Górnośląski Związek Metropolitalny
Górnośląski Związek Metropolitalny (GZM) – związek międzygminny obejmujący kilkananście miast na prawach powiatu, leżących na obszarze konurbacji górnośląskiej. Jego celem jest koordynacja działań na terenie miast-uczestników związku. Siedzibą GZM są Katowice. Został zarejestrowany 8 czerwca 2007 r.[1]
W skład GZM wchodzą:
- Bytom, Chorzów, Gliwice, Katowice, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Świętochłowice, Tychy, Zabrze – leżące na Górnym Śląsku
- Dąbrowa Górnicza, Sosnowiec – położone w Zagłębiu Dąbrowskim
- Jaworzno – miasto położone w Zagłębiu Krakowskim
Byli członkowie: Ruda Śląska, Piekary Śląskie.
Spis treści |
Proces decyzyjny [edytuj]
9 grudnia 2005 roku w Gliwicach prezydenci miast zdecydowali o powołaniu związku, 9 stycznia 2006 roku w Świętochłowicach podpisali deklarację o utworzeniu GZM.
Początkowo w skład Związku miało wejść 17 miast, w tym 14 miast na prawach powiatu. Ostatecznie, po konsultacjach statutu Związku z nadzorem prawnym Wojewody Śląskiego zadecydowano, że w obecnym stanie prawnym Związek mogą powołać wyłącznie miasta na prawach powiatu. Związek został zarejestrowany przez MSWiA 8 czerwca 2007 roku. Oficjalnie Związek rozpoczął działalność 20 września 2007 roku, kiedy to w Rudzie Śląskiej odbyło się pierwsze Zgromadzenie Związku, na którym wyłonione zostały władze Związku.
1 stycznia 2013 wygasło członkostwo: Mysłowic, Rudy Śląskiej i Piekar Śląskich.
Zadania GZM [edytuj]
Do głównych zadań związku należy:
- ustalenie wspólnej strategii rozwoju dla miast wchodzących w skład Związku, zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
- realizacja zadań objętych wspólną strategią rozwoju miast wchodzących w skład Związku
- pozyskiwanie środków finansowych z krajowych i zagranicznych funduszy celowych
- zarządzanie drogami przekazanymi Związkowi przez gminy członkowskie
- opracowywanie wniosków w celu pozyskiwania środków publicznych pochodzących z budżetu Unii Europejskiej
- aktywizowanie rynku pracy na obszarze miast będących uczestnikami Związku
- wspieranie innowacyjnych programów gospodarczych podnoszących poziom konkurencyjności miast
- wyrażanie opinii dotyczących procesów legislacyjnych i decyzyjnych w sprawach objętych przedmiotem zainteresowania Związku ze względu na wykonywane przez Związek zadania.
Efektem działalności związku ma być usprawnienie zarządzania aglomeracją, wzmocnienie siły gospodarczej i konkurencyjności miast-uczestników GZM, a także koordynacja działań promocyjnych i podkreślenie znaczenia regionu. Obszar związku zamieszkuje ponad 2 miliony ludzi, zsumowane budżety miast członkowskich wynoszą ponad 6 miliardów złotych, a produkt brutto około 8% produktu krajowego brutto Polski.
Organy i budżet [edytuj]
Organami GZM są Zgromadzenie Związku oraz Zarząd Związku, których kadencja pokrywa się z kadencjami rad miast. Gminy uczestniczące w Związku mają po dwóch przedstawicieli w 29-osobowym Zgromadzeniu (w tym prezydenta miasta) z wyjątkiem Katowic, które mają trzech przedstawicieli. Na co dzień jednak szefem Związku jest dyrektor biura GZM. Budżet GZM stanowią wpłaty poszczególnych miast założycieli w łącznej wysokości ok. 2 milionów złotych[2].
Nazwa [edytuj]
Pierwszą nazwą dotyczącą planowanego związku była „Metropolia Katowice”. Nazwa taka została użyta w pierwszym artykule prasowym na ten temat w Dzienniku Zachodnim[3]. Później pod uwagę brano kilka propozycji, m.in. „Związek Konurbacji Górnośląskiej” oraz „Metropolia Górnośląska” (sugerująca ideę integracji). Dąbrowa Górnicza i Sosnowiec zgłosiły wniosek dotyczący zmiany nazwy związku, ponieważ mieszkańcom miast Zagłębia Dąbrowskiego nie odpowiada nazwa Górnośląski. W zamian zaproponowano jeszcze mniej przystającą nazwę „Śląski Związek Miast”. [potrzebne źródło] Na zakończenie dyskusji padła propozycja „Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia «Silesia»”. Jedyna oficjalna nazwa zarejestrowanego związku to Górnośląski Związek Metropolitalny (GZM)”[1].
W swoich materiałach GZM używa nazwy Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia Silesia oraz nazwy Metropolia Silesia[4].
Gospodarka [edytuj]
W miastach GZM dominuje:
- przemysł górniczy (kilkanaście czynnych kopalń węgla kamiennego)
- przemysł hutniczy (kilkanaście czynnych hut żelaza i metali nieżelaznych),
- przemysł transportowy (fabryki samochodów w Gliwicach i Tychach, producent pojazdów szynowych Alstom Konstal w Chorzowie, Bumar Łabędy)
- przemysł energetyczny (kilkanaście elektrowni i elektrociepłowni)
- przemysł maszynowy
- przemysł chemiczny (zakłady azotowe, Pollena Savona, Fabryka Farb i Lakierów HAJDUKI)
Kontrowersje [edytuj]
Według części dziennikarzy i działaczy śląskich GZM jest wstępem do utworzenia jednego miasta. Konsolidacja zurbanizowanego obszaru GZM w jedno miasto wzbudza liczne kontrowersje. Podstawą tego pomysłu mogą być względy prestiżowe i ekonomiczne. GZM stałaby się wtedy największym miastem w Polsce. Według zwolenników tej teorii, obecnie rola tego obszaru jest często zaniżana; na przykład, rejon ten jest często nie pokazywany na mapach Polski[5].
Proponowana nazwa „Silesia” została mocno oprotestowana przez część środowiska naukowego – kilkudziesięciu pracowników uniwersyteckich z województwa śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego (m.in. Jan Miodek, Jan Harasimowicz) zaapelowało do twórców przyszłej metropolii, by nie nazywało miasta nazwą całego regionu[6]. Proponowana nazwa budziła również negatywne uczucia w części miast Zagłębia Dąbrowskiego, które wchodzą skład związku, ponieważ całkowicie ignoruje częściowo zagłębiowski charakter GZM.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 (poz. 284) Wykaz związków międzygminnych (stan na dzień 31 marca 2011 r.). Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
- ↑ Wkład do budżetu GZM poszczególnych miast założycieli jest różny i odpowiada liczbie mieszkańców wyrażonej w złotych, czyli 1 złoty na każdego mieszkańca.
- ↑ Witold Pustułka: Metropolia Katowice?. Dziennik Zachodni, 2005-06-10. [dostęp 2009-09-04].
- ↑ Metropolia Silesia – Dokumenty strategiczne. Dostęp: 30.12.2012 [1].
- ↑ Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu (PDF).
- ↑ Przemysław Jedlecki: Internauci: nazwa Silesia nie wchodzi w grę. Gazeta Wyborcza Katowice, 2007-12-01. [dostęp 2009-09-04].