Gadzinówka
Gadzinówka – pismo służące za pieniądze niecnej sprawie, korzystające z gadzinowego funduszu[1]; bliskoznaczne: brukowiec, piśmidło, szmatławiec - powszechne w czasach okupacji niemieckiej i sowieckiej określenie polskojęzycznej prasy, wydawanej przez administrację okupacyjną w Generalnym Gubernatorstwie oraz zachodnich obwodach ZSRR, w miejsce zlikwidowanych polskich tytułów prasowych.
Współpraca z prasą gadzinową była uznawana przez Polskie Państwo Podziemne za kolaborację. Najbardziej znane tytuły to: "Nowy Kurier Warszawski", "Kurier Częstochowski" , "Goniec Krakowski", "Dziennik Radomski", "Goniec Codzienny", "Ilustrowany Kurier Polski", "Gazeta Lwowska" , "Fala". Gadzinówkami okupanta sowieckiego były "Prawda Wileńska", "Prawda Komsomolska", "Wolna Łomża" i Czerwony Sztandar we Lwowie.
W czasach Ottona von Bismarcka utworzono tajny „fundusz gadzinowy” (niemieckie Reptilienfond), którego celem było pozyskiwanie przychylności dziennikarzy mających rozpowszechniać informacje propagandowe - korzystne z punktu widzenia okupanta. Od nazwy funduszu powstało określenie gadzinówka oznaczające prasę służącą okupantowi lub systemowi totalitarnemu. Za pierwszą z takich gazet w Polsce uchodzi "Godzina Polski", wydawany podczas I wojny światowej przez proniemieckiego "króla prasy" na Śląsku, Adama Napieralskiego[2]
W latach osiemdziesiątych XX wieku mianem tym określano gazety, które odzyskały prawo publikowania w okresie stanu wojennego.[3]
Przypisy
- ↑ Słowník języka polskiego: Tom 2;Tom 2, 1960
- ↑ Henryk Zieliński: Historia Polski 1914-1939. Wrocław: Ossolineum, 1983, s. 39. ISBN 83-04-00712-6.
- ↑ Maciej Wilamowski, Konrad Wnęk, Lidia Zyblikiewicz, Leksykon polskich powiedzeń historycznych str. 41 ISBN 83-7006-880-4
