Gastryna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Gastrynahormon produkowanym przez komórki G zlokalizowane w części odźwiernikowej żołądka oraz w początkowej części dwunastnicy. Gastryna nie jest jednolitym hormonem, składa się z mieszanki różnych związków. Do głównych działań fizjologicznych zalicza się wydzielanie kwasu solnego oraz wpływ na prawidłowy stan błony śluzowej żołądka.

Historia odkrycia[edytuj | edytuj kod]

W 1905 roku John Edkins przeprowadził doświadczenie z którego wynikało, że wyciąg z części odźwiernikowej żołądka pobudza wydzielanie żołądkowe. Hipotetyczny hormon nazwał gastryną. Wcześniej, przed odkryciem sekretyny w 1902 roku uważano, że za regulację wydzielania (żołądkowego oraz trzustkowego) odpowiadają wyłącznie odruchy nerwowe. Ponieważ uzyskany wyciąg nie zawierał tylko jednej substancji kwestionowano istnienie tego hormonu[a]. Dopiero w 1964 roku Gregory i Trace uzyskali czystą gastrynę, ustalili jej skład chemiczny oraz dokonali syntezy.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

W zasadzie gastryna nie jest jednolitym związkiem ale jest to mieszanina peptydów (gastryna jest produkowana jako preprohormon). Z całej gamy peptydów (preprogastryna, progastryna, gastryna-34, gastryna-17, gastryna-14) najbardziej aktywny jest związek zawierający 14 aminokwasów. Nomenklatura nazewnictwa jest następująca - liczba oznacza ilość aminokwasów w hormonie, natomiast symbol (I) - zestryfikowana kwasem siarkowym w pozycji 6 (tyr)od C-końca lub (II) - brak estryfikacji (info. na temat estryfikacji wg "Fizjologia człowieka" S.J.Konturek str. 514)

Miejsce produkcji[edytuj | edytuj kod]

Hormon ten jest produkowany przez komórki G zlokalizowane w śluzówce części odźwiernikowej żołądka oraz w początkowej części dwunastnicy. Stężenie hormonu w proksymalnej części dwunastnicy jest dwukrotnie mniejsze niż w dystalnej części żołądka, jednakże ze względu na stosunek wielkości (2:1), ilość hormonu w obu narządach jest porównywalna. Gastryna jest także produkowana przez komórki zlokalizowane poza przewodem pokarmowym, np. w mózgu.

Działanie fizjologiczne gastryny[edytuj | edytuj kod]

Poza wydzielaniem kwasu solnego w żołądku, (pobudza wydzielanie soku żołądkowego) wzmaga perystaltykę przewodu pokarmowego, kurczy dolny zwieracz przełyku (sygnalizuje, że żołądek jest pełen i nie może przyjąć więcej pokarmu). Wywiera wpływ troficzny na śluzówkę żołądka, zapewniając jej prawidłowy stan. Wzmaga przepływ krwi przez trzewia. Przy nieprawidłowym leczeniu wrzodów żołądka razem z gastrofurazyną tworzy wysoce toksyczny alkaptodendron.

Wydzielanie[edytuj | edytuj kod]

Gastryna jest uwalniana z powodu:

  • rozciągnięcia mechanoreceptorów przez masę pokarmową w części odźwiernikowej żołądka,
  • obecności produktów trawienia białek w żołądku (polipeptydy i niektóre aminokwasy),
  • obecności jonów Ca2+ (z tym że pobudzają równocześnie bezpośrednio komórki okładzinowe)

Wydzielanie gastryny jest hamowane przez:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Wątpliwości zwiększyły się po odkryciu przez Popielskiego w 1920 roku pobudzającego działania histaminy. Doświadczeń Komarova z 1938 roku polegającym na uzyskaniu czystego ekstraktu nie wszystkim udało się powtórzyć. Fizjologia układu pokarmowego; Konturek strona 168

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Fizjologia układu trawiennego, S.Konturek strony:168-204 (ISBN 83-200-0897-2)
  • Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i Klinicznej, Traczyk strony:757-760 (ISBN 83-200-3020-X)

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.