Głownia pyląca owsa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Głownia pyląca owsa – grzybowa choroba owsa o niewielkim znaczeniu, ale mogąca powodować duże straty plonu.

Ustilago avenae.JPG

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie choroba ta nie jest dość powszechna. Może występować w rejonach o dużym nasileniu uprawy owsa oraz przy braku zaprawiania nasion.

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Chorobę wywołuje głownia pyłkowa owsa (Ustilago avenae (Person) Rostrup), gatunek grzyba z rodziny głowniowatych. Jego zarodniki (ustilospory, teliospory, chlamydospory[a][1]) są prawie kuliste i pokryte są drobnymi i zaostrzonymi brodawkami. Średnica zarodników wynosi 5-8 μm.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

W czasie wyrzucania wiech z porażonych roślin wydostają się wiechy wraz z brunatnoczarnymi ustilosporami. Wiechy są skupione i wyprostowane. Głownia pyląca owsa niszczy kłoski zmieniając je w skupiska zarodników. Pozostają jedynie plewy oraz części osiowe kłosków i wiechy. Ponadto porażone rośliny mogą być niższe, pochwy liściowe i końce liści flagowych mogą być koloru brunatnego. Czasami choroba może zaatakować tylko dolną część wiechy.

Strata plonu może wynieśc nawet 20%[1].

Cykl życiowy[edytuj | edytuj kod]

Life cycle of Ustilago avenae.svg

Chlamydospory rozsiewają się przy pomocy wiatru i deszczu w czasie kwitnienia owsa. W zależności od czasu przedostania się zarodników rozwój choroby może przebiegać wraz z dojrzewaniem owsa lub może się rozpocząć na wiosnę podczas kiełkowania owsa. Teliospory, które trafiły na ziarniaki owsa w czasie kwitnienia przedostają się pomiędzy słupek a plewkę i tu kiełkują w 4-komórkowe podstawki. Na podstawkach powstaje jedno sporydium. Ze sporydiów wyrasta strzepka grzybni. Następnie dochodzi do kopulacji dwóch strzępek grzybni, z których powstaje dikariotyczna grzybnia infekcyjna. Wrasta ona do plewki lub okrywy ziarniaka i tu zimuje. Na wiosnę wraz z rozwojem owsa rozwija się też grzybnia głowni. Przerasta ona tkanki do wierzchołka rośliny i niszczy zawiązujące się kłoski. Zakażeniu kiełków sprzyja wilgotność gleby rzędu 30-35% polowej pojemności wodnej oraz temperatura 16-19 °C.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

  • Zaprawianie nasion

Uwagi

  1. Różne nazwy tych samych zarodników

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Głownia pyląca owsa. [dostęp 2011-10-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Weber: Choroby powodowane przez grzyby z typu Basidiomycota (podstawczaki). W: Fitopatologia t.II. Selim Kryczyński, Zbigniew Weber (red. nauk.). Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2011, s. 436-437. ISBN 978-83-09-01077-7.
  • Choroby roślin w uprawach rolniczych. Selim Kryczyński (red.). Wydawnictwo SGGW, 2010, s. 135, 136. ISBN 978-83-7583-248-8.
  • Władysław Węgorek, Andrzej Studziński: Terminarz ochrony roślin rolniczych. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1977.