Główny Urząd Statystyczny
| Główny Urząd Statystyczny | |
 |
|
| Prezes | Janusz Witkowski |
| Adres | Al. Niepodległości 208 00-925 Warszawa |
|
Położenie na mapie Warszawy
  Główny Urząd Statystyczny
|
|
|
Położenie na mapie Polski
 Główny Urząd Statystyczny
|
|
 52°12′59.05″N 21°00′23.34″E / 52.216402777778, 21.006483333333Na mapach: 52°12′59.05″N 21°00′23.34″E / 52.216402777778, 21.006483333333 |
|
Główny Urząd Statystyczny, GUS – centralny organ administracji państwowej podległy Prezesowi Rady Ministrów zajmujący się zbieraniem i udostępnianiem[1] informacji statystycznych na temat większości dziedzin życia publicznego i niektórych stron życia prywatnego. Do przekazywania danych obligują odpowiednie przepisy prawa (ustawa o statystyce publicznej oraz ogłaszany corocznie Program Badań Statystycznych). Dane mogą być udostępniane tylko w formie zagregowanej (opracowanej), która uniemożliwia identyfikację pojedynczych respondentów (tajemnica statystyczna).
Na czele GUS stoi Prezes GUS, który sprawuje swe funkcje w randze ministra i podlega Prezesowi Rady Ministrów. Jest wybierany na 5-letnią kadencję. Prezesowi podlega 16 urzędów statystycznych (w miastach wojewódzkich).
Prezes GUS prowadzi kilka centralnych rejestrów m.in. Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON)[2] oraz Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju (TERYT)[3].
Prezes GUS ogłasza wyłącznie komunikaty i informacje dotyczące najważniejszych wskaźników charakteryzujących sytuację społeczno-gospodarczą kraju – GUS nie prowadzi badań opinii publicznej. Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. (Art. 24. 1. ustawy o Statystyce Publicznej)
Spis treści |
Historia [edytuj]
GUS powstał w 1918 z inicjatywy Ludwika Krzywickiego, jednego z najwybitniejszych socjologów swoich czasów. Działalność GUS była zawieszona w okresie drugiej wojny światowej, którą wznowiono w 1945.
Spisy miały miejsce m.in. w latach 1921, 1931, 1946, 1950, 1960, 1970, 1978, 1988 i 1996 (spis rolny). W okresie 21 maja – 8 czerwca 2002 Główny Urząd Statystyczny przeprowadził równocześnie dwa spisy: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2002 oraz Powszechny Spis Rolny 2002. W wyniku spisów w 2002 zweryfikowano w dół liczbę mieszkańców Polski. Kolejny Powszechny Spis Rolny został przeprowadzony w okresie 1 września – 31 października 2010. Natomiast w dniach 1 kwietnia – 30 czerwca 2011 miał miejsce Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań.
W 2011, po kontroli przeprowadzonej w GUS przez KPRM, do CBA skierowany został wniosek o zbadanie nieprawidłowości w gospodarowaniu środkami publicznymi w trakcie spisu rolnego w 2010, którymi miało być dodatkowe opłacanie prac przy spisie[4]. Według rzecznika GUS zakwestionowane działania były zgodne z prawem m.in. dlatego, że prowadzenie działań spisowych jest zadaniem dodatkowym w stosunku do pozostałych działań GUS[5].
GUS jest krytykowany za opóźnienia w publikacji raportów, ograniczanie dostępu do danych źródłowych oraz wątpliwą przydatność części z publikowanych raportów[6].
Prezesi [edytuj]
- 1918-1929 Józef Buzek
- 1929-1939 Edward Szturm de Sztrem
- 1939-1945 Urząd zlikwidowany przez Niemców
- 1945-1949 Stefan Szulc
- 1949-1965 Zygmunt Padowicz
- 1965-1972 Wincenty Kawalec
- 1972-1980 Stanisław Kuziński
- 1980-1989 Wiesław Sadowski
- 1989-1991 Franciszek Kubiczek
- 1991-1992 Bohdan Wyżnikiewicz
- 1992-1995 Józef Oleński
- 1995-2006 Tadeusz Toczyński
- 2006 Janusz Witkowski (p.o.)
- 2006-2011 Józef Oleński[7]
- 2011 Janusz Witkowski (p.o.)
- 2011- Janusz Witkowski (od 10.08.2011[8][9])
Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia [edytuj]
Wydatki i dochody Głównego Urzędu Statystycznego są realizowane w części 58 budżetu państwa.
W 2011 wydatki GUS wyniosły 693 mln zł, dochody – 5,3 mln zł. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 6259 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 3 620 zł[10].
W ustawie budżetowej na 2012 wydatki Głównego Urzędu Statystycznego zaplanowano w wysokości 396,2 mln zł[11], a w 2013 – 386,9 mln zł[12].
Przypisy
- ↑ Bank Danych Lokalnych elektroniczna przeglądarka informacji statystycznych.
- ↑ Wyszukiwarka podmiotów gospodarki narodowej przy pomocy REGON lub NIP.
- ↑ Przeglądarka rejestru TERYT.
- ↑ Izabela Kacprzak, Piotr Nisztor: Podwójna kasa za spis powszechny. Rzeczpospolita, 2011.
- ↑ Oświadczenie rzecznika prasowego Prezesa GUS. GUS, 2011.
- ↑ Czy GUS jest jeszcze Polakom potrzebny. Polityka, 2013.
- ↑ Prezes GUS Józef Oleński zdymisjonowany. Kara za zbyt wysokie zarobki?. Polskie Radio, 2011.
- ↑ Nowy prezes GUS powołany
- ↑ GUS - Główny Urząd Statystyczny
- ↑ Informacja o wynikach kontroli wykonania w 2011 roku budżetu państwa w części 58 - Główny Urząd Statystyczny Najwyższa Izba Kontroli, Warszawa 2012, s. 20-22 [dostęp: 13 lipca 2012]
- ↑ Ustawa budżetowa na rok 2012 z dnia 2 marca 2012 r.. W: Dz. U. poz. 273 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 15 marca 2012. [dostęp 2013-02-11]. s. 58.
- ↑ Ustawa budżetowa na rok 2013 z dnia 25 stycznia 2013 r.. W: Dz. U. poz. 169 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 5 marca 2013. [dostęp 2013-02-11]. s. 58.
