Gacki (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gacki
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat raciborski
Gmina Rudnik
Strefa numeracyjna (+48) 32
Tablice rejestracyjne SRC
SIMC 0220836
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Gacki
Gacki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gacki
Gacki
Ziemia 50°10′11″N 18°12′50″E/50,169722 18,213889
Wikisłownik Hasło Gacki w Wikisłowniku

Gackikolonia w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik, jest częścią wsi Grzegorzowice.

Kolonia jest położona w północno-wschodniej części gminy. Administracyjnie kolonia jest częścią sołectwa i wsi Grzegorzowice. W kolonii bierze swój początek potok, który wpływa do Odry[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Gacki leżą w Kotlinie Raciborskiej, w południowo-zachodniej części województwa śląskiego, niedaleko rzeki Odry[2]. Kolonia położona jest na pagórkowatym terenie na lewym brzegu Odry[3].

Pod względem administracyjnym osada należy do gminy Rudnik, powiatu raciborskiego i województwa śląskiego. Kolonia znajduje się w północno-wschodniej części gminy.

Kolonia graniczy od północny z Sławikowem, od wschodu z Grzegorzowicami, od zachodu z Ponięcicami, od południowego zachodu z Czerwięcicami, a od południa z Ligotą Książęcą.

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Gacki otoczone są ze wszystkich stron polami uprawnymi. Jedynie na zachodzie znajduje się niewielki obszar leśny.

Warunki klimatyczne[edytuj | edytuj kod]

W kolonii Gacki klimat jest łagodny poprzez sąsiedztwo z rzeką Odrą, kompleksy leśne województwa opolskiego położone od zachodu, a także poprzez położenie gminy Rudnik przy wylocie Bramy Morawskiej, z której napływają masy wilgotnego i ciepłego powietrza[4][2][3]. Średnia roczna temperatura waha się między 7 °C a 8 °C. W lipcu, który jest najcieplejszym miesiącem temperatura waha się między 17 °C a 18 °C, a w najzimniejszym – styczniu waha się między - 2 °C a - 3 °C. Czas trwania okresu wegetacyjnego wynosi od ok. 210 do 230 dni, a przymrozki trwają od 60 do 100 dni w ciągu roku, pokrywa śnieżna natomiast zalega od 60 do 90 dni. Opad śródroczny oscyluje wokół 600–900 mm[4][2]. Wiatry są przeważnie słabe[3], ok. 42% wieje z kierunku zachodniego i południowo-zachodniego przynosząc ciepłe masy powietrza z Europy Zachodniej i basenu Morza Śródziemnego. Średnia prędkość wiatru w ciągu roku wynosi ok. 2,2 m/s[4][2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osada Gacki składała się tylko z kilku gospodarstw i położona była niedaleko wsi Ganiowice. Wiadomo, że znajdował tu się młyn, bowiem źródła podają, że przed 1725 r. w wyniku powodzi został zniszczony, a następnie odbudowany. Podczas odbudowy młyna wzniesiona została gospoda, w której rocznie sprzedawano czternaście achteli piwa oraz pół wiadra wódki. Źródła także podają liczbę osób zamieszkujących osadę w tych czasach, a było to siedmiu gospodarzy, dwóch zagrodników i czterech chałupników. Pod koniec XVIII wieku z folwarku i osady utworzono jeden obwód dominialny, który dzierżawił pan o nazwisku Stokłosa. Dodatkowo kanonicy raciborscy otrzymywali z tych ziem dwadzieścia jeden szefli zboża, a wikarzy i słudzy kościelni sześć i pół. Stokłosa natomiast płacił opłatę z dzierżawy w wysokości 1270 guldenów, z czego 980 guldenów wędrowało do króla pruskiego[5]. Pod koniec XIX wieku była już kolonią i należała do wsi Ganiowice[6]. Po I wojnie światowej osada została przyłączona do wsi Grzegorzowice[7][4]. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Do Gacek prowadzi jedna droga powiatowa z Czerwięcic o długości 6,6 km, która rozpoczyna się z połączenia z drogą krajową nr 45. Wspomniana droga powiatowa z Gacek wiedzie do drogi wojewódzkiej nr 421 i łączy kolonię z Grzegorzowicami i Sławikowem.Oprócz tego sieć dróg gminnych łączy wieś z miejscowościami: Sławików, Ponięcice, Łubowice, Ligota Książęca oraz Błażejowice.

