Gazania
| Gazania | |
|---|---|
 Gazania nivea
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | astrowce |
| Rodzina | astrowate |
| Podrodzina | Cichorioideae |
| Rodzaj | gazania |
| Nazwa systematyczna | |
| Gazania Gaertn. Fruct. 2: 451. Sep-Dec 1791 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
.jpg)
Gazania (Gazania Gaertn.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Należy do niego kilkanaście gatunków roślin pochodzących z Afryki Południowej i tropikalnych obszarów Afryki[2]. Gatunkiem typowym jest Gazania rigens L.[3]. Nazwa rodzaju nadana została dla upamiętnienia średniowiecznego uczonego Teodora z Gazy[2].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
Rośliny jednoroczne i byliny. Liście długie i wąskie, całobrzegie do głęboko klapowanych. U wielu gatunków na górnej stronie są ciemnozielone, na spodniej białosrebrzyste i pokryte kutnerem, u niektórych są obustronnie owłosione. Kwiaty zebrane w koszyczki wyrastające na krótkich szypułach. Mają różne kolory: kremowy, żółty, złoty, różowy, czerwony i wszystkie pośrednie odcienie tych kolorów. W koszyczku na zewnątrz znajdują się kwiaty języczkowe, wewnątrz kwiaty rurkowate. Zazwyczaj kwiaty języczkowe mają na płatkach kontrastujące, barwne paski lub plamy u nasady. Kwitną długo; od wiosny przez całe lato. Ich kwiaty zamykają się przy złej pogodzie.
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[4], z późniejszymi uzupełnieniami[5]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Gazania należy do podplemienie Gorteriinae, plemienia Arctotideae, podrodziny Cichorioideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), rodzaj Gazania Gaertn.)[6].
- Gatunki (wybór)
- Gazania heterochaeta DC.
- Gazania krebsiana Less.
- Gazania longiscapa DC.
- Gazania pinnata Less.
- Gazania rigens (L.) Gaertn. – gazania lśniąca
Zastosowanie [edytuj]
Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne, zazwyczaj jednak uprawia się bardziej ozdobne mieszańce różnych gatunków i kultywary[2]. W krajach o ciepłym klimacie są uprawiane w ogrodach jako rośliny rabatowe, w ogrodach skalnych, czasami w pojemnikach na tarasach i werandach. W Polsce ze względu na klimat są uprawiane tylko jako rośliny jednoroczne, zazwyczaj z sadzonek wyprodukowanych przez specjalistów.
Wybrane kultywary [edytuj]
- 'Chansonette' – odmiana niska (wysokość do 20 cm)
- 'Dorothy' – o kwiatach ciemnożółtych
- 'Double Orange' – koszyczki duże, pomarańczowe, wyrastają na krótkich szypułkach tuż nad liśćmi
- 'Flore Pleno' – koszyczki jaskrawożółte, podwójne
- 'Gwens` Pink' – koszyczki łososioworóżowe o żółtym środku i kwiatach brzeżnych z ciemnobrązowymi plamami
Uprawa [edytuj]
Wymagają stanowiska w pełnym słońcu, przepuszczalnego (piaszczystego) podłoża. Ziemia nie powinna być podmokła, jednak w czasie dłuższych upałów wskazane jest ściółkowanie i podlewanie. Rozmnaża się je przez odkład, sadzonki, lub z nasion wysiewanych pod koniec zimy.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2010-03-10].
- ↑ Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington.
- ↑ B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Gazania (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-21].
