Współczynnik przesączania kłębuszkowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z GFR)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Współczynnik przesączania kłębuszkowego, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, GFR (z ang. glomerular filtration rate) – ilość osocza przefiltrowana w jednostce czasu przez kłębuszki nerkowe do tak zwanego moczu pierwotnego. Zwykle podawany jest w ml/min lub w ml/(min×1,72 m²) (czyli po przeliczeniu na standardową powierzchnię ciała). Współczynnik GFR pozwala na ocenę stopnia wydolności nerek.

Przesączanie kłębuszkowe zależy od wielu czynników, między innymi od napięcia zwieracza przedkłębuszkowego, zwieracza zakłębuszkowego (co w dużej mierze wpływa na frakcję przesączania), ciśnienia onkotycznego, ciśnienia tętniczego, a przede wszystkim od liczby czynnych nefronów i ściśle z tym związanego nerkowego przepływu krwi (RBF, z ang. renal blood flow).

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W praktyce klinicznej stosowany jest jako orientacyjny wskaźnik ilości funkcjonujących nefronów i stanowi podstawowe kryterium kwalifikacji stadium – jednego z pięciu – przewlekłej niewydolności nerek (przewlekłej choroby nerek)[1].

Stadia przewlekłej niewydolności nerek
Stadium Nazwy opisowe Charakterystyka[a] GFR [ml/min/1,73 m2] Częstość występowania w Stanach Zjednoczonych[b]
I choroba nerek z prawidłowym GFR uszkodzenie nerek z prawidłowym lub zwiększonym GFR ≥ 90 3,32 %
II wczesna PNN[c] utajona PNN uszkodzenie nerek z niewielkim lub zmniejszonym GFR 60–89 3 %
III umiarkowana PNN wyrównana PNN umiarkowane zmniejszenie GFR 30–59 4,32 %
IV ciężka PNN niewyrównana PNN duże zmniejszenie GFR 15–29 0,2 %
V schyłkowa niewydolność nerek[d] mocznica drastyczne zmniejszenie GFR <15 lub leczenie dializami 0,15 %

U człowieka prawidłowe są wartości współczynnika przesączania kłębuszkowego od 110 do 150 ml/(min×1,72 m²).

W niektórych sytuacjach przesączanie kłębuszkowe jest patologicznie zwiększone, na przykład we wczesnych stadiach cukrzycowej choroby nerek, kiedy GFR osiąga 400 ml/(min×1,72 m²), co jest stanem wysoce niepożądanym, powodującym szybką utratę funkcjonujących nefronów, wyraźnie przyspieszającym rozwój przewlekłej choroby nerek.

Oznaczanie[edytuj | edytuj kod]

Może być oznaczany metodą klasyczną na podstawie klirensu inuliny (obecnie rzadko stosowana metoda, zwykle w badaniach naukowych).

Z uwagi na konieczność szybkiej oceny czynności wydalniczej nerek stosuje się klirens kreatyniny oznaczany metodą bezpośrednio (w praktyce dość uciążliwe), lub szacunkowy GFR (eGFR) oznaczany na podstawie łatwo dostępnych wielkości. W tym celu powszechnie stosuje się dwie formuły:

  1. Wzór MDRD, stworzony na postawie wyników badań Hunsickera i współpr. z 1997 roku[2]. W stosunku do C@G lepiej szacuje niskie wartości GFR.
  2. Wzór Cockcrofta-Gaulta[3]. Cockcroft i Gault w 1976 roku[4] zaproponowali wzór, który pozwala dość łatwo oszacować klirens kreatyniny endogennej:
C_{Cr}(ml/min) = {(140-wiek) \times m.c. \over (72 \times S_{Cr})} \times W

gdzie:

  • CCr – klirens kreatyniny
  • SCr – stężenie kreatyniny w surowicy [mg/dl]
  • wiek – wiek pacjenta [lata]]
  • m.c. – masa ciała [kg]
  • W – wskaźnik płci: 0,85 (dla kobiet) lub 1,0 (dla mężczyzn)

W praktyce oznacza się również szacunkowy współczynnik filtracji kłębuszkowej: eGFR[5].

Uwagi

  1. według Kidney Disease Outcomes Quality Institute
  2. według NHANES II
  3. przewlekła niewydolność nerek
  4. ang. kidney failure

Przypisy

  1. Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom II. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 1263. ISBN 83-7430-031-0.
  2. LG. Hunsicker, S. Adler, A. Caggiula, BK. England i inni. Predictors of the progression of renal disease in the Modification of Diet in Renal Disease Study. „Kidney Int”. 51 (6), s. 1908-1919, 1997. PMID: 9186882. 
  3. Gault MH, Longerich LL, Harnett JD, Wesolowski C. Predicting glomerular function from adjusted serum creatinine.. „Nephron”. 3 (62), s. 249–56, 1992. PMID: 1436333. 
  4. Cockcroft DW, Gault MH. Prediction of creatinine clearance from serum creatinine. „Nephron”. 1 (16), s. 31–41, 1976. PMID: 1244564. 
  5. Badania laboratoryjne w chorobach nerek. W: Michał Myśliwiec: Choroby nerek. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 85–97. ISBN 978-83-200-3528-5.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.