Gargantuavis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gargantuavis
Buffetaut i Le Loeuff, 1998
Holotypowa kość miedniczna
Holotypowa kość miedniczna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
(bez rangi) Ornithothoraces
(bez rangi) Ornithuromorpha
Rodzaj Gargantuavis
Gatunki
  • G. philoinos Buffetaut i Le Loeuff, 1998

Gargantuavisrodzaj dużego nielotnego ptaka żyjącego w późnej kredzie na terenach współczesnej Europy.

W 1995 roku Éric Buffetaut i współpracownicy wstępnie opisali należący do dużego ptaka fragment synsakrum z Fox-Amphoux w Prowansji[1]. Trzy lata później Buffetaut i Jean Le Leouff na podstawie niekompletnej kości miednicznej obejmującej synsakrum i część kości biodrowej ustanowili gatunek Gargantuavis philoinos, do którego przypisali również stosunkowo krótką, masywną kość udową. Skamieniałości te pochodzą z Campagne-sur-Aude i Villespassans w Langwedocji[2]. W 2012 roku opisano odkryty w Cruzy duży, heteroceliczny kręg szyjny, który także przypisano do Gargantuavis[3].

Kość udowa przypisywana do Gargantuavis

Ogólną budową skamieniałości Gargantuavis przypominają szczątki lepiej poznanych nielotów z rodziny Gastornithidae, takich jak Gastornis, różnił się jednak od nich m.in. większą liczbą kręgów tworzących synsakrum – u Gargantuavis było to 10 kręgów, podczas gdy u Gastornithidae – 8. Taksony te nie są ze sobą blisko spokrewnione, ponieważ Gastornithidae należą do Neornithes, a Gargantuavis zajmuje bardziej bazalną pozycję[4].

W 2009 roku Gerald Mayr zacytował opinię Trevora Worthy'ego, według którego Gargantuavis może być w rzeczywistości pterozaurem. Miałyby na to wskazywać przednie położenie panewki stawu biodrowego i szeroka kość miedniczna. Mayr wskazał na fakt, że w miejscu odkrycia szczątków Gargantuavis, odnajdowano także skamieniałości pterozaurów z grupy Azhdarchidae[5]. Buffetaut zgodził się, że panewka stawu biodrowego jest położona we względnie przedniej pozycji (na wysokości trzeciego lub czwartego wyrostka poprzecznego synsakrum), zwrócił jednak uwagę, że u pterozaurów panewka nie jest położona przednio. Wskazał także, że wiele dużych wymarłych nielotnych ptaków – takich jak moa, Dromornithidae i Gastornithidae – miało szerokie miednice. Ponadto kość udowa jest znacznie krótsza i masywniejsza niż u dużych azdarchidów[6][7]. Także morfologia kręgu szyjnego z Cruzy potwierdza, że Gargantuavis jest ptakiem, a zaawansowane cechy, jak heterocelia, sugerują, że takson ten jest dość zaawansowanym przedstawicielem Ornithuromorpha, blisko spokrewnionym z Ornithurae. Budowa kręgu sugeruje, że takson ten cechował się długą szyją i przypuszczalnie stosunkowo małą głową[3]. Rozmiary szczątków wskazują, że osiągał on rozmiary zbliżone do strusia i ważył około 141 kg[2]. Pod względem morfologii szkieletu Gargantuavis najbardziej przypomina znacznie mniejszego nielota Patagopteryx[6].

Tereny, na których żył Gargantuavis, są względnie dobrze poznane – spośród dziesiątków tysięcy odkrytych kości tylko kilka należy do tego taksonu, co może sugerować, że należał on do bardzo rzadkich zwierząt. Buffetaut i Le Loeuff spekulują, że może to być wskazówka, iż Gargantuavis był mięsożercą, ponieważ stałocieplni mięsożercy są w danych ekosystemach znacznie mniej liczni od roślinożerców. Autorzy nie wykluczają jednak, że Gargantuavis żył w siedliskach, w których mniejsze jest prawdopodobieństwo fosylizacji[6].

Przypisy

  1. Éric Buffetaut, Jean Le Loeuff, Patrick Mechin, Annie Mechin-Salessy. A large French Cretaceous bird. „Nature”. 377, s. 110, 1995. doi:10.1038/377110a0 (ang.). 
  2. 2,0 2,1 Éric Buffetaut, Jean Le Loeuff. A new giant ground bird from the Upper Cretaceous of southern France. „Journal of the Geological Society”. 155, s. 1–4, 1998. doi:10.1144/gsjgs.155.1.0001 (ang.). 
  3. 3,0 3,1 Éric Buffetaut, Delphine Angst. New evidence of a giant bird from the Late Cretaceous of France. „Geological Magazine”, 2012. doi:10.1017/S001675681200043X (ang.). 
  4. Éric Buffetaut: Giant ground birds at the Cretaceous-Tertiary boundary: Extinction or survival?. W: Christian Koeberl, Kenneth G. MacLeod (red.): Catastrophic events and mass extinctions: impacts and beyond. GSA Special Papers 356: 303–306, 2002. ISBN 1-8137-2356-6. (ang.)
  5. Mesozoic Neornithes. W: Gerald Mayr: Paleogene Fossil Birds. Springer Verlag Berlin/Heidelberg, 2009, s. 19–23. DOI:10.1007/978-3-540-89628-9. ISBN 978-3-540-89628-9. (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 Éric Buffetaut, Jean Le Loeuff. Gargantuavis philoinos: Giant bird or giant pterosaur?. „Annales de Paléontologie”. 96 (4), s. 135–141, 2011 [2010]. doi:10.1016/j.annpal.2011.05.002 (ang.). 
  7. Éric Buffetaut: Gargantuavis philoinos: giant bird or giant pterosaur?. W: Alexandra van der Geer, Athanassios Athanassiou (red.): 9th Annual Meeting of the European Association of Vertebrate Paleontologists. Heraklion, Crete, 14–19 June 2011. Natural History Museum of Crete. NCB Naturalis, 2011, s. 16–17. (ang.)