Gęś mała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gęś mała
Anser erythropus[1]
(Linnaeus, 1758)
Gęś mała
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina gęsi
Rodzaj Anser
Gatunek gęś mała
Synonimy
  • Anas erythropus Linnaeus, 1758[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło gęś mała w Wikisłowniku

Gęś mała (Anser erythropus) – gatunek dużego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący północną Eurazję od Półwyspu Skandynawskiego po rzekę Anadyr. Przeloty w kwietniu - maju i jesienne we wrześniu - listopadzie. Zimuje na Bałkanach, wybrzeżach Morza Czarnego i w Azji Środkowej. W Polsce pojawia się rzadko, raczej na jesieni niż wiosną. Wyjątkowo może zimować na wybrzeżach Bałtyku.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
Podobna do gęsi białoczelnej, ale mniejsza i występuje bardziej na południe. Upierzenie szare z poprzecznymi prążkami na grzbiecie i czarnymi pręgami na brzuchu. Podogonie i ogon biały. Biała plama u nasady dzioba zachodzi na czoło aż poza oczy. Wygląd samicy i samca jest podobny. Nogi i dziób pomarańczowe lub cielistoróżowe. Na dziobie występuje biały paznokieć, szerszy niż u gęsi białoczelnej. Również głowa jest bardziej zaokrąglona, a oko otacza biały pierścień. U osobników młodocianych brakuje białej barwy na głowie i ciemnych pasów na spodzie ciała. W spoczynku lotki skrzydeł zachodzą za sterówki ogona. Lądując nie spowalnia lotu powoli, ale z ogromną szybkością pikuje z dużej wysokości wyhamowując tuż nad wodą lub ziemią. Jej gwiżdżący i ostry głos przypomina "klik klik" lub "kliu ju". Obok bernikli rdzawoszyjej jest najmniejszą gęsią Europy.
Gęś mała uwieczniona w 1905 roku przez Naumanna
Wymiary średnie[4] 
długość ciała ok. 60 cm
długość skrzydła 35-42 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 110 cm
waga ok. 1,6 - 2,5 kg

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Biotop 
Tundra i lasotundra, preferuje okolice rzek i jezior. Spotkać też ją można na położonych wyżej na terenach skalistych. Zimuje na polach i łąkach. Na lęgowiska przybywa stadami, gdzie gęsi łączą się w pary po stopieniu resztek śniegu.
Gniazdo 
Na ziemi, czasem pod osłoną krzewów. Pod koniec maja lub na początku czerwca szuka zagłębienia na wzniesieniu, które wyścieła gałązkami, trawą i puchem.
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 4 - 5 jaj w maju lub czerwcu[4]. Jaja są bladokremowe, o wymiarach 76 x 49 mm i średniej masie 100 g.
Wysiadywanie i życie rodzinne 
Jaja wysiadywane są od zniesienia pierwszego przez okres 25 - 28 dni przez samicę. Pisklęta usamodzielniają po 35 - 40 dniach. Podobnie jak to bywa u innych gęsi i ona prowadzi regularne życie rodzinne. Samiec dołącza do młodych zaraz po ich wykluciu. Opiekuje się z nimi razem z partnerką aż do odlotu. Wtedy wszystkie rodziny zbierają się w stada.
Pożywienie 
Rośliny zbierane na lądzie. Latem zjada zielone części roślinne, a zimą nasiona.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Objęta ochroną gatunkową ścisłą. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU (zagrożony wyginięciem)[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Anser erythropus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Carboneras 1992 ↓, s. 582.
  3. 3,0 3,1 Anser erythropus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 Busse i in. 1991 ↓, s. 174.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Karel, Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7.
  2. Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  3. Przemysław Busse (red.), Zygmunt Czarnecki, Andrzej Dyrcz, Maciej Gromadzki, Roman Hołyński, Alina Kowalska-Dyrcz, Jadwiga Machalska, Stanisław Manikowski, Bogumiła Olech: Ptaki. T. I. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0563-0.