Gąska czerwieniejąca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gąska czerwieniejąca
Gąska czerwieniejąca: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj gąska
Gatunek gąska czerwieniejąca
Nazwa systematyczna
Tricholoma orirubens Quel.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 327 (1872)

Gąska czerwieniejąca (Tricholoma orirubens Quel.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda[2]. Niektóre synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus guttatus Schaeff. 1770
  • Gyrophila orirubens (Quél.) Quél. 1886
  • Tricholoma guttatum (Schaeff.) P. Kumm. 1871
  • Tricholoma horribile Rea 1905

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 4–10 cm, początkowo łukowaty lub półkulisty z niewielkim garbem, później rozpostarty. Młode owocniki mają podwinięty brzeg, starsze wyprostowany i pofalowany. Skórka ma białawy lub kremowy kolor, ale jest gęsto pokryta siwoczarnymi łuskami ułożonymi promieniście. W okresie suchej pogody staje się bardziej srebrzystosiwa z jaśniejszymi brzegami[4].

Blaszki

Mają białosiwawy kolor, po oderwaniu od owocnika po dłuższym czasie czerwienieją[4].

Trzon

Wysokość 4–10 cm, grubość do 2 cm, walcowaty, pełny i twardy, z zaostrzoną podstawą, czasami bulwiasty. Kolor biały, powierzchnia podłużnie pokryta ciemniejszymi włókienkami. Po uszkodzeniu czerwienieje[4].

Miąższ

Cienki, białosiwy, po dłuższym czasie czerwienieje. Smak mączysty, zapach aromatyczny[4].

Zarodniki

Szerokojajowate lub niemal kuliste, o rozmiarach 4–6,5 × 3–4,5 μm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej i Europie[5]. Spotykana jest w lasach liściastych i mieszanych oraz w parkach. Rośnie na ziemi, pod dębami i bukami, szczególnie na glebach wapiennych. Owocniki wytwarza od sierpnia do zimy[2]. W Polsce jest to gatunek rzadki – znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski, gdzie ma status V – gatunek narażony na wyginięcie[6]. Rzadki jest również w innych krajach Europy; znajduje się na czerwonych listach w Danii, Norwegii, Finlandii, Szwecji i w Niemczech[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy. Jest niejadalny lub lekko trujący.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Podobna jest bardzo rzadko spotykana gąska czarnołuskowa (Tricholoma atrosquamosum), która ma jednak bardziej łuskowaty kapelusz, oraz gąska ziemistoblaszkowa (Tricholoma terreum), ale ta z kolei ma kapelusz bardziej włosisty niż łuskowaty. Od wszystkich innych gąsek gąska czerwieniejąca różni się tym, że jej uszkodzony miąższ, blaszki i trzon po dłuższym czasie czerwienieją[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Paul Kirk: Index Fungorum (ang.). Index Fungorum Partnership. [dostęp 30 marca 2013].
  2. 2,0 2,1 2,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Paul Kirk: Species Fungorum (ang.). [dostęp 30 marca 2013].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 Tricholoma orirubens (ang.). Rogers Plants Ltd.. [dostęp 30 marca 2013].
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.