Gąska krowia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gąska krowia
Tricholoma vaccinum G3.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj gąska
Gatunek gąska krowia
Nazwa systematyczna
Tricholoma vaccinum (Schaeff.) P. Kumm.
Führ. Pilzk. (Zwickau): 133 (1871)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pokryty łuskami kapelusz gąski krowiej

Gąska krowia (Tricholoma vaccinum (Schaeff.) P. Kumm ) – gatunek grzyba należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 18989[2]. Niektóre synonimy naukowe[3]:

  • Agaricus rufolivescens Batsch 1783
  • Agaricus vaccinus Schaeff. 1774
  • Agaricus vaccinus Schaeff. 1774 subsp. vaccinus
  • Gyrophila vaccina (Schaeff.) Quél. 1886

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 3-8 cm. Początkowo dzwonkowaty, lub kuliście wypukły, później rozpostarty i – przynajmniej u młodych grzybów – wyraźnie garbaty, zabarwienie jaśniej lub ciemniej czerwonobrązowe. Skórka sucha, pokryta dużymi, włóknistymi łuskami; brzeg podwinięty, kosmato obwieszony wystającą skórką[4].

Blaszki

Rzadko rozmieszczone, zatokowo wycięte, różnej długości. U młodych owocników białawe lub kremowe, później różowoczerwone lub w rdzawe plamki[4].

Trzon

Cylidryczny, 4 do 10 cm długości i od 1 do 2 cm grubości. W dolnej części czerwonobrązowy, w okolicy kapelusza, lub u starszych grzybów białawy; początkowo mięsisty, wkrótce pusty i dlatego stosunkowo łamliwy, jego powierzchnia wygląda jakby była pokryta drobnymi, podłużnymi włókienkami i łuseczkami[4].

Miąższ

Białawy, w okolicach kapelusza, lub u starszych grzybów miejscami czerwonawy. Ma gorzki smak i zapach ziemi[4].

Wysyp zarodników

Biały, nieamyloidalny. Zarodniki, okrągłe lub owalne, gładkie, o średnicy 5-7 x 3,5-4,5 µm, bez pory rostkowej[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w lasach iglastych, głównie w górach i na terenach podgórskich. Szczególnie często rośnie pod świerkami na glebach wapiennych. Preferuje miejsca jaśniejsze, np. na obrzeżach dróg leśnych. Owocniki pojawiają się od późnego lata do jesieni (sierpień – listopad). Lokalnie jest częsta i występuje w większych grupach, na niektórych terenach jednak jest rzadkością lub nie występuje wcale[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Żyje w symbiozie z niektórymi gatunkami drzew (mikoryza). Grzyb niejadalny z powodu bardzo gorzkiego smaku[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Główną cechą odróżniającą ten gatunek od innych gąsek jest charakterystyczny, brodaty brzeg kapelusza. Ta swoistość zanika czasami u bardzo starych owocników i rozpoznanie grzyba staje się trudniejsze[4]. Podobna jest m.in. jadalna gąska dachówkowata (Tricholoma imbricatum), ale jest większa, ma kapelusz o prążkowanym brzegu i powierzchni filcowatej, dopiero u starszych okazów staje się łuskowaty[5]. Gąska modrzewiowa (Tricholoma psammopus) ma kapelusz nieco ziarnisty, ale bez odstających łusek[6]. Gąska krowia bywa czasami mylona z opieńką ciemną (Armillaria ostoyae), ta jednak ma wyraźny pierścień i nie jest gorzka[7].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum. [dostęp 2013-03-25].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, 2006, s. 80. ISBN 83-7404-513-2.
  5. 5,0 5,1 5,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.