W Gackach nie ma przystanka autobusowego, a miejscowa ludność korzysta z przestanków znajdujących się w Grzegorzowicach. Grzegorzowice łączy z Raciborzem, Rudnikiem, Łanami oraz Sławikowem duża liczba kursów autobusów i busów. Oprócz tego Grzegorzowice posiadają jeszcze połączenie z Lasakami[8].

Najbliższe stacje kolejowe to: Racibórz (9 km), Racibórz Markowice (8 km) oraz Nędza (7 km).

Infrastruktura i Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Gackach nie ma remizy Ochotniczej Straży Pożarnej ani żadnej placówki oświatowej. Najbliższy ośrodek zdrowia znajduje się w Rudniku oraz Łubowicach, a w Szonowicach jest oprócz tego punkt lekarski. Punkty apteczne mieszczą się w Rudniku oraz Łubowicach. Najbliższy urząd pocztowy znajduje się w Rudniku (kod 47-411), a ponadto w Łubowicach jest agencja pocztowa[4].

Kolonia korzysta z ujęcia wody podziemnej zlokalizowanej pod Rudnikiem, a obsługiwanej przez Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych w Rudniku. Gacki nie posiadają sieci kanalizacyjnej. Kolonia związana jest z telefoniczną strefą numeracyjną Raciborza (32). Gacki nie są objęte siecią gazu rozdzielczego, a braki z tym związane zaspokajane są gazem z butli propan-butan[4].

Kultura i oświata[edytuj | edytuj kod]

W Gackach brak jest remizy Ochotniczej Straży Pożarnej oraz Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców, tzw. DFK, co w znaczny sposób ogranicza życie kulturalne w miejscowości[4].

We wsi nie ma żadnej placówki oświatowej, a uczniowie chodzą do szkół w pobliskich miejscowościach. Najbliższe przedszkola znajdują się w Grzegorzowicach oraz Brzeźnicy, a szkoły podstawowe w Brzeźnicy, i Grzegorzowicach. Natomiast najbliżej położone szkoły gimnazjalne są w Grzegorzowicach, Rudniku oraz Szonowicach, a szkoły ponadgimnazjalne w Kuźni Raciborskiej oraz Raciborzu.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Gacki należą do parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Łubowicach, która należy do dekanatu Racibórz w diecezji opolskiej[9].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kapliczka z 1938 r. – posiada zdobioną wieżyczkę z przeźroczami, a w bocznych ścianach półkoliste zamknięte okienka z witrażami[10][11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • inne znaczenia słowa Gacki

Przypisy

  1. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 20. ISBN 83-89802-09-0.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Urząd Gminy Rudnik: Położenie geograficzne - Gmina Rudnik (pol.). [dostęp 30 września 2008].
  3. 3,0 3,1 3,2 Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 4. ISBN 83-89802-09-0.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Urząd Gminy Rudnik: Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Rudnik na lata 2004-2006 (pol.). [dostęp 1 stycznia 2010].
  5. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 18. ISBN 83-89802-09-0.
  6. Gacki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II (Derenek – Gżack) z 1881 r.
  7. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 17. ISBN 83-89802-09-0.
  8. Krajowa Izba Gospodarcza Transportu Krajowego i Specycji: Rozkład jazdy (pol.). [dostęp 1 stycznia 2010].
  9. Diecezja Opolska: Diecezja Opolska – Parafie (pol.). [dostęp 1 stycznia 2010].
  10. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 19. ISBN 83-89802-09-0.
  11. Grzegorz Wawoczny: Zabytki powiatu raciborskiego. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2007, s. 101. ISBN 978-83-89802-36-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]