Galaktyka spiralna z poprzeczką
Galaktyka spiralna z poprzeczką – galaktyka spiralna z pasem jasnych gwiazd wychodzących z centrum i przebiegających przez środek galaktyki. Ramiona spiralne tych galaktyk wydają się wychodzić z końców „poprzeczki”, podczas gdy w zwykłych galaktykach spiralnych wydają się wychodzić bezpośrednio z jądra.
Poprzeczki w galaktykach spiralnych powstają wówczas, gdy fale grawitacyjne przepompowują gęsty gaz w kierunku jądra galaktyki, dostarczając w ten sposób niezbędnego surowca do produkcji nowych gwiazd. Gaz jest równocześnie materią zasilającą supermasywne czarne dziury, które znajdują się prawdopodobnie w jądrach każdej galaktyki. Powstanie poprzeczki może również sygnalizować przejście galaktyki spiralnej z młodzieńczego okresu intensywnej produkcji nowych gwiazd w wiek dojrzały, ponieważ poprzeczki są częściej obserwowane w galaktykach starszych, wypełnionych czerwonymi gwiazdami niż w tych młodszych zawierających dużą ilość młodych, niebieskich gwiazd. Wyjaśnia to również powód, dla którego obserwacje wczesnego Wszechświata ukazują zaledwie co piątą galaktykę spiralną zawierającą poprzeczkę, gdy jednocześnie w bliskim nam współczesnym Wszechświecie poprzeczki zawiera już ponad dwie trzecie galaktyk.
Przykłady[edytuj]
Najnowsze obserwacje wykonane przez Kosmiczny Teleskop Spitzera wspierają poprzednio zebrane argumenty za tym, że Droga Mleczna jest galaktyką spiralną z poprzeczką, a nie zwykłą spiralną (poprzeczka może mieć nawet 27 tysięcy lat świetlnych szerokości[1]). Obserwacje radioteleskopowe przez lata sugerowały, że nasza Galaktyka ma poprzeczkę, ale obserwacje Spitzera wykonane w podczerwieni dostarczyły dokładniejszych danych.
Największą obecnie znaną (styczeń 2013) galaktyką spiralną z poprzeczką jest NGC 6872, o średnicy 522 tysięcy lat świetlnych, około 5 razy większej niż Droga Mleczna[2].
Przypisy
- ↑ Kształt Drogi Mlecznej, AstroNEWS (pol.)
- ↑ NASA's GALEX Reveals the Largest-Known Spiral Galaxy (ang.). NASA, 2013-01-10. [dostęp 2012-01-11].
