 1898)
  • E. a. balcanica (Reichenow, 1895)
  • E. a. kumerloevei Roselaar, 1995
  • E. a. penicillata (Gould, 1838)
  • E. a. bicornis (C. L. Brehm, 1842)
  • E. a. albigula (Bonaparte, 1850)
  • E. a. argalea (Oberholser, 1902)
  • E. a. teleschowi (Przewalski, 1887)
  • E. a. przewalskii (Bianchi, 1904)
  • E. a. nigrifrons (Przewalski, 1876)
  • E. a. longirostris (F. Moore, 1856)
  • E. a. elwesi (Blanford, 1872)
  • E. a. khamensis (Bianchi, 1904)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Górniczek (Eremophila alpestris) – gatunek małego ptaka z rodziny skowronków (Alaudidae) zasiedlający całą Palearktykę. Wyróżniono ponad trzydzieści podgatunków E. alpestris[4][2][5]:

  • E. alpestris arcticola – północna Alaska do Kolumbii Brytyjskiej (zachodnia Kanada).
  • E. alpestris hoyti – północna Kanada.
  • górniczek zwyczajny (E. alpestris alpestris) – wschodnia Kanada.
  • E. alpestris merrilli – zachodnie wybrzeża Kanady i USA.
  • górniczek kreskowany (E. alpestris strigata) – wybrzeża południowej Kolumbii Brytyjskiej do wybrzeży Oregonu (zachodnie USA).
  • E. alpestris alpina – góry zachodniego Waszyngtonu (północno-zachodnie USA).
  • E. alpestris lamprochroma – góry w środkowej części zachodniego USA.
  • E. alpestris leucolaema – południowa Alberta (południowo-zachodnia Kanada) przez północno-środkowe i środkowe USA.
  • E. alpestris enthymia – południowo-środkowa Kanada do Oklahomy i Teksasu (środkowe USA).
  • E. alpestris praticola – południowo-wschodnia Kanada, północno-wschodnie i wschodnio-środkowe USA.
  • E. alpestris sierrae – góry północno-wschodniej Kalifornii (zachodnie USA).
  • E. alpestris rubea – środkowa Kalifornia.
  • E. alpestris utahensis – góry zachodnio-środkowego USA.
  • E. alpestris insularis – środkowa część południowej Kalifornii.
  • E. alpestris actia – nadbrzeżne góry południowej Kalifornii i północna Kalifornia Dolna (północno-zachodni Meksyk).
  • E. alpestris ammophila – pustynie południowo-wschodniej Kalifornii i południowo-zachodnia Nevada (południowo-zachodnie USA).
  • E. alpestris leucansiptila – pustynie południowej Nevady, zachodnia Arizona (południowo-zachodnie USA) i północno-zachodni Meksyk.
  • E. alpestris occidentalis – północna Arizona do środkowego Nowego Meksyku (południowo-zachodnie USA).
  • E. alpestris adusta – południowa Arizona i południowy Nowy Meksyk, prawdopodobnie północno-środkowy Meksyk.
  • E. alpestris enertera – środkowa Kalifornia Dolna.
  • E. alpestris giraudi – nadbrzeża południowo-środkowego USA i północno-wschodniego Meksyku.
  • E. alpestris aphrastaChihuahua i Durango (północno-zachodni Meksyk).
  • E. alpestris lacteaCoahuila (północno-środkowy Meksyk).
  • E. alpestris diaphora – południowa Coahuila do północno-wschodniego Puebla (północno-środkowy i wschodni Meksyk).
  • E. alpestris chrysolaema – od zachodnio-środkowego do wschodni-środkowego Meksyku.
  • E. alpestris oaxacae – południowy Meksyk.
  • E. alpestris peregrinaKolumbia.
  • E. alpestris flava – północna Europa i północna Azja.
  • E. alpestris brandti – południowo-wschodnia europejska część Rosji do zachodniej Mongolii i północnych Chin.
  • E. alpestris atlasMaroko.
  • E. alpestris balcanica – południowe Bałkany i Grecja.
  • E. alpestris kumerloevei – zachodnia i środkowa Anatolia.
  • górniczek jasnogłowy (E. alpestris penicillata) – wschodnia Turcja i Kaukaz do Iranu.
  • E. alpestris bicornisLiban do granicy między Syrią a Izraelem.
  • E. alpestris albigula – północno-wschodni Iran i Turkmenistan do północno-zachodniego Pakistanu.
  • E. alpestris argalea – skrajnie zachodnie Chiny.
  • górniczek chiński (E. alpestris teleschowi) – zachodnie i zachodnio-środkowe Chiny.
  • E. alpestris przewalskii – północny Qinghai (zachodnio-środkowe Chiny).
  • E. alpastris nigrifrons – północno-wschodni Qinghai.
  • górniczek himalajski (E. alpestris longirostris) – północno-wschodni Pakistan i zachodnie Himalaje.
  • E. alpestris elwesi – póludniowa i wschodnia Wyżyna Tybetańska.
  • E. alpestris khamensis – południowo-zachodnie i południowo-środkowe Chiny.

W Polsce regularnie pojawia się na przelotach oraz zimuje: na zachodzie średnio licznie, na wschodzie rzadko i bardzo nielicznie[6].

Wygląd

W lecie czarno-żółta maska. W szacie godowej maska jasnożółta, na czarnym czole widać dwa czubki; czarne wąsy oraz plama na gardle. Reszta głowy i grzbiet różowobrązowe w delikatne czarne kreski. Spód ciała biały z różowobrązowym nalotem na bokach piersi. Ogon różowobrązowy, czarny po bokach. Zimą rysunek na głowie prawie znika.

Wymiary

Długość ciała wynosi 15–18 cm, a masa ciała 30–45 g.

Biotop

Ptak ten zamieszkuje tundrę i strefy alpejskie w górach. Występuje najdalej na północ ze wszystkich skowronków.

Jaja

W pierwszym lęgu 2–5 jaj, w lęgu powtórzonym 2 lub 3. Lęgi od maja do lipca.

Wysiadywanie i rozwój piskląt

Wysiadywanie trwa 11–12 dni. Pisklęta pozostają w gnieździe 10–12 dni, a zdolność lotu uzyskują, mając 16–18 dni.

Sytuacja w Polsce

W Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[7].

Przypisy

  1. Eremophila alpestris w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Horned Lark (Eremophila alpestris) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 5 sierpnia 2012].
  3. Eremophila alpestris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Alaudidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 5 sierpnia 2012].
  5. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Alaudidae Vigors, 1825 - skowronki - Larks. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 5 sierpnia 2012].
  6. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 752. ISBN 83-919626-1-X. Wg skali przyjętej przez autorów, dla okresu zimowego bardzo nieliczny oznacza zagęszczenie 0,2–2 osobników na 100 km², a średnio liczny – 20–200 osobników na 100 km².
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. Encyklopedia ilustrowana. Warszawa: MULTICO, 2007, s. 185. ISBN 978-83-7073-474-9.