Główny Urząd Statystyczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Główny Urząd Statystyczny
POL WAW Budynek GUS.jpg
Prezes Janusz Witkowski
Adres Al. Niepodległości 208

00-925 Warszawa

Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Główny Urząd Statystyczny
Główny Urząd Statystyczny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Główny Urząd Statystyczny
Główny Urząd Statystyczny
Ziemia 52°12′59,05″N 21°00′23,34″E/52,216403 21,006483Na mapach: 52°12′59,05″N 21°00′23,34″E/52,216403 21,006483
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Główny Urząd Statystyczny, GUScentralny organ administracji rządowej podległy Prezesowi Rady Ministrów zajmujący się zbieraniem i udostępnianiem[1] informacji statystycznych na temat większości dziedzin życia publicznego i niektórych stron życia prywatnego. Do przekazywania danych obligują odpowiednie przepisy prawa (ustawa o statystyce publicznej oraz ogłaszany corocznie Program Badań Statystycznych). Dane mogą być udostępniane tylko w formie zagregowanej (opracowanej), która uniemożliwia identyfikację pojedynczych respondentów (tajemnica statystyczna).

Na czele GUS stoi Prezes GUS, który sprawuje swe funkcje w randze ministra i podlega Prezesowi Rady Ministrów. Jest wybierany na 5-letnią kadencję. Prezesowi podlega 16 urzędów statystycznych (w miastach wojewódzkich).

Prezes GUS prowadzi kilka centralnych rejestrów m.in. Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON)[2] oraz Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju (TERYT)[3].

Prezes GUS ogłasza wyłącznie komunikaty i informacje dotyczące najważniejszych wskaźników charakteryzujących sytuację społeczno-gospodarczą kraju – GUS nie prowadzi badań opinii publicznej. Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. (Art. 24. 1. ustawy o Statystyce Publicznej)

Historia[edytuj | edytuj kod]

GUS powstał w 1918 z inicjatywy Ludwika Krzywickiego, jednego z najwybitniejszych socjologów swoich czasów. Działalność GUS była zawieszona w okresie drugiej wojny światowej, którą wznowiono w 1945.

Spisy miały miejsce m.in. w latach 1921, 1931, 1946, 1950, 1960, 1970, 1978, 1988 i 1996 (spis rolny). W okresie 21 maja – 8 czerwca 2002 Główny Urząd Statystyczny przeprowadził równocześnie dwa spisy: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2002 oraz Powszechny Spis Rolny 2002. W wyniku spisów w 2002 zweryfikowano w dół liczbę mieszkańców Polski. Kolejny Powszechny Spis Rolny został przeprowadzony w okresie 1 września – 31 października 2010. Natomiast w dniach 1 kwietnia – 30 czerwca 2011 miał miejsce Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań.

W 2011, po kontroli przeprowadzonej w GUS przez KPRM, do CBA skierowany został wniosek o zbadanie nieprawidłowości w gospodarowaniu środkami publicznymi w trakcie spisu rolnego w 2010, którymi miało być dodatkowe opłacanie prac przy spisie[4]. Według rzecznika GUS zakwestionowane działania były zgodne z prawem m.in. dlatego, że prowadzenie działań spisowych jest zadaniem dodatkowym w stosunku do pozostałych działań GUS[5].

GUS jest krytykowany za opóźnienia w publikacji raportów, ograniczanie dostępu do danych źródłowych oraz wątpliwą przydatność części z publikowanych raportów[6].

Prezesi[edytuj | edytuj kod]

Kierownictwo GUS[edytuj | edytuj kod]

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj | edytuj kod]

Wydatki i dochody Głównego Urzędu Statystycznego są realizowane w części 58 budżetu państwa.

W 2011 wydatki GUS wyniosły 693 mln zł, dochody – 5,3 mln zł. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 6259 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 3 620 zł[10].

W ustawie budżetowej na 2012 wydatki Głównego Urzędu Statystycznego zaplanowano w wysokości 396,2 mln zł[11], a w 2013 – 386,9 mln zł[12].

Przypisy

  1. Bank Danych Lokalnych elektroniczna przeglądarka informacji statystycznych.
  2. Wyszukiwarka podmiotów gospodarki narodowej przy pomocy REGON lub NIP.
  3. Przeglądarka rejestru TERYT.
  4. Izabela Kacprzak, Piotr Nisztor: Podwójna kasa za spis powszechny. Rzeczpospolita, 2011.
  5. Oświadczenie rzecznika prasowego Prezesa GUS. GUS, 2011.
  6. Czy GUS jest jeszcze Polakom potrzebny. Polityka, 2013.
  7. Prezes GUS Józef Oleński zdymisjonowany. Kara za zbyt wysokie zarobki?. Polskie Radio, 2011.
  8. Nowy prezes GUS powołany
  9. GUS - Główny Urząd Statystyczny
  10. Informacja o wynikach kontroli wykonania w 2011 roku budżetu państwa w części 58 - Główny Urząd Statystyczny Najwyższa Izba Kontroli, Warszawa 2012, s. 20-22 [dostęp: 13 lipca 2012]
  11. Ustawa budżetowa na rok 2012 z dnia 2 marca 2012 r.. W: Dz. U. poz. 273 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 15 marca 2012. [dostęp 2013-02-11]. s. 58.
  12. Ustawa budżetowa na rok 2013 z dnia 25 stycznia 2013 r.. W: Dz. U. poz. 169 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 5 marca 2013. [dostęp 2013-02-11]. s. 58.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło GUS w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]