Gęśnica wiosenna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gęśnica wiosenna
Gęśnica wiosenna: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina Lyophyllaceae
Rodzaj Calocybe
Gatunek gęśnica wiosenna
Nazwa systematyczna
Calocybe gambosa (Fr.) Donk (Fr.) Donk
Nova Hedwigia, Beih. 5: 42 (1962)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Blaszki majówki wiosennej

Gęśnica wiosenna (Calocybe gambosa (Fr.) Donk) – gatunek grzybów z rodziny Lyophyllaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Calocybe, Lyophyllaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1987. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka syrojeszka żółta, bedłka podkowiasta, bedłka biaława, gąska wiosenna, majówka wiosenna[2]. Synonimów łacińskich ma ponad 20. Niektóre z nich to[3]:

  • Agaricus albellus DC. 1805)
  • Agaricus aromaticus Roques,(1832
  • Agaricus gambosus Fr. 1821
  • Agaricus georgii L. 1753
  • Calocybe gambosa (Fr.) Singer 1951
  • Calocybe georgii var. aromatica Pilát 1965
  • Calocybe georgii var. gambosa (Fr.) Kalamees 1994
  • Gyrophila georgii (L.) Quél. 1886
  • Lyophyllum gambosum (Fr.) Singer 1943
  • Tricholoma gambosum (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Tricholoma georgii (L.) Quél. 1872

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 6-12 cm, u młodych okazów ma kształt od dzwonkowatego do stożkowatego, u starszych łukowaty, na koniec płasko rozpostarty. Kapelusz niehigrofaniczny, grubomięsisty, zazwyczaj z niewielkim i tępym garbem, jego brzeg jest długo podwinięty i często pofalowany. Powierzchnia gładka, matowa o barwie od białawej do kremowej[4].

Blaszki

Cienkie i gęste, przy trzonie wykrojone ząbkiem i przyrośnięte. U młodych okazów białawe lub kremowe, u starszych bladoochrowe[4].

Trzon

Wysokość 4-9 cm, grubość 1,5-4 cm, u młodych okazów beczułkowaty, u starszych walcowaty. Jest twardy i pełny, powierzchnia gładka, o barwie od białej do kremowej, w dolnej części często bladoochrowa[4].

Miąższ

Białawy, gruby. Smak łagodny, zapach świeżej mąki. Nie zmienia barwy po uszkodzeniu[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 4-7 × 2-3,5 μm[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje głównie w Europie, ale podano jego stanowiska również z terenów USA oraz Japonii[6]. W Polsce gatunek pospolity, czasami tworzący czarcie kręgi[5]. Występuje na łąkach, pastwiskach, obrzeżach lasów, w ogrodach, zaroślach, na trawiastych zboczach, na niżu, na wyżynach i terenach podgórskich. Owocniki pojawiają się wiosną (od kwietnia do czerwca)[7], wyjątkowo jednak również w lipcu, a w niektórych latach nawet późną jesienią[7].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[2]. Dobry grzyb jadalny, istnieje jednak niebezpieczeństwo pomylenia z silnie trująca wieruszką zatokowatą[4]. Są też podzielone opinie na temat jego wartości smakowych. Podczas gdy niektórzy uważają go za grzyba bardzo smacznego, przez innych jego charakterystyczny i nieznikający podczas gotowania smak jest uważany za niemiły, a nawet nie do zniesienia[8].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • dzwonkówka trująca (Entoloma sinuatum). Jest bardziej różowawa, niebezpieczeństwo pomylenia występuje szczególnie w przypadku młodych okazów, gdyż blaszki obydwu tych gatunków w młodości są białe. U starszych okazów wieruszki blaszki stają się różowe, a wysyp zarodników również jest różowy[5],
  • strzępiak ceglasty (Inocybe erubescens). Ma większy garb na kapeluszu, rośnie w lasach i ma czerwonawy odcień[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
  7. 7,0 7,1 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  8. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.